Hàng Việt chịu thuế bổ sung 12,5% tại Mỹ: Nhóm hàng nào chịu tác động?

VHO - Mỹ áp mức thuế bổ sung 12,5% theo Điều 301 với hàng hóa từ Việt Nam, tạo thêm sức ép lên nhiều ngành xuất khẩu chủ lực. Tuy nhiên, một số nhóm hàng được miễn trừ, khiến mức độ tác động giữa các ngành có sự khác biệt đáng kể.

Từ ngày 24.7.2026, Mỹ chính thức áp dụng mức thuế bổ sung 10% hoặc 12,5% đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), Việt Nam nằm trong nhóm chịu mức 12,5%. Chính sách được đưa ra sau cuộc điều tra liên quan đến việc các nền kinh tế không áp dụng hoặc thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Tuy nhiên, mức thuế bổ sung này không áp dụng đồng loạt cho mọi mặt hàng. USTR quy định một số ngoại lệ và danh mục sản phẩm được miễn trừ. Vì vậy, tác động thực tế phụ thuộc vào từng nhóm hàng, thị trường xuất khẩu và khả năng đáp ứng các quy định mới.

Dệt may, da giày, gỗ và thủy sản chịu sức ép lớn

Theo phân tích của Mirae Asset được các nguồn trong nước dẫn lại, dệt may, da giày, gỗ - nội thất và thủy sản là những nhóm có nguy cơ chịu tác động rõ nét nhất.

Dệt may được xem là nhóm đáng chú ý bởi Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn của ngành, trong khi biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp tương đối mỏng. Mức thuế bổ sung có thể làm giảm lợi thế cạnh tranh về giá của hàng Việt Nam so với một số đối thủ trong khu vực, đồng thời gây áp lực lên đơn hàng và lợi nhuận doanh nghiệp.

Tương tự, da giày có mức độ phụ thuộc đáng kể vào thị trường Mỹ. Trong bối cảnh các nhà sản xuất phải cạnh tranh về giá và chi phí gia công, thuế bổ sung có thể làm tăng sức ép đối với doanh nghiệp Việt Nam và tạo nguy cơ dịch chuyển một phần đơn hàng sang các quốc gia có mức thuế thấp hơn.

Với gỗ và nội thất, Mỹ hiện là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam. Những sản phẩm không thuộc diện miễn trừ sẽ phải đối mặt với chi phí gia tăng, đặc biệt đối với các mặt hàng vốn đã chịu những biện pháp thuế khác của Mỹ.

Thủy sản cũng nằm trong nhóm cần lưu ý. Theo đánh giá của Mirae Asset, thuế bổ sung có thể làm gia tăng áp lực cạnh tranh đối với các mặt hàng chủ lực như tôm và cá tra, nhất là khi doanh nghiệp Việt Nam còn phải đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại tại thị trường Mỹ.

Nhìn chung, đây là những ngành có điểm chung là sử dụng nhiều lao động, phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu và có biên lợi nhuận không quá cao. Vì vậy, tác động của thuế không chỉ nằm ở giá bán mà còn có thể liên quan đến đơn hàng, việc làm và thu nhập của người lao động.

Điện tử, bán dẫn và một số nhóm hàng được miễn trừ

Ở chiều ngược lại, một số nhóm hàng thuộc danh mục miễn trừ của USTR được đánh giá ít chịu tác động trực tiếp từ mức thuế bổ sung. Trong đó có các sản phẩm liên quan đến điện tử, máy tính, bán dẫn và viễn thông theo phân tích của Mirae Asset.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tỷ trọng xuất khẩu lớn của nhóm điện tử tại Việt Nam có sự đóng góp rất lớn từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Vì vậy, việc một số sản phẩm được miễn thuế không đồng nghĩa toàn bộ lợi ích sẽ chuyển thành giá trị gia tăng cho doanh nghiệp Việt Nam. Tác động tích cực còn phụ thuộc vào mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng, tỷ lệ nội địa hóa và khả năng cung cấp linh kiện, dịch vụ hỗ trợ.

Bên cạnh đó, một số mặt hàng nông sản, nguyên liệu thô, năng lượng và phân bón cũng được đánh giá ít chịu tác động hoặc có thể hưởng lợi tương đối từ danh mục miễn trừ. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng cụ thể cần được xem xét theo từng mã hàng và quy định chi tiết của Mỹ.

Trong khi đó, các ngành chủ yếu phục vụ thị trường nội địa như hàng tiêu dùng, bán lẻ và một số lĩnh vực sản xuất trong nước sẽ không chịu tác động trực tiếp từ thuế nhập khẩu mới. Một số doanh nghiệp thậm chí có thể hưởng lợi gián tiếp nếu giá nguyên liệu thế giới giảm do nhu cầu tại Mỹ suy yếu.

Sức ép mới với hàng Việt

Việc Mỹ áp thuế bổ sung 12,5% đặt các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trước yêu cầu thích ứng mới. Trong ngắn hạn, những ngành phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ sẽ phải tính toán lại giá bán, chuỗi cung ứng và thị trường đầu ra.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau giữa các ngành. Trong khi dệt may, da giày, gỗ - nội thất và thủy sản có thể chịu sức ép rõ hơn, một số nhóm hàng được miễn trừ sẽ có lợi thế tương đối.

Với doanh nghiệp Việt Nam, bài toán dài hạn không chỉ là ứng phó với một mức thuế cụ thể mà còn là đa dạng hóa thị trường, nâng tỷ lệ nội địa hóa, tăng giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là yếu tố quyết định khả năng giữ đơn hàng và nâng sức cạnh tranh khi thương mại toàn cầu ngày càng chịu tác động của các chính sách thuế quan và hàng rào kỹ thuật.