Cộng đồng làm chủ sinh kế xanh

VHO - Trong nhiều năm trở lại đây, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là một trong những định hướng chiến lược quốc gia, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Tại làng Cẩm Kim - Hội An, TP Đà Nẵng nhiều mô hình sinh kế xanh gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch học tập cộng đồng được triển khai từ các sản phẩm địa phương, do chính cộng đồng nơi đây “dẫn dắt”, thực hiện.

Phụ nữ “dẫn dắt” sinh kế xanh từ hoa súng

Làng quê Cẩm Kim là vùng đất nổi tiếng với nghề mộc Kim Bồng, nơi đây cũng là vùng đệm quan trọng của Khu dự trữ sinh quyển thế giới (Khu DTSQTG) Cù Lao Chàm - Hội An với tính đa dạng sinh học cao.

Với sự hỗ trợ tổ chức Oxfam Novib (Hà Lan), từ hơn hai tháng qua, Trường Đại học Sư phạm Đà Nẵng phối hợp với Ban Quản lý Khu DTSQTG Cù Lao Chàm - Hội An, Hợp tác xã Nông nghiệp Sinh thái và Du lịch Cộng đồng Kim Bồng cùng cộng đồng triển khai dự án “Phụ nữ dẫn dắt sinh kế xanh từ hoa súng gắn với bảo tồn sinh thái vùng đệm khu sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An” tại thôn Phước Trung (xã Cẩm Kim cũ), phường Hội An, TP Đà Nẵng.

Dự án được kỳ vọng sẽ là mô hình phát triển sinh kế xanh bền vững dựa vào cộng đồng, gắn với sản phẩm cụ thể là hoa súng, do phụ nữ làm chủ, kết hợp bảo tồn sinh thái, giáo dục môi trường và phát triển du lịch cộng đồng, qua đó góp phần nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong bảo tồn vùng đệm Khu DTSQTG Cù Lao Chàm - Hội An.

TS. Nguyễn Thu Trang, Giám đốc dự án cho biết, dự án sẽ trồng 3.300 cây hoa súng trên gần 2ha đất ngập mặn tại 2 khu vực, tạo cơ sở ươm, nhân giống hoa súng tại thôn Phước Trung hình thành thêm điểm “check-in” cho làng quê. Bên cạnh đó, dự án còn hỗ trợ máy sấy lạnh cho nhóm tự quản cộng đồng, hỗ trợ xây dựng sản phẩm hoa súng sấy lạnh tham gia OCOP, tập huấn và trao quyền cho cộng đồng địa phương, phụ nữ trung niên tham gia chuỗi giá trị sản xuất - chế biến - tiêu thụ sản phẩm hoa súng, các kỹ năng bán hàng online, quản lý tài chính hộ gia đình, thuyết trình dẫn đoàn du lịch.

Đặc biệt, thiết kế xây dựng một tour du lịch học tập cộng đồng, nghiên cứu, trải nghiệm trên hệ thống cảnh quan hoa súng, gắn hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường thành một chuỗi giá trị chung để mang lại sinh kế xanh, bền vững cho phụ nữ - chủ thể của mô hình. Chính quyền địa phương cũng đã cam kết hỗ trợ cộng đồng quảng bá, giới thiệu sản phẩm từ cây hoa súng, sản phẩm cảnh quan du lịch đến các resort, khách sạn, kết nối quảng bá vào chỉ dẫn tour du lịch tại phường Hội An.

Các hoạt động đều hướng đến củng cố thêm chuỗi giá trị kinh tế xanh mà bà con Cẩm Kim đang tham gia, thông qua các mô hình du lịch học tập cộng đồng gắn với bảo tồn vùng đệm của Khu DTSQTG Cù Lao Chàm - Hội An đang triển khai tại địa phương.

