Để khôi phục nguồn nhân lực du lịch

VHO- Đại dịch Covid-19 đã tác động đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế toàn cầu và sự tác động tiêu cực của đại dịch vẫn còn đang tiếp diễn, thiệt hại chưa thể chấm dứt.

 Chuẩn bị nguồn nhân lực để du lịch phục hồi trong thời gian tới Ảnh: ĐỨC HOÀNG

Làm thế nào để phục hồi du lịch nói chung và phục hồi lao động du lịch nói riêng trong bối cảnh mới? Đó là câu hỏi không chỉ ngành Du lịch mà cảxã hội cần giải quyết.

Thiệt hại chưa chấm dứt

Báo cáo mới nhất của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về tác động của Covid-19 cho thấy: Số giờ làm việc toàn cầu năm 2020 đã sụt giảm 8,8% so với quý IV năm 2019. Mức độ sụt giảm này bao gồm cảsố giờ làm việc bị giảm của những người vẫn có việc làm và những người bị mất việc. Trong đó, du lịch là một trong những ngành bị thiệt hại lớn nhất.

Đối với ngành Du lịch, tính cảsố lao động trực tiếp và gián tiếp đã đóng góp khoảng 319 triệu việc làm trên toàn thế giới vào năm 2018, tương đương 10% tổng số việc làm toàn cầu (với tỉ lệ lao động trực tiếp thì có gần 1,5 lao động gián tiếp tăng thêm). Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), đại dịch có thể khiến nền kinh tế du lịch quốc tế giảm từ 45% - 70%, tùy thuộc vào thời gian khủng hoảng và tốc độ phục hồi của ngành. Việc hạn chế du lịch toàn cầu cũng đang có tác động đáng kể đến du lịch nội địa của các quốc gia, với ước tính khoảng 3 tỉ người phải tuân thủ việc hạn chế di chuyển như một phần của các biện pháp ngăn chặn Covid-19. Theo số liệu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, khoảng 291 triệu khách du lịch đã đến thăm châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2019, đóng góp khoảng 875 tỉ USD cho nền kinh tế khu vực. Tính đến tháng 9.2020, lượng khách đến hầu hết các nước châu Á đã giảm 99% so với mức trước đại dịch (theo dữ liệu từ Capital Economics).

Việt Nam nằm trong top những nước mà ngành Du lịch mất nhiều việc làm nhất do đại dịch. Theo Tổng cục Du lịch, trong 2 năm qua thống kê sơ bộ về các chỉ số chính đều có sự sụt giảm. Năm 2021, số khách du lịch quốc tế đến Việt Nam ước đạt khoảng 3.500 lượt khách. Lượng khách du lịch nội địa ước đạt 40 triệu lượt, giảm 29% so với năm 2020. Tổng thu từ khách du lịch năm 2021 ước đạt 180.000 tỉ đồng, giảm khoảng 42% so với cùng kỳ năm 2020. Khoảng gần 60% lao động mất việc làm hoặc cắt giảm lao động; gần 90% doanh nghiệp lữ hành quốc tế dừng hoạt động.

Cần có chính sách cụ thể

Để khôi phục và phát triển nền kinh tế và ngành Du lịch trong điều kiện bình thường mới cần phải giải quyết nhiều vấn đề từ các chính sách và quản lý nhà nước cho đến các công việc cụ thể của các tổ chức, đoàn thể toàn xã hội cũng như doanh nghiệp. Doanh nghiệp du lịch muốn phục hồi hoạt động phải có khách du lịch. Muốn vậy phải khôi phục thị trường. Trước mắt nhà nước cần có chính sách để phục hồi và phát triển thị trường nội địa và từng bước khôi phục và phát triển thị trường quốc tế trên cơ sở của tình hình dịch Covid-19 trên thế giới và trong nước và phải đảm bảo nguyên tắc an toàn cho cộng đồng dân cư, cho khách du lịch và nhân viên du lịch với các biện pháp y tế cụ thể và hợp lý.

Nhà nước cũng như doanh nghiệp cần đẩy mạnh công tác xúc tiến, quảng bá để thu hút khách đi du lịch, trước hết là đi du lịch trong nước trong điều kiện mới của dịch Covid-19, trong đó chú ý về cách thức đi du lịch, thống nhất điều kiện đi du lịch để đảm bảo du khách hưởng thụ, trải nghiệm chuyến đi trọn vẹn nhất, an toàn nhất. Cần giải quyết nhanh chóng, thuận lợi việc cấp Giấy phép hoạt động cho các doanh nghiệp du lịch đăng ký mới hoặc trở lại hoạt động. Nhà nước cần tiếp tục có chính sách để hỗ trợ các doanh nghiệp này hoạt động như chính sách thuế, trợ giá, trợ cấp người lao động…

Để thực hiện có hiệu quảvấn đề thu hút lao động mới và lao động trở lại làm việc tại các cơ sở du lịch thì các doanh nghiệp du lịch cùng các tổ chức liên quan cần phải thực hiện một số giải pháp: Cần xây dựng hệ thống dữ liệu về lao động của doanh nghiệp trong đó có các dữ liệu về lao động đã làm việc tại doanh nghiệp, nhu cầu sử dụng lao động cụ thể đối với các vị trí việc làm hiện tại và tương lai và các thông tin liên quan khác. Liên kết các thông tin của doanh nghiệp với các cơ quan quản lý liên quan, các phương tiện truyền thông, các địa phương, đặc biệt là liên kết với người lao động để họ có thông tin về doanh nghiệp và có cơ hội tìm việc làm mới hoặc quay trở lại làm việc. Chính phủ và các doanh nghiệp du lịch có thể thành lập các đường dây nóng hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động để tiếp cận các chương trình hỗ trợ.

Tổ chức tuyển dụng mới và đón lao động cũ trở lại làm việc tại doanh nghiệp du lịch. Trong đó, có thể hỗ trợ chi phí đi đường cho người lao động đến doanh nghiệp nếu họ tự đi. Liên hệ các địa phương có nhiều lao động để họ hỗ trợ hoặc doanh nghiệp tổ chức các phương tiện để đón người lao động trở lại nơi làm việc. Tạo điều kiện hỗ trợ người lao động và gia đình họ nơi ăn, chốn ở để họ yên tâm làm việc trong giai đoạn đầu. Các doanh nghiệp du lịch như khách sạn, nhà hàng, công ty lữ hành, điểm du lịch… cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, cơ quan y tế để thực hiện các quy định về phòng, chống dịch Covid-19 trong điều kiện bình thường mới mà Chính phủ quy định, đảm bảo an toàn trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đối với lực lượng lao động mới tuyển dụng, doanh nghiệp du lịch cần phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch, các cơ sở đào tạo để đào tạo về chuyên môn nghiệp vụ cũng như kỹ năng nghề nghiệp để nâng cao chất lượng phục vụ trực tiếp cho khách. Mặt khác, cần bổ sung những kiến thức, kỹ năng về phòng, chống dịch Covid-19, an toàn du lịch, bảo vệ môi trường, kiến thức, kỹ năng tin học cần thiết. Cần đào tạo bổ sung những kiến thức, kỹ năng chuyên môn mới và bổ sung các kiến thức đối với lực lượng lao động cũ trở lại làm việc như lực lượng lao động mới đã nói trên. 

 GS.TS NGUYỄN VĂN ĐÍNH