Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ

VHO - Chiều 12.3, tại Hà Nội, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ phối hợp với Cục Thuế (Bộ Tài chính) và Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo tổ chức Hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững”.

Hội thảo nhằm hỗ trợ cộng đồng hộ kinh doanh hiểu đúng và thực hiện đúng các quy định của pháp luật về thuế trong giai đoạn chuyển đổi từ phương thức thuế khoán sang phương thức kê khai.

Cải cách quan trọng trong chuyển đổi thuế

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Hồng Sâm, Tổng Giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cho rằng, trong tiến trình phát triển của nền kinh tế Việt Nam, hộ kinh doanh luôn là một bộ phận năng động, linh hoạt, đặc biệt trong những giai đoạn khó khăn.

Những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ của nền kinh tế, phương thức kinh doanh cũng thay đổi nhanh chóng. Hoạt động buôn bán không còn chỉ diễn ra tại cửa hàng truyền thống mà ngày càng mở rộng sang các nền tảng số, mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử.

Trong bối cảnh đó, đổi mới phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được xem là một bước đi cần thiết nhằm xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đại, minh bạch và phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số.

Theo ông Nguyễn Hồng Sâm, chủ trương này cũng phù hợp với định hướng tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống chính sách tài chính – thuế phù hợp để tạo điều kiện cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.

Gần đây, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng yêu cầu sớm hoàn thiện cơ chế giúp cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh phát triển thành doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn, qua đó hình thành những tập đoàn có năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế. Trong quá trình đó, các cơ quan quản lý cần đặc biệt quan tâm tới cơ chế hỗ trợ đối với doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, bảo đảm không làm tăng chi phí tuân thủ.

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm thúc đẩy cải cách quản lý thuế, tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn cho người dân và doanh nghiệp. Đáng chú ý, Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đã đặt ra những định hướng quan trọng cho giai đoạn chuyển đổi hiện nay.

Theo ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế, việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai là một cải cách quan trọng, được thực hiện theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Để chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi, ngành thuế đã triển khai chiến dịch 60 ngày cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai vào cuối năm 2025, thông qua nhiều hội nghị, tọa đàm và đối thoại trực tiếp với người nộp thuế trên phạm vi cả nước.

Theo ông Mai Xuân Thành, trong giai đoạn đầu triển khai phương thức kê khai đối với hộ kinh doanh, trọng tâm của cơ quan thuế không phải là kiểm tra hay xử phạt, mà là hỗ trợ thực chất để người dân có thể thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên.

Ngành thuế cũng cam kết tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, cung cấp miễn phí các tiện ích, dịch vụ thuế điện tử để hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện kê khai và nộp thuế thuận tiện hơn, với thao tác đơn giản, dễ thực hiện.

An tâm tuân thủ

Tại hội thảo, nhiều nội dung cụ thể liên quan đến việc thực hiện Nghị định 68 của Chính phủ về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đã được các chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý phân tích, hướng dẫn chi tiết nhằm giúp người kinh doanh hiểu đúng và thực hiện đúng quy định.

Bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế), cho biết trong quá trình triển khai chính sách mới, cơ quan thuế đặc biệt lưu ý hộ kinh doanh một số nội dung quan trọng như ngưỡng doanh thu không chịu thuế, phương pháp xác định thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, quy định về hóa đơn điện tử cũng như nghĩa vụ kê khai thuế.

Theo bà Chinh, việc chuyển đổi từ thuế khoán sang phương thức kê khai là bước thay đổi quan trọng trong quản lý thuế, nhưng mục tiêu của chính sách là tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh, không phải làm tăng gánh nặng thủ tục. Trong giai đoạn đầu thực hiện, cơ quan thuế sẽ tập trung hướng dẫn và hỗ trợ để người nộp thuế có thể thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên, hạn chế tối đa những sai sót do chưa quen với phương thức mới.

Bên cạnh việc tổ chức các hội nghị, tọa đàm và tập huấn trực tiếp, ngành thuế cũng đang xây dựng nhiều công cụ hỗ trợ như sổ tay hướng dẫn, bộ câu hỏi – đáp, video hướng dẫn theo từng tình huống, đồng thời mở rộng các kênh tư vấn trực tuyến để hộ kinh doanh có thể tiếp cận thông tin một cách dễ dàng hơn.

Ở góc độ tư vấn chính sách, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam (VTCA), cho rằng việc chuyển từ phương pháp thuế khoán sang kê khai không làm tăng mức thuế phải nộp. Nếu hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp doanh thu nhân với tỷ lệ, tỷ lệ thuế vẫn giữ nguyên như trước. Trường hợp áp dụng phương pháp doanh thu trừ chi phí, cách tính cũng tương tự như doanh nghiệp hiện nay.

Theo bà Cúc, trong nhiều trường hợp số thuế phải nộp còn có thể thấp hơn trước, nhờ việc nâng mức doanh thu miễn thuế từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng mỗi năm. Việc có hóa đơn, chứng từ rõ ràng cũng giúp hộ kinh doanh tăng tính minh bạch, tạo niềm tin với khách hàng và đối tác.

Ở góc nhìn thị trường, ông Bùi Trung Kiên, đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cho biết thương mại điện tử Việt Nam đang phát triển nhanh trong khu vực. Riêng năm 2025, tốc độ tăng trưởng của thương mại điện tử đạt trên 25%, với quy mô thị trường vượt 32 tỉ USD, nằm trong nhóm thị trường lớn của ASEAN.

