“Quan không gờ” đưa chợ truyền thống đến gần với mọi người

VHO - Từ những khu chợ bình dị, một người trẻ đang mở ra cách tiếp cận mới với văn hóa đời sống Việt, nơi ký ức, mưu sinh và bản sắc được tái hiện qua những khuôn hình giản dị nhưng đầy sức lan tỏa.

Không gian chợ, từ ký ức đời sống đến nội dung số

Cầm theo chiếc máy quay phim, Lê Nhựt Quan (Quan không gờ), chàng trai sinh năm 2001, quê Vĩnh Long, bước vào một khu chợ ở Cà Mau. Anh vừa đi vừa trò chuyện với khán giả, nở nụ cười tươi, hỏi han người bán hàng.

Không dàn dựng cầu kỳ, không kịch bản phức tạp, những gì hiện lên trong khung hình là nhịp sống quen thuộc như tiếng rao, câu mặc cả, ánh mắt người bán, tất cả diễn ra tự nhiên như vốn có.

Đó là một phần trong loạt video “cầm 100.000 đồng đi ăn khắp các chợ ở Việt Nam” mà chàng trai trẻ đã kiên trì thực hiện suốt gần ba năm qua, đi qua hơn 100 khu chợ truyền thống trên khắp cả nước.

Những con số này phản ánh quy mô hành trình và cho thấy một lựa chọn bền bỉ mà Lê Nhựt Quan lựa chọn là đi sâu vào những không gian đời sống tưởng như rất quen, nhưng lại đang dần bị bỏ quên trong dòng chảy hiện đại.

“Tôi sinh ra và lớn lên bên cạnh một khu chợ ở Vĩnh Long. Hình ảnh bình dị của chợ quê đã in đậm trong tâm trí. Vì vậy, tôi muốn đi khắp các khu chợ tại Việt Nam để khám phá những điều thú vị sau những quầy hàng”, Quan chia sẻ.

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, hành vi tiêu dùng thay đổi nhanh chóng, chợ truyền thống không biến mất, nhưng đang dần mất đi một phần vai trò trong đời sống thường nhật, đặc biệt với thế hệ trẻ.

Những không gian từng là trung tâm giao tiếp, trao đổi, kết nối cộng đồng nay trở nên thưa vắng hơn, lặng lẽ hơn.

Từ trước tới nay, trong tâm thức nhiều người Việt, chợ không chỉ là nơi mua bán. Đó là nơi lưu giữ một dạng “ngôn ngữ đời sống” rất riêng, cách người ta trò chuyện, mặc cả, gọi nhau bằng những danh xưng thân tình, chia sẻ những câu chuyện không tên.

Thậm chí, nhìn vào chợ truyền thống, người ta có thể biết mức sống người dân ở vùng đó ra sao, văn hoá vùng đó thế nào.

Khi những tương tác ấy dần thưa thớt, thứ mất đi không phải là một mô hình kinh tế, mà còn là một lớp ký ức văn hóa.

Trong khoảng trống đó, cách làm của Lê Nhựt Quan đã mở ra một hướng tiếp cận đáng chú ý.

Anh không “giới thiệu điểm đến” theo cách quen thuộc, mà đang thực hiện một dạng kể chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ số, nơi chợ truyền thống được nhìn lại không phải như một di sản tĩnh, mà như một không gian sống động, đầy cảm xúc.

Những video khám phá ẩm thực, các nội dung của Quan khắc họa rõ nét nhịp sống mưu sinh của tiểu thương với những gánh hàng nhỏ đến những câu chuyện đời thường giản dị nhưng giàu cảm xúc.

Qua từng khuôn hình, chợ hiện lên như một lát cắt đời sống mà ở đó con người, ký ức và văn hóa đan cài vào nhau một cách tự nhiên. “Mỗi khu chợ là một lát cắt đời sống”, Quan nói.

Sức hút đến từ sự giản dị và tính chân thực

Điểm đáng chú ý trong cách làm của Quan nằm ở sự tiết chế. Anh không can thiệp sâu vào câu chuyện của nhân vật, không tạo kịch tính nhân tạo, không chạy theo những xu hướng gây tranh cãi để thu hút lượt xem. Thay vào đó, mọi thứ được giữ ở trạng thái tự nhiên nhất.

Chính sự giản dị ấy tạo nên sức hút. Người xem không bị “dẫn dắt”, mà tự mình cảm nhận như cách họ từng đi chợ cùng mẹ, cùng bà, hay đơn giản là dừng lại trước một quầy hàng quen thuộc.

Thông qua series “Thử thách cầm 100.000 đồng ăn khắp các chợ Việt Nam”, những khu chợ bình dị được đặt vào một bối cảnh mới, trở thành nội dung hấp dẫn trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem.

