Việt Nam - Ấn Độ: Từ nền tảng hữu nghị đến tầm nhìn đối tác kinh tế toàn diện

VHO - Khi thế giới bước vào giai đoạn tái định hình sâu sắc của kinh tế và địa chính trị, những mối quan hệ đối tác dựa trên lòng tin chiến lược, sự tương đồng về lợi ích phát triển và chiều sâu giao lưu văn hóa ngày càng trở nên quan trọng.

Quan hệ Việt Nam - Ấn Độ được bồi đắp qua nhiều thập niên và nâng tầm thành Đối tác Chiến lược toàn diện, đang mở ra một không gian hợp tác mới.

Ở đó, kinh tế, công nghệ, văn hóa và giao lưu nhân dân cùng tạo nên động lực phát triển bền vững cho hai quốc gia và góp phần định hình cấu trúc hợp tác rộng lớn hơn của khu vực châu Á.

Nền tảng hữu nghị bền vững

Ngày 10.3 tại Hà Nội, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội phối hợp với Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Đại sứ quán Ấn Độ tại Việt Nam và Hội hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ thành phố Hà Nội tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hướng tới đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - Ấn Độ”. 

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc, khi chuỗi cung ứng toàn cầu được tái cấu trúc và các nền kinh tế lớn điều chỉnh chiến lược thương mại, đầu tư theo hướng tăng cường tự chủ và đa dạng hóa đối tác.

Trong môi trường đó, Việt Nam và Ấn Độ, hai nền kinh tế năng động của châu Á đứng trước yêu cầu nâng cấp hợp tác kinh tế song phương, bảo đảm tương xứng với tầm vóc quan hệ chính trị và vai trò ngày càng gia tăng của hai nước trong khu vực.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Kỳ cho biết sự kiện diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa đặc biệt khi năm 2026 đánh dấu 10 năm thiết lập Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện (2016 -2026) và 54 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1972 - 2026).

“Trải qua hơn nửa thế kỷ phát triển, Việt Nam và Ấn Độ đã xây dựng được mối quan hệ hữu nghị truyền thống, tin cậy và ngày càng mở rộng trên nhiều lĩnh vực”, ông Nguyễn Ngọc Kỳ nhấn mạnh.

Trong những năm gần đây, hợp tác kinh tế giữa hai nước tiếp tục tăng trưởng tích cực. Kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 16,5 tỉ USD năm 2025, mức cao nhất từ trước đến nay. Hai nền kinh tế có nhiều lợi thế bổ trợ cho nhau, mở ra cơ hội mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo, thương mại, đầu tư và dịch vụ chất lượng cao.

Phát biểu tại hội thảo, Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Tshering W. Sherpa cho biết, Việt Nam là đối tác quan trọng của Ấn Độ và luôn được dành sự ưu tiên cao trong chính sách đối ngoại của New Delhi.

Đại sứ đánh giá cao việc doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào Ấn Độ, đồng thời bày tỏ kỳ vọng nhiều tập đoàn công nghiệp lớn của Ấn Độ sẽ sớm mở rộng hoạt động tại Việt Nam trong các lĩnh vực như hạ tầng cảng biển, năng lượng, công nghệ thông tin và đường sắt.

Theo ông, trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến nhiều biến động và cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng, việc tăng cường hợp tác kinh tế giữa hai nước không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn góp phần nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và củng cố an ninh phát triển.

Hội thảo quy tụ nhiều học giả và chuyên gia uy tín của hai nước như Giáo sư Sheba Kapil, Giáo sư Pankaj Vashisht, Giáo sư Reena Marwah, Giáo sư Sonu Trivedi từ phía Ấn Độ; cùng PGS.TS Nguyễn Xuân Trung, TS Phan Cao Nhật Anh, TS Tôn Sinh Thành và nhiều nhà nghiên cứu, chuyên gia kinh tế của Việt Nam.

Bên cạnh giới học thuật và ngoại giao, hội thảo còn có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Sự hiện diện này giúp các trao đổi chính sách gắn với thực tiễn thị trường, từ thương mại, đầu tư đến chuỗi cung ứng.

Khi hợp tác kinh tế trở thành lựa chọn chiến lược

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Tạ Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cho rằng trong một thế giới đầy bất định, việc tăng cường hợp tác kinh tế song phương không chỉ đơn thuần là câu chuyện thương mại.