Theo ông Kiên, trong bối cảnh hoạt động kinh doanh ngày càng chuyển dịch sang môi trường số, việc hoàn thiện cơ chế quản lý thuế phù hợp với mô hình kinh doanh mới là cần thiết để bảo đảm tính minh bạch của dòng tiền, sự công bằng trong môi trường kinh doanh và hiệu quả quản lý nhà nước.

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo, cho biết các nền tảng quản lý bán hàng hiện nay có thể hỗ trợ hộ kinh doanh quản lý bán hàng đa kênh, phát hành hóa đơn điện tử, chuẩn hóa sổ sách kế toán và lập tờ khai thuế trên cùng một hệ thống. Việc ứng dụng công nghệ giúp giảm đáng kể áp lực ghi chép thủ công, đồng thời hỗ trợ hộ kinh doanh theo dõi doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế thuận tiện hơn.

Lắng nghe và hướng dẫn

Sau các phiên tham luận, hội thảo dành thời gian cho phiên hỏi – đáp và tư vấn trực tiếp, trong đó nhiều hộ kinh doanh đã nêu những vướng mắc thực tế khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai. 

Một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm là việc kê khai doanh thu năm 2026 cao hơn năm trước có dẫn đến truy thu thuế hay không.

Giải đáp nội dung này, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, khẳng định theo quy định của Nghị định 68, doanh thu mà hộ kinh doanh kê khai trong năm 2026 không được sử dụng làm căn cứ để điều chỉnh hoặc truy thu đối với thời kỳ nộp thuế khoán của năm 2025. Nói cách khác, việc kê khai theo phương thức mới không phải là cơ sở để cơ quan thuế quay lại điều chỉnh mức thuế khoán đã áp dụng trước đó.

Theo ông Mai Sơn, trong thực tế có một số trường hợp bị truy thu thuế do trước đây không thực hiện đúng nghĩa vụ kê khai khi doanh thu tăng mạnh so với mức khoán, tuy nhiên đây chỉ là số rất nhỏ so với hơn 2 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động.

Một vấn đề khác được nhiều hộ kinh doanh quan tâm là ngưỡng doanh thu 3 tỉ đồng để xác định phương pháp tính thuế. Theo đại diện cơ quan thuế, nếu đầu năm hộ kinh doanh ước tính doanh thu dưới 3 tỉ đồng để áp dụng phương pháp tính thuế theo doanh thu nhân với tỷ lệ, nhưng đến cuối năm doanh thu thực tế vượt ngưỡng này thì trong năm đó vẫn giữ nguyên phương pháp đã lựa chọn. Việc chuyển sang phương pháp tính thuế theo doanh thu trừ chi phí sẽ được thực hiện từ năm tiếp theo, nhằm bảo đảm sự ổn định trong việc ghi chép sổ sách và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Các chuyên gia cũng lưu ý hộ kinh doanh cần tổng hợp đầy đủ doanh thu từ tất cả các kênh bán hàng, đặc biệt trong trường hợp kinh doanh đa kênh như bán tại cửa hàng, bán qua mạng xã hội hoặc trên các sàn thương mại điện tử.

Theo ông Mai Sơn, đối với các sàn thương mại điện tử có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến, sàn sẽ thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán theo quy định. Tuy nhiên, khi quyết toán cuối năm, hộ kinh doanh vẫn cần tổng hợp toàn bộ doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế cuối cùng.

Bên cạnh đó, bà Lê Thị Chinh cũng lưu ý đối với hộ kinh doanh áp dụng phương pháp doanh thu trừ chi phí, các khoản chi phí được tính vào chi phí hợp lệ phải liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, có hóa đơn chứng từ hợp lệ và thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên.

Theo các chuyên gia, việc ghi chép sổ sách và lưu giữ chứng từ đầy đủ sẽ giúp hộ kinh doanh xác định chính xác thu nhập tính thuế, tránh trường hợp chi phí không hợp lệ bị loại khi quyết toán, dẫn đến số thuế phải nộp cao hơn thực tế.

Ở góc độ giải pháp công nghệ, bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo, cho biết các nền tảng quản lý bán hàng đa kênh có thể giúp hộ kinh doanh tập hợp toàn bộ doanh thu từ nhiều kênh bán hàng về một hệ thống duy nhất, từ đó dễ dàng theo dõi doanh thu và thực hiện kê khai thuế chính xác.

Theo bà Khuê, việc ứng dụng công nghệ giúp giảm đáng kể áp lực ghi chép thủ công, đồng thời hỗ trợ người kinh doanh trong việc quản lý hóa đơn điện tử, sổ sách kế toán và lập tờ khai thuế một cách thuận tiện hơn.

Các ý kiến trao đổi tại hội thảo cho thấy cộng đồng hộ kinh doanh rất quan tâm tới quá trình chuyển đổi phương thức quản lý thuế. Đồng thời, đây cũng là dịp để cơ quan quản lý, các chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ cùng làm rõ một thông điệp xuyên suốt: chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai không nhằm tạo thêm gánh nặng, mà hướng tới minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và hỗ trợ hộ kinh doanh phát triển bền vững trong nền kinh tế số.