Không ít người tìm thấy trong đó ký ức tuổi thơ, hoặc một cảm giác gần gũi mà nhịp sống hiện đại đã phần nào làm phai nhạt.

Ở một góc độ khác, đây cũng là cách để chợ truyền thống “trở lại” với thế hệ trẻ không phải bằng lời kêu gọi bảo tồn, mà bằng trải nghiệm và cảm xúc thực tế.

Điều làm nên chiều sâu cho các hành trình của Lê Nhựt Quan không chỉ nằm ở hình ảnh, mà ở cách tiếp cận.

Quan không đứng ngoài quan sát, mà bước vào câu chuyện với sự đồng cảm. Anh thường xuyên tặng những phần quà nhỏ cho tiểu thương, một hành động giản dị, nhưng phản ánh mối liên hệ cá nhân với không gian mà anh đang ghi lại.

Anh cho biết, sự đồng cảm này đến từ chính trải nghiệm của gia đình mình từng có thời gian mưu sinh tại chợ. Chính điều đó khiến nội dung không bị xa cách, mà giữ được một độ ấm cần thiết.

Trong bối cảnh nhiều nội dung trên mạng xã hội chạy theo tốc độ và tranh cãi, lựa chọn của Quan đi theo một hướng khác: chậm hơn, nhẹ hơn, nhưng bền hơn. Anh tránh tạo ra hiểu lầm chỉ để “câu view”, bảo vệ nhân vật trong video và đặt yếu tố tin cậy lên trên.

Chính điều đó tạo nên một dạng “vốn xã hội” quan trọng là niềm tin của khán giả. Và trong hệ sinh thái nội dung hiện nay, niềm tin là yếu tố quyết định khả năng lan tỏa lâu dài.

Câu chuyện cá nhân và gợi mở cho du lịch văn hóa Việt Nam

Hành trình của Lê Nhựt Quan, nhìn rộng hơn, không chỉ là câu chuyện của một nhà sáng tạo nội dung. Nó gợi mở một hướng đi cho du lịch văn hóa về những trải nghiệm đời thường, nếu được kể lại đúng cách, có thể trở thành sản phẩm có sức hấp dẫn mạnh mẽ.

Chợ truyền thống, vốn quen thuộc đến mức bị xem là “bình thường”, lại chính là nơi chứa đựng những giá trị bản địa sâu sắc nhất.

Khi được đặt trong một cách kể phù hợp với ngôn ngữ của thời đại, những không gian ấy có thể tiếp cận được những nhóm công chúng mới, đặc biệt là người trẻ.

Không phải ngẫu nhiên mà các nền tảng số ngày càng trở thành kênh quan trọng trong quảng bá du lịch. Nhưng điều quyết định không nằm ở nền tảng, mà ở cách kể.

Và trong trường hợp này, Lê Nhựt Quan đang cho thấy một hướng tiếp cận đáng suy ngẫm khi đi từ những điều rất nhỏ, rất gần, nhưng chạm tới những tầng sâu của cảm xúc.

Ngoài các chuyến đi khám phá chợ, Lê Nhựt Quan còn thực hiện nhiều series như “Mỗi tuần một tỉnh”, “Cùng Quan ủng hộ”, “Tết này khó có Quan lo”… góp phần lan tỏa hình ảnh đời sống tại nhiều địa phương.

Anh cũng nhận được nhiều giải thưởng như Best of Lifestyle & Education tại TikTok Awards 2022, Lifestyle Master TikTok 2022, đồng thời tham gia quảng bá du lịch tại Busan (Hàn Quốc), Nagasaki (Nhật Bản), nhiều địa phương của Thái Lan và Trung Quốc.

Những dấu mốc đó vừa là ghi nhận cá nhân vừa cho thấy một xu hướng rõ nét là vai trò ngày càng lớn của các nhà sáng tạo nội dung trong việc định hình hình ảnh điểm đến.

Giữa một thế giới mà việc mua bán có thể hoàn tất chỉ bằng một cú chạm, những khu chợ vẫn tồn tại như một không gian của tương tác trực tiếp, nơi con người gặp gỡ, trò chuyện và chia sẻ những điều rất đời thường.

Điều Lê Nhựt Quan đang làm không dừng lại ở việc ghi hình hay tạo nội dung. Đó là một cách giữ lại nhịp sống ấy theo một ngôn ngữ mà thế hệ của anh có thể hiểu, có thể chia sẻ và có thể tiếp tục.

Và có lẽ, trong những khu chợ tưởng như quen thuộc ấy, vẫn còn rất nhiều câu chuyện chưa nói hết, chỉ chờ một cách kể đủ tinh tế để được lắng nghe.