Gắn bảo vệ môi trường với du lịch cộng đồng

Ban quản lý Khu DTSQTG Cù Lao Chàm - Hội An cho biết, thời gian qua, đơn vị cũng tăng cường phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và tổ chức khoa học trong nước, quốc tế triển khai các hoạt động hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững và kinh tế xanh trong mối liên kết với vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp của Khu DTSQTG, trong đó có nhiều dự án tại làng Cẩm Kim.

Các hoạt động hỗ trợ phát triển sinh kế được triển khai theo hướng giảm áp lực khai thác tài nguyên, tạo thu nhập ổn định và nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong bảo tồn Khu DTSQTG, dự án phụ nữ dẫn dắt sinh kế xanh từ hoa súng là một trong số những mô hình điển hình. Không chỉ là một mô hình kinh tế, mà về lâu dài, trên nền tảng kết quả đạt được sẽ tổ chức tour, gắn kết phát triển chương trình du lịch học tập cộng đồng dựa trên cơ sở phát huy nội dung, huy động sự tham gia làm chủ của cộng đồng và phụ nữ. Hướng dẫn cộng đồng chuyển đổi sinh kế thuần nông sang sinh kế xanh bền vững, tạo cảnh quan du lịch học tập cộng đồng gắn với bảo vệ vùng đệm Khu sinh quyển.

Bên cạnh đó từ năm 2023, với sự hỗ trợ của Quỹ môi trường, Hội Liên hiệp phụ nữ TP Hội An (cũ) cũng đã triển khai nhiều hoạt động phát triển các mô hình sinh kế cộng đồng bền vững kết hợp du lịch sinh thái, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và các hệ sinh thái tại Khu DTSQTG Cù Lao Chàm - Hội An. Mô hình hợp tác xã du lịch học tập cộng đồng Kim Bồng tại Cẩm Kim được hình thành với sự hỗ trợ của dự án trên, hình thành được một số tour du lịch cộng đồng với các nhóm ngành nghề đặc trưng cốt lõi của làng nghề là: Ngư nghiệp; Nghề thủ công truyền thống; Nông nghiệp sinh thái, hữu cơ; Ẩm thực truyền thống; Các di tích văn hóa, lịch sử và các giá trị cảnh quan điểm tham quan trên địa bàn, kết nối đưa du khách, sinh viên các trường Đại học trong nước và quốc tế đến tham quan, tìm hiểu.

Ông Nguyễn Công Thiện, đại diện Hợp tác xã Nông nghiệp Sinh thái và Du lịch Cộng đồng Kim Bồng cho biết, điểm chung của những dự án, mô hình hỗ trợ và nâng cao năng lực cho cộng đồng được triển khai tại Cẩm Kim thời gian qua là luôn đặt cộng đồng địa phương ở vị trí trung tâm. Mục tiêu lâu dài của các dự án đều là góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị tài nguyên thiên nhiên, văn hóa, tri thức bản địa và phát triển du lịch cộng đồng hướng đến loại hình du lịch sinh thái, du lịch xanh tại Khu DTSQTG Cù Lao Chàm - Hội An. Đặc biệt, trong các sản phẩm dịch vụ ở cộng đồng Cẩm Kim, còn có cả yếu tố giáo dục, đào tạo, đây là một sứ mệnh quan trọng của cộng đồng để lan tỏa tình yêu, tinh thần và câu chuyện cộng đồng đã đoàn kết, xây dựng nên.

“Với dự án hoa súng vừa triển khai, không chỉ phụ nữ mà tất cả người dân nơi đây đều cùng chung tay hỗ trợ, thực hiện dự án với mong muốn sự thành công không chỉ dừng lại ở vài chục hộ mà có thể lan toả, nhân rộng, kết nối với các dự án cộng đồng ở làng Cẩm Kim. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi chính cộng đồng - những người chủ nhân thật sự của cảnh quan, của tri thức bản địa, của văn hoá địa phương được trao quyền và cất lên tiếng nói của mình”, ông Thiện khẳng định.