Khám phá Lô Lô Chải, ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới giữa cao nguyên đá

VHO - Làng Lô Lô Chải (Tuyên Quang) với những nếp nhà trình tường, trang phục và phong tục người Lô Lô giữa cảnh sắc vùng cao, tạo nên điểm đến giàu bản sắc ở cực Bắc.

Lô Lô Chải nằm dưới chân cột cờ Lũng Cú, thuộc xã Lũng Cú (Tuyên Quang) ở độ cao khoảng 1.470m so với mực nước biển và cách phường Hà Giang khoảng 154km.

Từ vị trí giữa cao nguyên đá, ngôi làng hiện có khoảng 120 hộ với hơn 550 nhân khẩu, trong đó hơn 100 hộ là người Lô Lô còn lại là đồng bào người Mông sinh sống trong không gian làng bản vùng cao.

Trước đây, người dân chủ yếu dựa vào canh tác nương rẫy trên địa hình khắc nghiệt, cuộc sống còn nhiều khó khăn, sau đó từng bước tiếp cận hoạt động du lịch cộng đồng để phát triển sinh kế.

Quá trình này đưa Lô Lô Chải trở thành làng văn hóa du lịch cộng đồng gắn với phát triển nông thôn mới đồng thời trở thành điểm dừng chân trong hành trình khám phá khu vực cực Bắc.

Dấu mốc mới đến vào ngày 17.10.2025 khi Lô Lô Chải được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc lựa chọn là một trong những Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025.

Sức hút của ngôi làng trước hết nằm ở những căn nhà trình tường có tường dày khoảng 40 - 60cm được làm từ đất nện chắc, nhiều căn đã tồn tại hàng trăm năm.

Những mái ngói âm dương uốn cong, tường đất, hàng rào đá và lối nhỏ quanh co tiếp tục tạo nên diện mạo kiến trúc đặc trưng gắn với điều kiện sống của cộng đồng người Lô Lô.

Cách dựng nhà cũng gắn với đặc điểm khí hậu vùng cao khi tường đất dày giúp giữ ấm vào mùa đông tạo cảm giác mát mẻ vào mùa hè và được duy trì qua nhiều thế hệ.

Không gian kiến trúc ấy cũng là nơi các giá trị văn hóa người Lô Lô được lưu giữ, trước hết qua những bộ trang phục thổ cẩm thêu thủ công với họa tiết gần gũi đời sống.

Trên trang phục truyền thống xuất hiện những họa tiết như chân chim, mắt chim, hoa tam giác mạch và ruộng bậc thang được thể hiện qua bàn tay khéo léo của phụ nữ Lô Lô.

Cùng với trang phục, các nghi lễ cúng tổ tiên, cúng Thần Rừng, mừng lúa, mừng nhà mới và những điệu múa dân gian vẫn được duy trì trong đời sống cộng đồng tại Lô Lô Chải.

Lễ Cầu An, các buổi giao lưu văn nghệ và những sinh hoạt cộng đồng cũng trở thành dịp để du khách tìm hiểu văn hóa bản địa ngay trong không gian sinh sống của người dân.

Từ những giá trị ấy, du khách có thể tham gia nhiều trải nghiệm như mặc trang phục truyền thống, học thêu, chơi trống, thổi kèn, đốt lửa trại, múa hát cùng người dân.

Các hoạt động trải nghiệm còn gắn với đời sống sản xuất theo mùa, trong đó du khách có thể tham gia trồng và thu hoạch rau, qua đó hiểu thêm về sinh hoạt của cư dân vùng cao.

Không gian làng thay đổi theo mùa, trong đó khoảng tháng 9 đến tháng 12 thường được lựa chọn để ngắm hoa tam giác mạch và khám phá cảnh sắc vùng cao trong tiết trời thuận lợi.

Trước đó, từ tháng 1 đến tháng 2, hoa đào, hoa mận và hoa lê nở tạo thêm màu sắc cho bản làng, dù thời tiết giai đoạn này khá lạnh.

Từ tháng 3 đến tháng 6, những nương ngô chuyển sang màu xanh tạo nên khung cảnh đặc trưng của vùng cao trước khi thời tiết bước vào mùa hè.

Khoảng tháng 6 đến tháng 9, Lô Lô Chải có thể xuất hiện mưa nhưng không gian làng thường yên tĩnh hơn và lượng khách du lịch cũng ít hơn những giai đoạn cao điểm.

Thời tiết mùa hè tại Lô Lô Chải dao động khoảng 25 - 26°C, trong khi đó vào mùa đông, nhiệt độ nơi đây có thể giảm xuống dưới 0°C và xuất hiện băng giá.

Với khách đến tham quan, đi bộ vào sáng sớm hoặc chiều muộn là một lựa chọn phù hợp, khoảng 2 - 3 giờ có thể dành để khám phá những nếp nhà và chụp ảnh.

Sau khi tham quan làng, du khách có thể kết hợp hành trình đến cột cờ Lũng Cú với các lựa chọn di chuyển bằng đi bộ, xe điện hoặc xe ôm do người dân địa phương vận hành.

Giá phòng tại Lô Lô Chải dao động từ khoảng 300.000 đồng đến cả triệu đồng mỗi đêm tùy từng thời điểm, du khách nên đặt trước qua các kênh uy tín vào mùa cao điểm.

Từ khi được công nhận là Làng Văn hóa Du lịch vào đầu năm 2022, các hộ dân đã sửa sang nơi ở và làm thêm nhà vệ sinh khép kín để phục vụ khách lưu trú.

Việc phát triển lưu trú được thực hiện cùng yêu cầu giữ kiến trúc bên ngoài và cảnh quan tổng thể, để hoạt động du lịch vẫn gắn với không gian văn hóa vốn có của ngôi làng.

Với những du khách nghỉ lại qua đêm, trải nghiệm còn nằm ở những điều bình dị như ngồi trước hiên nhà, thưởng thức nước chè rừng, rượu ngô và quan sát sinh hoạt của người dân.

Chính những sinh hoạt đời thường ấy tạo nên sức hấp dẫn riêng cho Lô Lô Chải, nơi cảnh sắc, kiến trúc và văn hóa cùng hiện diện trong đời sống của cộng đồng người Lô Lô.

Một số hình ảnh ghi nhận: