Trả lại thời gian cho người thầy

VHO - Bộ GD&ĐT yêu cầu không đặt thêm hồ sơ, biểu mẫu, báo cáo, minh chứng thiếu căn cứ; không bắt giáo viên làm đồng thời hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử có cùng nội dung. Những công việc không cần thiết được cắt giảm cũng đồng nghĩa người thầy có thêm thời gian dành cho bài giảng và học sinh.

Bớt những việc không cần thiết

Ngày 3.9.2026, Bộ GD&ĐT ban hành Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT về cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian trong cơ sở giáo dục.

Theo đó, cơ sở giáo dục thực hiện hồ sơ, sổ sách theo điều lệ, quy chế tổ chức và hoạt động của từng loại hình cùng các quy định liên quan; không yêu cầu thực hiện thêm hồ sơ, biểu mẫu, báo cáo, minh chứng dưới bất kỳ hình thức nào nếu không có căn cứ pháp lý hoặc không theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

Đối với những hồ sơ, sổ sách đã được quy định nhưng còn bất cập, trùng lặp, không phù hợp hoặc không tạo ra giá trị thiết thực, các đơn vị phải tổng hợp, đánh giá và đề xuất cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, thay thế hoặc cắt giảm.

Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu không xây dựng những báo cáo trung gian không cần thiết; không báo cáo lại thông tin, số liệu đã có trên cơ sở dữ liệu dùng chung của ngành, trừ trường hợp cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Trong năm học 2026-2027, hồ sơ, sổ sách số được triển khai theo quy định và lộ trình của Bộ GD&ĐT, từng bước thay thế hồ sơ giấy. Một nội dung đã được lưu trữ trên môi trường số không phải tiếp tục lập thêm bản giấy, trừ trường hợp pháp luật có quy định.

Đây là một yêu cầu đáng chú ý. Chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa khi công nghệ giúp giảm thao tác, rút ngắn thời gian và thay thế dần phương thức quản lý cũ. Nếu giáo viên vừa nhập dữ liệu trên phần mềm, vừa phải in ra để ký, lưu trữ hoặc tiếp tục tổng hợp vào một biểu mẫu khác, công nghệ không làm giảm công việc mà chỉ tạo thêm một lớp hồ sơ.

Tương tự, một thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu dùng chung nhưng vẫn được yêu cầu báo cáo lại bằng văn bản hoặc nhập vào một hệ thống khác sẽ khiến cùng một công việc phải thực hiện nhiều lần.

Mỗi yêu cầu riêng lẻ có thể không mất quá nhiều thời gian, nhưng khi cộng dồn nhiều biểu mẫu, báo cáo, cuộc họp và minh chứng, quỹ thời gian dành cho chuyên môn sẽ bị thu hẹp.

Sau mỗi giờ đứng lớp, giáo viên còn chuẩn bị bài, chấm bài, nhận xét kết quả học tập, trao đổi với cha mẹ học sinh, tham gia sinh hoạt chuyên môn và hỗ trợ những em đang gặp khó khăn.

Cắt giảm hồ sơ, sổ sách vì thế không phải là giảm trách nhiệm của người thầy. Đó là loại bỏ những phần việc không còn cần thiết để giáo viên thực hiện tốt hơn trách nhiệm chuyên môn của mình.

Dành nhiều thời gian hơn cho học sinh

Công văn của Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu rà soát, cắt giảm các cuộc họp hành chính không cần thiết, ưu tiên thời gian cho hoạt động dạy học, giáo dục và sinh hoạt chuyên môn.

Nhà trường vẫn cần hồ sơ để quản lý, cần dữ liệu để đánh giá và cần các cuộc họp để thống nhất công việc. Vấn đề không nằm ở việc có hay không có hồ sơ, mà ở chỗ mỗi hồ sơ được lập ra để làm gì, thông tin ấy đã tồn tại ở đâu và có thực sự được sử dụng hay không.

Trước khi yêu cầu giáo viên thực hiện thêm một loại hồ sơ hoặc báo cáo, cơ sở giáo dục cần xác định rõ căn cứ, mục đích sử dụng và khả năng khai thác dữ liệu đã có. Những nội dung giống nhau cần được dùng chung, thay vì yêu cầu giáo viên nhập lại hoặc trình bày dưới nhiều hình thức.

Công văn cho phép cơ sở giáo dục sử dụng một số hồ sơ ngoài danh mục nếu thực sự cần thiết, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, dạy học và giáo dục; không gây áp lực, chi phí không cần thiết và nhận được sự đồng thuận của tập thể nhà trường.

Quy định này tạo sự chủ động cho cơ sở, nhưng cũng đòi hỏi việc phát sinh thêm hồ sơ phải được cân nhắc kỹ, không trở thành cách hợp thức hóa những yêu cầu đã quen tồn tại.

Người đứng đầu cơ sở giáo dục được giao chịu trách nhiệm về việc cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian không cần thiết. Sở GD&ĐT có trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, tiếp nhận phản ánh và kịp thời chấn chỉnh những đơn vị để xảy ra tình trạng lạm dụng hồ sơ, biểu mẫu hoặc tổ chức hoạt động hình thức.

Hiệu quả của việc cắt giảm cũng không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng biểu mẫu được bãi bỏ. Điều quan trọng hơn là giáo viên có thực sự bớt phải làm một công việc nhiều lần, bớt tham dự những cuộc họp không cần thiết và có thêm thời gian dành cho chuyên môn hay không.

Khi những thay đổi được thực hiện đồng bộ, người thầy sẽ có thêm thời gian dành cho học sinh.