Theo những dòng tin ra khơi

VHO - Trước mỗi chuyến biển, cùng với nhiên liệu, đá lạnh và những tấm lưới được vá lại cẩn thận, ngư dân vùng biển Thanh Hóa còn mang theo những lá cờ Tổ quốc, tờ rơi tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) cùng những lời dặn dò của cán bộ biên phòng, công an xã.

Từ những bến cá nhộn nhịp đến các ngư trường xa, những “dòng tin” ấy đang lặng lẽ theo tàu ra khơi, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, bảo vệ chủ quyền biển, đảo và cùng cả nước nỗ lực gỡ bỏ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).

Những người mang pháp luật xuống bến cá

Trời vừa tang tảng sáng, khu vực Lạch Bạng đã bừng lên nhịp sống quen thuộc của một vùng biển đang vào mùa khai thác. Dưới ánh đèn vàng hắt xuống mặt nước, những con tàu cá nằm san sát bên nhau, chuẩn bị cho chuyến vươn khơi kéo dài nhiều ngày.

Tiếng máy nổ giòn tan xen lẫn tiếng gọi nhau chuyển đá lạnh, chất lượng thực, kiểm tra ngư cụ tạo nên âm thanh đặc trưng của vùng cửa biển trước giờ xuất bến.

Trên tàu cá QNG-92936-TS neo đậu tại cảng cá Lạch Bạng, anh Nguyễn Công Khoẻ, quê tỉnh Quảng Ngãi, đã có mặt từ rất sớm để cùng các thuyền viên chuẩn bị cho chuyến đi biển mới.

Hơn bốn năm gắn bó với vùng biển Nghi Sơn và hàng chục năm mưu sinh trên biển, người ngư dân ấy hiểu rằng mỗi lần nhổ neo không chỉ mang theo hy vọng về những khoang cá đầy mà còn là trách nhiệm chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật.

Nếu như trước đây, ngư dân chủ yếu quan tâm đến ngư cụ, nhiên liệu hay lương thực phục vụ hành trình dài ngày trên biển thì nay, việc kiểm tra thiết bị giám sát hành trình, giấy phép khai thác và các quy định về chống khai thác IUU đã trở thành công việc không thể thiếu trước mỗi chuyến ra khơi.

Khi tổ công tác của Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Nghi Sơn bước lên tàu, anh Khoẻ tạm dừng công việc để trao đổi với cán bộ biên phòng. Nội dung câu chuyện xoay quanh những quy định mới trong khai thác thủy sản, việc duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình, ghi chép nhật ký khai thác, các số điện thoại hỗ trợ khi gặp sự cố trên biển cũng như những chế tài xử lý đối với hành vi vi phạm vùng biển nước ngoài.

Những cuộc trao đổi ngắn gọn nhưng thiết thực như vậy đã trở thành quen thuộc tại cảng cá Lạch Bạng trước mỗi chuyến tàu vươn khơi. Nhận tờ rơi từ tay cán bộ biên phòng, anh Khoẻ cẩn thận cất vào cabin rồi chia sẻ: “Ở những lần cập cảng cũng như trước mỗi chuyến đi biển, cán bộ, chiến sĩ biên phòng đều xuống tận tàu gặp gỡ, động viên và tuyên truyền cho bà con.

Những quy định mới liên quan đến khai thác hải sản đều được các anh giải thích rất cụ thể. Nhờ vậy mà ngư dân hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình khi ra khơi”.

Ở vùng biển Nghi Sơn, hình ảnh những cán bộ biên phòng có mặt tại bến cá từ sáng sớm đã trở nên quen thuộc. Công tác tuyên truyền không chỉ được thực hiện trong các hội nghị tập trung mà còn được triển khai bằng nhiều hình thức linh hoạt. Nơi tuyên truyền có thể là trên boong tàu, tại bến cá hay ngay trong những ngôi nhà của ngư dân. Điều quan trọng nhất là giúp bà con hiểu luật, từ đó hình thành ý thức tự giác chấp hành.

Thượng tá Bùi Bá Ngọc, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Biên phòng Cửa khẩu cảng Nghi Sơn cho biết, đơn vị hiện quản lý hơn 19,3km bờ biển với 893 phương tiện khai thác hải sản và hơn 2.000 lao động hoạt động nghề biển. Đây là khu vực có hai cửa lạch lớn là Hà Nẫm và Lạng Bạng nên lưu lượng tàu thuyền ra vào rất đông, tiềm ẩn nhiều nguy cơ vi phạm trong hoạt động khai thác thủy sản.

