ASEAN - Ấn Độ: Cùng xây dựng năng lực chống chịu cho ngành Du lịch

VHO - Phiên họp Nhóm Công tác Du lịch ASEAN - Ấn Độ lần thứ 35 vừa diễn ra tại Singapore mang ý nghĩa vượt xa khuôn khổ một cuộc họp chuyên môn.

Việc rà soát Kế hoạch hợp tác du lịch ASEAN - Ấn Độ giai đoạn 2023-2027 thực chất là dịp để hai bên cùng nhìn lại những thay đổi của môi trường phát triển, đồng thời xác lập các ưu tiên mới cho giai đoạn tiếp theo.

Một “cực tăng trưởng” mới của du lịch châu Á

Trong quá trình ấy, Việt Nam tham gia với tư cách một thành viên thực hiện chương trình hợp tác chung, chủ động đề xuất nhiều định hướng phản ánh tư duy phát triển mới của du lịch khu vực.

Du lịch châu Á đang bước vào một chu kỳ phát triển hoàn toàn khác so với giai đoạn trước đại dịch Covid-19.

Nếu trước đây, mục tiêu lớn nhất của các quốc gia là mở rộng dòng khách và gia tăng doanh thu, thì hiện nay, những biến động địa chính trị, biến đổi khí hậu, sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) cùng những thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang đặt ra yêu cầu phải tái cấu trúc toàn bộ mô hình phát triển của ngành.

Trong nhiều năm, khách quốc tế đến Đông Nam Á chủ yếu đến từ Đông Bắc Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của tầng lớp trung lưu Ấn Độ đang làm thay đổi bản đồ nguồn khách của khu vực.

Theo nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế, Ấn Độ sẽ là một trong những thị trường outbound tăng trưởng nhanh nhất thế giới trong thập niên tới. Dân số hơn 1,4 tỉ người, thu nhập ngày càng cải thiện và nhu cầu trải nghiệm quốc tế tăng mạnh khiến quốc gia Nam Á này trở thành “mỏ vàng” mà hầu hết các điểm đến đều hướng tới.

ASEAN nhìn thấy cơ hội ấy từ khá sớm. Thay vì để từng quốc gia cạnh tranh riêng lẻ, khu vực đang từng bước xây dựng hình ảnh như một không gian du lịch thống nhất, nơi du khách có thể kết hợp nhiều quốc gia trong cùng một hành trình.

Đó là lý do các nội dung về kết nối hàng không, tạo thuận lợi thị thực, phát triển du lịch tàu biển và các chương trình xúc tiến chung tiếp tục được coi là ưu tiên của Kế hoạch hợp tác ASEAN - Ấn Độ giai đoạn 2023-2027.

Đối với Việt Nam, xu hướng này mở ra dư địa tăng trưởng rất rõ nét. Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai cho biết Ấn Độ hiện là một trong những thị trường khách quốc tế tăng trưởng nhanh nhất của du lịch Việt Nam.

Sáu tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón gần 500.000 lượt khách Ấn Độ, tăng 45,6% so với cùng kỳ năm trước.

Mức tăng này cho thấy thị trường Ấn Độ không còn là thị trường tiềm năng mà đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của du lịch Việt Nam.

Chương trình hợp tác cho giai đoạn phát triển mới

Trước đây, các cuộc họp thường tập trung vào xúc tiến quảng bá, phát triển sản phẩm hay đào tạo nguồn nhân lực. Lần này, chương trình nghị sự mở rộng sang những vấn đề tưởng như nằm ngoài lĩnh vực du lịch: khủng hoảng địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí logistics, biến động hàng không, thiên tai hay an ninh điểm đến.

Điều đó phản ánh một thực tế là du lịch ngày nay chịu tác động trực tiếp từ mọi biến động của kinh tế và chính trị thế giới.

Một cuộc xung đột ở Trung Đông có thể làm tăng giá nhiên liệu, kéo theo chi phí vận tải tăng cao. Một hiện tượng thời tiết cực đoan có thể khiến cả một điểm đến phải đóng cửa nhiều tuần. Một cuộc tấn công mạng có thể làm gián đoạn hệ thống đặt phòng của hàng nghìn doanh nghiệp.