“Đó còn là vấn đề an ninh phát triển và tự chủ chiến lược”, ông nhận định. Theo ông, nếu không chủ động nâng cấp quan hệ kinh tế, hai nước có thể bỏ lỡ một giai đoạn cơ hội quan trọng của lịch sử khi trật tự kinh tế toàn cầu đang tái định hình.

Từ góc độ nghiên cứu, việc hướng tới khuôn khổ Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - Ấn Độ cần được xem xét trên ba phương diện.

Thứ nhất là tính bổ trợ trong cấu trúc kinh tế. Ấn Độ có thế mạnh trong công nghệ thông tin, dược phẩm, công nghiệp quốc phòng, năng lượng tái tạo và kinh tế số; trong khi Việt Nam nổi bật với năng lực sản xuất, hệ thống logistics và mạng lưới thị trường rộng trong khu vực.

Thứ hai là an ninh kinh tế và tự chủ chiến lược. Trong một thế giới ngày càng phân mảnh, việc đa dạng hóa đối tác và tăng cường gắn kết lợi ích kinh tế song phương giúp các quốc gia giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu.

Thứ ba là vai trò khu vực và liên khu vực. Việt Nam là một thành viên quan trọng của ASEAN; Ấn Độ là một trụ cột của cấu trúc Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Sự liên kết kinh tế chặt chẽ giữa hai nước có thể tạo ra một trục hợp tác mới mang tính cân bằng và ổn định trong khu vực.

Việt Nam - Ấn Độ trong bức tranh chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

Trong những năm gần đây, Ấn Độ thúc đẩy mạnh mẽ chính sách “Hành động hướng Đông”, coi Đông Nam Á là một không gian hợp tác chiến lược quan trọng.

Trong khi đó, Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò trung tâm trong ASEAN và là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới thương mại - sản xuất của khu vực.

Sự kết nối giữa hai nền kinh tế vì thế không chỉ mở rộng thương mại song phương mà còn góp phần tăng cường kết nối giữa Nam Á và Đông Nam Á, hai không gian kinh tế giàu tiềm năng của châu lục.

Ở góc độ rộng hơn, Việt Nam và Ấn Độ đều chia sẻ lợi ích trong việc duy trì một Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và mở, nơi các tuyến thương mại và chuỗi cung ứng được bảo đảm thông suốt.

Hợp tác giữa hai quốc gia vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi song phương, đóng góp vào việc củng cố cấu trúc hợp tác và cân bằng chiến lược của khu vực.

Dòng chảy văn hóa trở thành động lực phát triển

Quan hệ Việt Nam - Ấn Độ không chỉ được xây dựng trên các lợi ích kinh tế mà còn được nuôi dưỡng bởi những dòng chảy văn hóa lâu đời.

Từ ảnh hưởng của Phật giáo và văn minh Ấn Độ trong lịch sử Đông Nam Á đến những hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục và du lịch ngày nay, hai quốc gia đã hình thành một nền tảng giao lưu nhân dân sâu sắc.

Chính nền tảng đó đã tạo nên lòng tin chiến lược và sự thấu hiểu văn hóa, yếu tố quan trọng giúp quan hệ hai nước phát triển ổn định qua nhiều giai đoạn lịch sử.

Trong dòng chảy của quan hệ quốc tế thế kỷ XXI, những mối quan hệ bền vững không chỉ được xây dựng bằng các con số thương mại hay những thỏa thuận kinh tế, mà còn bằng chiều sâu văn hóa, sự đồng cảm lịch sử và tầm nhìn chiến lược chung. Quan hệ Việt Nam - Ấn Độ chính là một minh chứng cho điều đó.

Từ những nhịp cầu giao lưu văn hóa và ngoại giao nhân dân được vun đắp suốt nhiều thập niên, hai quốc gia đang từng bước mở rộng một không gian hợp tác mới, nơi kinh tế, công nghệ và tri thức cùng hội tụ để tạo nên động lực phát triển dài hạn.

Ở thời điểm khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang trở thành một trong những trung tâm năng động nhất của thế giới, sự gắn kết sâu sắc hơn giữa Việt Nam và Ấn Độ mang lại lợi ích cho mỗi quốc gia và góp phần củng cố một cấu trúc hợp tác cân bằng, ổn định và bền vững cho toàn khu vực.