Hà Nội: Từ mùa thu lịch sử đến khát vọng Thủ đô văn hiến, hiện đại

VHO - Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10.10.1954 – 10.10.2026), Hà Nội đang bước vào chặng đường phát triển mới với những chuyển động trong không gian đô thị.

Việc đưa Luật Thủ đô vào cuộc sống là động lực quan trọng để thành phố phát triển xứng tầm trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hiến, vun đắp các giá trị hòa bình và phẩm giá con người.

Tháng Mười về, Hà Nội lại sống trong niềm tự hào về mùa thu giải phóng. Ngày 10.10.1954, đoàn quân trở về tiếp quản Thủ đô, mở ra chặng đường xây dựng thành phố trong độc lập, tự do. Bảy mươi hai năm qua, ký ức ấy vẫn được trao truyền, trở thành nguồn sức mạnh tinh thần để các thế hệ người Hà Nội tiếp tục kiến thiết và bảo vệ thành phố.

Trong những ngày tháng Mười năm 2026, Thủ đô đang chứng kiến sự chuyển mình nhanh chóng. Những con đường mới mở, những công trình mới hình thành, không gian cây xanh và công viên được mở rộng đang góp phần tạo nên diện mạo mới. Nhịp xây dựng mang theo kỳ vọng về một Hà Nội kết nối thuận tiện hơn, có môi trường sống tốt hơn và thêm cơ hội phát triển.

Sự đổi thay ấy đặt ra yêu cầu kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Mỗi công trình mới cần được nhìn trong mối liên hệ với cảnh quan, di sản và đời sống cộng đồng. Hà Nội cần thêm những không gian hiện đại, đồng thời phải giữ được chiều sâu lịch sử, những nếp sinh hoạt và ký ức đã làm nên bản sắc Thăng Long – Hà Nội.

Luật Thủ đô năm 2026, được Quốc hội thông qua ngày 23.4.2026 và có hiệu lực từ ngày 1.7.2026, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hành trình này. Việc tăng quyền chủ động cho thành phố, gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình, mở thêm điều kiện để Hà Nội giải quyết những yêu cầu phát triển đặc thù.

Giá trị của luật cần được thể hiện bằng kết quả cụ thể. Một thủ tục được giải quyết thuận tiện, một dự án được triển khai minh bạch, một vấn đề dân sinh được xử lý kịp thời đều góp phần chuyển nguồn lực thể chế thành động lực phát triển. Người dân cần cảm nhận được những lợi ích ấy ngay trong công việc và cuộc sống thường ngày.

Tháng 6.2026, HĐND thành phố đã thông qua 22 nghị quyết, trong đó có 16 nghị quyết triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026. Đây là bước cụ thể hóa quan trọng. Yêu cầu tiếp theo là bảo đảm các chính sách được thực hiện đồng bộ, có nguồn lực, có người chịu trách nhiệm và được đánh giá bằng hiệu quả thực tế.

Với vị thế trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, Hà Nội cần đi đầu trong xây dựng nền hành chính phục vụ. Sự chuẩn mực phải thể hiện ở thái độ tiếp dân, khả năng phối hợp và tinh thần giải quyết công việc đến cùng. Mỗi phản ánh được lắng nghe, mỗi hồ sơ được xử lý đúng hẹn sẽ củng cố niềm tin vào chính quyền.

Trong quá trình phát triển, văn hóa cần trở thành căn cứ quan trọng của các quyết định quản lý. Quy hoạch một khu đô thị, mở một tuyến đường hay cải tạo một khu dân cư đều phải tính đến tác động đối với di sản và cộng đồng. Thành phố phát triển bền vững khi những giá trị được tạo mới gắn kết với những giá trị được gìn giữ.

Nguồn lực văn hóa Hà Nội hiện diện trong phố cổ, làng nghề, di tích, nghệ thuật truyền thống và nếp sống thường ngày. Bảo tồn cần chăm lo cả công trình lẫn con người đang gìn giữ di sản. Nghệ nhân có điều kiện truyền nghề, cộng đồng có không gian thực hành văn hóa, người trẻ có cơ hội tiếp nối sẽ giúp di sản sống cùng thành phố. Từ nền tảng ấy, Hà Nội có thể phát triển những sản phẩm du lịch, thiết kế, điện ảnh và biểu diễn mang dấu ấn riêng.

Chính sách cần khuyến khích chất lượng sáng tạo, bảo vệ quyền tác giả và mở rộng cơ hội tiếp cận công chúng. Khi văn hóa tạo thêm sinh kế và khơi dậy niềm tự hào, sức hấp dẫn của Thủ đô sẽ được bồi đắp.

Việc mở rộng công viên và không gian xanh cũng mang ý nghĩa thiết thực. Những tán cây, đường dạo bộ, sân chơi chung tạo thêm nơi nghỉ ngơi, rèn luyện sức khỏe và gặp gỡ. Giữa nhịp sống đô thị ngày càng khẩn trương, đây là những không gian giúp con người gần nhau hơn, đồng thời góp phần gìn giữ nét thanh bình của Hà Nội.

Một công viên có giá trị khi người dân dễ dàng tiếp cận và sử dụng. Trẻ em cần sân chơi an toàn, người cao tuổi cần đường đi phù hợp, người khuyết tật cần điều kiện tiếp cận thuận tiện. Vì vậy, đầu tư không gian xanh cần gắn với chất lượng thiết kế, quản lý và bảo trì, để lợi ích được duy trì lâu dài.

Năm 1999, Hà Nội được UNESCO trao danh hiệu “Thành phố vì hòa bình”. Thành phố cũng được nhắc đến với tên gọi “Thủ đô của lương tri và phẩm giá con người”. Những giá trị ấy cần tiếp tục được bồi đắp bằng môi trường sống an toàn, tinh thần tôn trọng và khả năng chăm lo cho mọi người.

Trong đời sống hôm nay, phẩm giá con người được thể hiện qua cách thành phố giải quyết những nhu cầu thiết yếu. Chất lượng không khí, nước sạch, giao thông, nhà ở và dịch vụ công đều liên quan trực tiếp đến sức khỏe, thời gian, cơ hội của mỗi gia đình. Những vấn đề ấy cần được ưu tiên khi đưa Luật Thủ đô vào thực tiễn.

Cải tạo, chỉnh trang đô thị cần đi cùng sự thấu hiểu. Mỗi nơi ở gắn với sinh kế và quan hệ cộng đồng. Công khai phương án, đối thoại đầy đủ, bảo đảm quyền lợi và quan tâm điều kiện ổn định cuộc sống sau di dời là những yếu tố tạo đồng thuận. Chất lượng phát triển được thể hiện cả trong cách ứng xử với người dân.

Kỷ niệm Ngày Giải phóng Thủ đô vì thế cần gắn với những việc làm cụ thể: chăm sóc một di tích, mở thêm sân chơi, cải thiện một không gian công cộng, xử lý một điểm ô nhiễm. Khi Luật Thủ đô được thực hiện hiệu quả, văn hóa được gìn giữ và con người được đặt ở trung tâm, Hà Nội sẽ tiếp tục khẳng định tầm vóc một Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, vì hòa bình và phẩm giá.