Chính vì vậy, hợp tác khu vực không còn chỉ hướng tới mục tiêu tăng trưởng mà phải giúp các nền kinh tế du lịch nâng cao khả năng thích ứng trước những cú sốc bên ngoài.

Quan điểm Việt Nam đưa ra tại phiên họp hoàn toàn phù hợp với xu hướng ấy khi đề xuất ASEAN và Ấn Độ phối hợp đa dạng hóa thị trường nguồn khách, tăng cường kết nối nội vùng và xây dựng năng lực ứng phó với khủng hoảng.

Đây là cách tiếp cận mang tính dài hạn, hướng tới một hệ sinh thái du lịch linh hoạt và có sức chống chịu cao hơn.

AI đang tạo ra cuộc cạnh tranh mới

Một trong những điểm nhấn của phiên họp là sự thống nhất cao về vai trò của AI và chuyển đổi số.

Trước đây lợi thế cạnh tranh của điểm đến được quyết định bởi tài nguyên thiên nhiên hay hệ thống hạ tầng, hiện nay dữ liệu, công nghệ và khả năng cá nhân hóa trải nghiệm đang trở thành những yếu tố tạo khác biệt.

AI có thể dự báo nhu cầu thị trường, tối ưu hóa hoạt động xúc tiến, hỗ trợ quản lý dòng khách, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng trải nghiệm phù hợp với từng nhóm du khách. Tuy nhiên, lợi ích ấy chỉ phát huy khi các quốc gia đầu tư đồng bộ cho hạ tầng số, đào tạo nguồn nhân lực và quản trị dữ liệu.

Việt Nam vì vậy đề xuất mở rộng hợp tác về đào tạo kỹ năng số, hỗ trợ doanh nghiệp du lịch, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ mới. Đây là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn đối với ASEAN, nơi khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo trong ngành Du lịch.

Phát triển bền vững trở thành mẫu số chung

Một điểm đáng chú ý khác là phát triển bền vững đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ chương trình hợp tác.

Từ Tuyên bố chung của Lãnh đạo ASEAN - Ấn Độ về Du lịch bền vững được thông qua năm 2025 đến các nội dung thảo luận tại Singapore, có thể thấy hai bên đang chuyển từ mục tiêu gia tăng lượng khách sang nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Du khách hiện đại tìm kiếm nhiều hơn những trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa, ẩm thực, sức khỏe, thiên nhiên và trách nhiệm với môi trường. Đây cũng là những lĩnh vực mà ASEAN và Ấn Độ đều có lợi thế nổi bật nhờ hệ thống di sản phong phú, nền văn minh lâu đời và bản sắc văn hóa đặc sắc.

Khai thác tốt các giá trị ấy sẽ giúp nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm du lịch, đồng thời tạo thêm sinh kế cho cộng đồng địa phương và góp phần bảo tồn di sản.

Có lẽ điểm đáng ghi nhận nhất tại phiên họp lần này là vai trò của Việt Nam. Thay vì chỉ báo cáo kết quả hay hưởng ứng các sáng kiến chung, Việt Nam đã đưa ra bốn định hướng gồm đổi mới sáng tạo, tăng cường khả năng chống chịu, phát triển bền vững và bảo đảm tính bao trùm.

Đây không phải là bốn khẩu hiệu mang tính hình thức. Đó là bốn trụ cột đang chi phối quá trình chuyển đổi của ngành Du lịch toàn cầu và cũng là những ưu tiên phù hợp với chiến lược phát triển du lịch Việt Nam trong giai đoạn mới.

Các đề xuất ấy cho thấy Việt Nam đang từng bước chuyển từ vị thế tham gia các cơ chế hợp tác khu vực sang đóng góp vào việc hình thành chương trình nghị sự chung.

Khi ASEAN và Ấn Độ cùng hướng tới một không gian du lịch thông minh hơn, xanh hơn và có khả năng thích ứng cao hơn trước những biến động toàn cầu, tiếng nói chủ động của Việt Nam sẽ góp phần nâng cao vị thế của du lịch quốc gia trong tiến trình liên kết khu vực.