Đặt được món ăn, chưa chắc tìm được người chịu trách nhiệm

VHO - Người bán có thể xóa tài khoản, nhưng hậu quả của một bữa ăn không an toàn vẫn ở lại với khách hàng. Khoảng trống ấy được đặt ra tại Quốc hội ngày 24.10, cùng đề xuất buộc cơ sở bán đồ ăn trực tuyến công khai danh tính, địa điểm và thông tin pháp lý.

Một món ăn trên điện thoại có thể hiện rõ giá, hình ảnh và thời gian giao, trong khi thông tin về người chế biến lại khó tìm hơn. Khi mọi việc diễn ra thuận lợi, khách hàng ít có lý do kiểm tra. Nhưng nếu phát sinh sự cố, một tên gian hàng chưa chắc đủ để xác định cơ sở thực sự đứng phía sau.

Tại phiên thảo luận tổ chiều 24.10 về dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, đại biểu Sầm Minh Hồ, đoàn Cao Bằng, lưu ý tình trạng kinh doanh thực phẩm trên mạng khó truy vết. Người bán có thể xóa tài khoản, biến mất, khiến việc xác định trách nhiệm và bảo vệ người bị thiệt hại gặp trở ngại. Đây là vấn đề được đại biểu nêu trong quá trình góp ý dự luật, không phải kết luận rằng mọi cơ sở bán đồ ăn trực tuyến đều vi phạm.

Gian hàng phải có địa chỉ để tìm đến

Dự thảo trình Quốc hội sáng cùng ngày đề xuất cơ sở giao đồ ăn trực tuyến phải công khai thông tin nhận diện, gồm tên cơ sở, chủ cơ sở, địa điểm và loại hình hoạt động. Giấy tờ đăng ký kinh doanh cũng được yêu cầu đăng tải, trừ trường hợp pháp luật không bắt buộc đăng ký. Hình ảnh biển hiệu hoặc mặt trước địa điểm kinh doanh là một phần thông tin được đề xuất công khai.

Nền tảng giao đồ ăn được đề xuất phải có kênh tiếp nhận phản ánh từ người tiêu dùng và người giao hàng về dấu hiệu mất an toàn thực phẩm. Những nội dung này đang là đề xuất trong dự luật, chưa phải nghĩa vụ mới đã có hiệu lực.

Ý nghĩa của việc công khai nằm ở khả năng nối một gian hàng trên màn hình với một cơ sở có thể kiểm tra ngoài thực tế. Người mua cần biết món ăn đến từ đâu; cơ quan quản lý cần xác định được nơi chế biến; nền tảng cần có căn cứ xử lý khi nhận phản ánh.

Tuy nhiên, hồ sơ đầy đủ không thể thay cho điều kiện vệ sinh trong bếp. Một địa chỉ xác thực giúp tìm đúng cơ sở, còn việc cơ sở ấy có sử dụng nguyên liệu an toàn, bảo quản đúng cách hay không vẫn cần kiểm tra thực tế.

Dự luật vì vậy được xây dựng theo hướng tăng quản lý dựa trên nguy cơ, tổ chức hậu kiểm và bổ sung trách nhiệm của nền tảng thương mại điện tử. Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý phải bảo đảm nhân lực, năng lực thử nghiệm và trang thiết bị, tránh đặt ra yêu cầu mà địa phương không đủ điều kiện thực hiện.

Xử lý hàng vi phạm chưa khép lại quyền lợi người mua

Một vấn đề khác được đại biểu Lê Thanh Hoàn, đoàn Thanh Hóa, đặt ra trong chiều 24.10: sau khi hàng hóa và cơ sở vi phạm bị xử lý, quyền lợi của người đã sử dụng thực phẩm đó được giải quyết thế nào? Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế truy xuất, xử lý hậu quả và bảo vệ người tiêu dùng.

Đây là điểm cần theo dõi khi dự luật tiếp tục được hoàn thiện. Gỡ một món ăn khỏi ứng dụng có thể ngăn phát sinh đơn mới, nhưng không tự giải quyết những đơn đã giao. Muốn xử lý đến cùng, thông tin người bán, đơn hàng và quá trình giao nhận phải còn đủ để đối chiếu.

Với người mua, lưu lại mã đơn, thông tin gian hàng và nội dung trao đổi là cách chủ động giữ dấu vết giao dịch. Những dữ liệu ấy không thay thế việc xác minh nguyên nhân sự cố, nhưng hữu ích hơn việc chỉ còn nhớ tên món và số tiền đã trả.

Sự thuận tiện của giao đồ ăn cần đi cùng khả năng truy trách nhiệm. Khách hàng không thể kiểm tra mọi căn bếp trước mỗi lần đặt món; chính vì thế, một gian hàng được phép xuất hiện trên nền tảng phải có thông tin đủ rõ để tìm đến khi cần.