Trông ngóng các anh liệt sĩ “trở về”

VHO - Sau hơn nửa thế kỷ, nhiều thân nhân liệt sĩ ở xã Phú Hồ (TP Huế) vẫn chưa nguôi nỗi đau khi người thân chưa tìm thấy hài cốt. Việc lấy mẫu ADN trong Chiến dịch “500 ngày đêm” mang theo niềm hy vọng đoàn tụ sau bao năm chờ đợi.

 Đã mấy chục năm trôi qua, bà Dương Thị Bích Ngọc (80 tuổi, trú tại Tổ dân phố Trạch Thượng, phường Phong Điền, TP Huế) không thể quên hình ảnh người cha già trở về quê sau ngày quê hương giải phóng và mang theo ba giấy báo tử của các anh trai mình. Điều đau buồn của gia đình là cả ba người anh của bà đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt. Đó cũng là trăn trở và day dứt của người phụ nữ đã bước vào tuổi xế chiều.

Lau dòng nước mắt, bà Bích Ngọc nghẹn ngào kể với chúng tôi về câu chuyện của gia đình. Cha bà là ông Dương Văn Lãng (quê làng Tây Hồ, xã Phú Hồ), vùng đất cách mạng nổi tiếng của Huế. Từ trước năm 1945 ông đã thoát ly đi theo cách mạng, sau đó khi những người con trai mới lớn cũng được ông cho vào chiến trường. “Tôi lúc đó mới khoảng hai tuổi nên những ký ức về các anh cũng mờ nhạt, chỉ nghe qua lời kể của mạ là các anh đều cao lớn và đẹp trai. Năm 1953, tôi theo mẹ chuyển ra khu vực Phong Điền buôn bán, sinh sống. Cha và các anh gần như không trở về thăm nhà do sợ ảnh hưởng đến gia đình. Cứ thế cho đến khi các anh hy sinh ở chiến trường”, bà Ngọc kể.

Thời trẻ của bà không ít lần chứng kiến cảnh người mẹ Nguyễn Thị Cháu trằn trọc suốt đêm, lén khóc một mình vì không biết “xương thịt” các anh đang nằm lại ở đâu. Rồi mẹ Cháu cũng không chờ được chồng trở về, bà qua đời đầu năm 1975, khi quê hương đang chuẩn bị giải phóng. Theo bà Ngọc, ba người anh trai của bà là liệt sĩ Dương Văn Linh, Dương Văn Hữu, Dương Văn Cồ hy sinh thời kháng chiến chống Pháp, khi tuổi đời còn trẻ, chưa có ai lập gia đình. Năm 2000, mẹ bà Ngọc là cụ Nguyễn Thị Cháu được Nhà nước truy tặng Mẹ Việt Nam Anh hùng. Bà Ngọc cho hay, sau khi đất nước thống nhất, gia đình cũng mong sớm tìm kiếm được hài cốt các liệt sĩ nhưng thông tin ít ỏi và khó khăn.

Bà Dương Thị Bích Ngọc là người con thứ 8 (con út) trong gia đình và hiện chỉ còn mình bà. Bà Ngọc cho biết, khi Nhà nước triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, bà rất vui mừng vì cơ hội có thể tìm thấy các anh trai. Vào ngày 10.7 vừa qua, bà Ngọc được cán bộ địa phương hướng dẫn và thực hiện lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ. “Mong muốn của tôi là sớm tìm được xương cốt của các anh trai để về “đoàn tụ” với cha mẹ”, bà Ngọc bộc bạch.

Những ngày tháng 7 này, trở về quê hương Phú Hồ anh hùng, chúng tôi cũng được thông tin thêm không ít câu chuyện của các Anh hùng liệt sĩ. Trong căn nhà cấp 4 cũ kỹ nằm cuối kiệt 3, cụm dân cư Trung An của làng Tây Hồ, ông Dương Văn Xướng (78 tuổi) đang thắp hương cho năm liệt sĩ mà gia đình mình đang thờ phụng. Ông Xướng là người gọi ông Dương Văn Lãng bằng chú ruột, tức là anh em chú bác với bà Dương Thị Bích Ngọc. Trong năm liệt sĩ mà gia đình ông Xướng đang hương khói có người anh trai ruột hy sinh năm 1969 được tìm thấy hài cốt, còn ông cậu ruột và ba người anh trai của bà Ngọc vẫn chưa tìm thấy. Do bà Ngọc lấy chồng và không sinh sống ở quê nhà nên việc thờ phụng cha và các anh trai được đặt chính tại nhà thờ họ tộc, và ông Dương Văn Xướng là người chăm lo hương khói. Bên trong nhà thờ, chỉ có bức di ảnh của ông Dương Văn Lãng, còn ba người con trai là các liệt sĩ chỉ có bát hương, không có ảnh thờ. Dâng hương cho các liệt sĩ, ông Xướng nghẹn ngào nói rằng, “mong sớm tìm thấy các em để đưa về với cha, về với quê hương”.

Ông Dương Văn Xướng cho biết, những năm qua, chính quyền địa phương và các tổ chức, đoàn thể thường đến thăm hỏi, động viên gia đình và có những chính sách để hương khói các liệt sĩ, đặc biệt là vào các dịp Lễ, Tết, dịp 27.7 hằng năm. Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đã giúp chúng tôi vơi bớt nỗi đau buồn; đồng thời tiếp tục giáo dục con cháu trong gia đình về truyền thống yêu nước của cha ông. Mới đây, tôi cũng được địa phương hướng dẫn đến lấy mẫu ADN để thực hiện Chiến dịch “500 ngày đêm”.