Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam

VHO - Sáng 18.9 tại Hà Nội, Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức Diễn đàn “Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam”.

Diễn đàn nhằm góp phần triển khai các mục tiêu trong Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 8.1.2026 của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS. Hà Khắc Minh, Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp, cho biết trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục điều chỉnh mạnh mẽ dưới tác động của thay đổi địa chính trị, chính sách thương mại, công nghệ, xu hướng xanh hóa và yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Quá trình này vừa đặt ra những thách thức mới, vừa mở ra cơ hội để các quốc gia và doanh nghiệp tái định vị trong mạng lưới sản xuất và thương mại toàn cầu.

Đối với Việt Nam, sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu là cơ hội để thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới công nghệ, cải thiện quản trị và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Chia sẻ về xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và tác động, cơ hội đối với Việt Nam trong bối cảnh kinh tế mới, ThS. Nguyễn Anh Dương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, cho biết Việt Nam tiếp tục đạt kết quả tích cực trong thu hút FDI, trong đó Trung Quốc dần trở thành một trong những nguồn đầu tư hàng đầu.

Năm 2025, Singapore dẫn đầu với 6,98 tỉ USD, tiếp đến là Trung Quốc 5,19 tỉ USD và Hàn Quốc 4,20 tỉ USD. Trong 8 tháng đầu năm 2026, các đối tác chính gồm Singapore, Hàn Quốc, Hồng Kông (Trung Quốc), Malaysia, Trung Quốc và Nhật Bản.

Theo ông Nguyễn Anh Dương, dòng vốn FDI, đặc biệt từ khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, giúp Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu, cải thiện liên kết kinh tế và thực hiện các FTA hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng đối diện với thách thức từ chính sách thuế nhập khẩu của Hoa Kỳ từ năm 2025, các tiêu chí kĩ thuật liên quan đến đầu vào “từ một nền kinh tế thứ ba”, nguy cơ cạnh tranh “đua xuống đáy” trong ASEAN và tình trạng thiếu liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Ông Nguyễn Anh Dương kiến nghị chuyển từ tư duy thu hút FDI theo số lượng sang lựa chọn có chọn lọc, ưu tiên dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và có liên kết với doanh nghiệp trong nước; đồng thời phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực logistics, hạ tầng số, năng lượng, tăng cường quản lý rủi ro về xuất xứ hàng hóa và phòng vệ thương mại.

Qua đó, xây dựng hệ sinh thái sản xuất có khả năng chống chịu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế.

Liên quan đến chính sách thuế thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực, thích ứng sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), cho rằng chính sách thuế cần chuyển trọng tâm từ “thu hút đầu tư vào Việt Nam” sang “nâng cấp năng lực của doanh nghiệp Việt Nam để trở thành một mắt xích có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu”.

Theo bà Lê Thị Duyên Hải, chính sách thuế không chỉ để giảm nghĩa vụ thuế mà quan trọng hơn là tạo động lực để doanh nghiệp Việt Nam thay đổi mô hình tăng trưởng, hướng tới chuỗi kết quả “Công nghệ - R&D – Nhân lực - Chuỗi cung ứng - Thị trường toàn cầu”.

Diễn đàn tạo không gian trao đổi, kết nối và đối thoại giữa cơ quan quản lí nhà nước, các tổ chức, hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và các cơ sở nghiên cứu, tập trung phân tích những thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu, tác động đối với Việt Nam và cơ hội đối với doanh nghiệp.

Các đại biểu cũng trao đổi về vai trò của chính sách và môi trường kinh doanh trong hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng, trong đó có chính sách hỗ trợ, thuế, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực cạnh tranh; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa và hình thành các chuỗi liên kết sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Tại phiên tọa đàm - đối thoại, các bên chia sẻ những khó khăn, yêu cầu và cơ hội từ thực tiễn, đề xuất giải pháp và sáng kiến hợp tác nhằm giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động hơn trong tiếp cận đơn hàng, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu.