Xe giường nằm cháy giữa đêm: 24 hành khách và những phút sinh tử

VHO - Một xe khách giường nằm chở 24 hành khách bất ngờ bốc cháy giữa đêm trên cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo (Khánh Hòa). Phần lớn hành khách rời được phương tiện, nhưng một nam thanh niên 19 tuổi đã tử vong. Khi nguyên nhân vẫn đang được điều tra, vụ việc tiếp tục gióng lên cảnh báo về khả năng phát hiện cháy và thoát nạn trên những chuyến xe đường dài.

Hơn 20 phút, chiếc xe chỉ còn trơ khung

Khoảng 23h40 ngày 7.9, xe khách giường nằm do tài xế 54 tuổi điều khiển, chạy theo hướng Khánh Hòa – TP.HCM, đến Km97+600 cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo, đoạn qua xã Phước Hậu, tỉnh Khánh Hòa thì xuất hiện khói. Ngọn lửa sau đó bùng lên và nhanh chóng bao trùm phương tiện.

Phát hiện sự cố, tài xế đưa xe vào sát phần đường bên phải, hô hoán hành khách rời khỏi xe. Một số người sử dụng bình chữa cháy mini nhưng không thể khống chế ngọn lửa đã phát triển quá lớn. Lực lượng làm nhiệm vụ trên cao tốc phối hợp với công an và các đơn vị liên quan tổ chức chữa cháy, phân luồng giao thông. Sau hơn 20 phút, đám cháy được dập tắt.

Chiếc xe bị thiêu rụi, nhiều hành lý và tài sản của hành khách không còn. Một nam hành khách 19 tuổi, quê Gia Lai, tử vong. Giao thông trên cao tốc ùn tắc hơn một kilomet và đến khoảng 1h ngày 8.9 mới được khôi phục.

Cơ quan chức năng đang điều tra nguyên nhân nên chưa thể kết luận ngọn lửa xuất phát từ hệ thống điện, khoang máy, nhiên liệu hay hành lý. Tuy nhiên, tốc độ cháy lan và hậu quả của vụ việc đã cho thấy một thực tế đáng lo: trên xe khách đường dài, khoảng thời gian để phát hiện nguy hiểm, báo động và đưa hành khách ra ngoài có thể được tính bằng phút.

Đây cũng không phải vụ cháy xe khách cá biệt. Chỉ trong năm 2026, nhiều phương tiện vận tải hành khách đã bốc cháy trên quốc lộ và cao tốc. Đặc biệt, vụ tai nạn dẫn tới cháy xe khách tại Đồng Nai ngày 21.7 khiến bảy người tử vong và năm người bị thương đã đặt ra yêu cầu siết chặt hoạt động vận tải ban đêm, kiểm tra điều kiện an toàn của phương tiện cũng như năng lực ứng phó của tài xế, phụ xe.

Có bình chữa cháy chưa có nghĩa là đủ an toàn

Theo quy định, ô tô từ 10 chỗ ngồi trở lên phải được trang bị bình chữa cháy phù hợp. Chủ phương tiện có trách nhiệm kiểm tra hệ thống điện, nhiên liệu, khoang động cơ; không tự ý lắp thêm thiết bị làm tăng công suất tiêu thụ điện; đồng thời tổ chức tập huấn nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cho tài xế, phụ xe.

Nhưng có thiết bị không đồng nghĩa phương tiện đã thực sự an toàn. Bình chữa cháy chỉ phát huy tác dụng khi được đặt đúng vị trí, còn hạn sử dụng, đủ dung lượng và được sử dụng ngay khi đám cháy mới phát sinh. Khi lửa đã lan rộng, một vài bình mini gần như không thể đảo ngược tình thế.

Điều cần được kiểm tra vì thế không chỉ là trên xe có bao nhiêu bình chữa cháy, búa phá kính hay bảng hướng dẫn. Quan trọng hơn là những thiết bị ấy có sử dụng được hay không, tài xế và phụ xe có thao tác thành thạo không, hành khách có biết cửa thoát hiểm gần nhất nằm ở đâu và lối đi có bị hành lý che chắn hay không.

Không gian xe giường nằm có nhiều đặc thù bất lợi khi xảy ra hỏa hoạn: lối đi hẹp, hành khách nằm ở nhiều tầng, phần lớn ngủ vào ban đêm, hành lý được tập trung trong khoang kín. Khói độc có thể khiến người bên trong mất phương hướng rất nhanh. Nếu cửa tự động bị vô hiệu hóa do mất điện, việc mở lẫy khẩn cấp hay phá kính phải được thực hiện gần như theo phản xạ.

Sau mỗi vụ cháy, hình ảnh những chiếc xe chỉ còn bộ khung thường khiến dư luận ám ảnh. Nhưng rồi sự quan tâm dễ dừng lại khi nguyên nhân được công bố và hiện trường được giải tỏa. Trong khi đó, những câu hỏi căn bản vẫn còn nguyên: Hồ sơ bảo dưỡng có phản ánh đúng tình trạng phương tiện? Việc lắp thêm giường, màn hình, hệ thống âm thanh, ổ sạc và các thiết bị điện có được kiểm soát? Khoang hành lý có chứa phương tiện hoặc vật dụng dễ cháy? Công tác hậu kiểm được thực hiện thực chất hay chủ yếu nhìn vào giấy tờ?

Một phút hướng dẫn trước chuyến đi có thể cứu người

Hành khách đi máy bay luôn được hướng dẫn an toàn trước khi cất cánh, dù xác suất xảy ra sự cố rất thấp. Nhưng trên nhiều chuyến xe khách đường dài, hành khách lên xe, cất hành lý, kéo rèm rồi ngủ mà không biết búa thoát hiểm, bình chữa cháy hoặc lẫy mở cửa khẩn cấp ở đâu.

Một phút hướng dẫn trước khi xe lăn bánh không phải thủ tục thừa. Tài xế hoặc phụ xe có thể chỉ rõ cửa thoát hiểm, cách mở cửa khi hệ thống điện ngừng hoạt động, vị trí búa phá kính và yêu cầu không để hành lý chắn lối đi. Hướng dẫn cần được thể hiện bằng hình ảnh dễ nhìn, có đèn phản quang để hành khách vẫn nhận biết khi trong xe mất điện hoặc khói bao phủ.

Cùng với đó, doanh nghiệp vận tải cần chịu trách nhiệm đến cùng về lịch sử bảo dưỡng, nguồn gốc phụ tùng, những thiết bị lắp thêm và việc tập huấn nhân viên. Cơ quan quản lý cũng cần chuyển trọng tâm từ kiểm tra sự hiện diện của thiết bị sang kiểm tra khả năng vận hành thực tế. Một chiếc bình chữa cháy hết hạn hay một chiếc búa bị buộc chặt vào thành xe đều có thể khiến quy định an toàn trở thành hình thức.

Nguyên nhân vụ cháy trên cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo cần được chờ kết luận chính thức. Nhưng một người đã không thể trở về sau chuyến xe đêm. Điều đó đủ để việc rà soát an toàn không thể chờ thêm một vụ hỏa hoạn khác.

Hành khách mua một tấm vé không chỉ để được đưa từ nơi này đến nơi khác. Trong giá vé ấy phải có cả quyền được bảo vệ và cơ hội thoát nạn khi điều tồi tệ xảy ra.