“Muốn người dân chấp hành tốt các quy định của pháp luật thì trước hết phải giúp họ hiểu pháp luật. Vì vậy, chúng tôi xác định công tác tuyên truyền là giải pháp quan trọng hàng đầu”, thượng tá Ngọc nói.

Năm 2025, đơn vị đã trao 840 ảnh Bác Hồ, 370 lá cờ Tổ quốc, 550 tờ gấp tuyên truyền pháp luật cho ngư dân; phối hợp với các địa phương tổ chức chín buổi tuyên truyền thu hút gần 1.000 người dân tham gia, phát thanh 92 lượt với 32 giờ trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở.

Đơn vị còn phối hợp mở 2 lớp đào tạo thuyền trưởng tàu cá hạng III cho 75 học viên, góp phần nâng cao kiến thức pháp luật và kỹ năng hoạt động nghề cá cho ngư dân. Theo thượng tá Bùi Bá Ngọc, cùng với công tác tuyên truyền, đơn vị tập trung đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật trên biển, nhất là các hành vi liên quan đến khai thác thủy sản trái quy định.

Trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã xử lý hàng chục vụ vi phạm trong lĩnh vực thủy sản, xử phạt hàng trăm triệu đồng. Đồng thời, đơn vị phối hợp phát hiện, bắt giữ nhiều vụ việc liên quan đến buôn lậu, ma túy, vật liệu nổ và các hành vi vi phạm pháp luật khác trên biển.

“Mục tiêu cuối cùng là nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân, bảo đảm an ninh, trật tự trên biển và góp phần cùng cả nước thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chống khai thác IUU”, thượng tá Bùi Bá Ngọc nhấn mạnh.

Rời cảng cá Lạch Bạng, chúng tôi tiếp tục theo chân cán bộ Đồn Biên phòng Hoằng Trường đến các làng chài ven biển Hoằng Thanh. Giữa cái nắng đầu hè gay gắt, nhà văn hóa thôn vẫn chật kín người. Trên tấm bản đồ biển treo giữa hội trường, cán bộ biên phòng kiên nhẫn giải thích từng vùng biển, từng tọa độ, từng quy định liên quan đến hoạt động khai thác thủy sản.

Điều khiến chúng tôi ấn tượng là không khí trao đổi cởi mở giữa ngư dân và lực lượng chức năng. Khi buổi tuyên truyền kết thúc, nhiều người vẫn nán lại để hỏi thêm về các quy định mới. Người hỏi về trách nhiệm duy trì thiết bị giám sát hành trình, người muốn tìm hiểu các quy định về ghi nhật ký khai thác, người lại quan tâm đến chế tài xử lý đối với hành vi vi phạm vùng biển nước ngoài.

Trung tá Mai Chí Thức, Chính trị viên Đồn Biên phòng Hoằng Trường cho biết, đơn vị được giao quản lý 12,8km tuyến biển với hơn 100 tàu cá. Ngoài các hội nghị tập trung, cán bộ biên phòng thường xuyên xuống tận bến cá, lên từng con tàu hoặc đến từng gia đình ngư dân để tuyên truyền.

Có những nội dung phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần, có những quy định phải giải thích bằng những ví dụ rất cụ thể. Nhưng chính sự kiên trì ấy đã tạo nên những chuyển biến rõ nét trong nhận thức của người dân.

Những “cột mốc sống” giữa trùng khơi

Buổi chiều, tại trụ sở Công an xã Hoằng Thanh, những cán bộ công an cơ sở vẫn đang chăm chú theo dõi dữ liệu tàu cá trên hệ thống điện tử. Trên màn hình máy tính, những tín hiệu màu xanh liên tục di chuyển ngoài khơi. Mỗi tín hiệu là một con tàu đang hoạt động trên biển. Với người cán bộ trực ban, đó không chỉ là dữ liệu điện tử đơn thuần mà còn là sinh kế của hàng trăm gia đình ngư dân.

Những năm gần đây, cùng với lực lượng biên phòng, Công an xã Hoằng Thanh đã trở thành một trong những lực lượng nòng cốt trong công tác phòng, chống khai thác IUU. Từ việc rà soát phương tiện, cập nhật dữ liệu tàu cá, tuyên truyền pháp luật đến giám sát thiết bị hành trình, tất cả đều được triển khai thường xuyên và đồng bộ.

Thượng tá Lê Đình Minh, Trưởng Công an xã Hoằng Thanh cho biết, chống khai thác IUU không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm góp phần gỡ bỏ “thẻ vàng” của EC mà còn là nhiệm vụ lâu dài để bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển nghề cá bền vững. Chính vì vậy, bên cạnh công tác kiểm tra, giám sát, lực lượng công an xã đặc biệt coi trọng việc nâng cao nhận thức cho người dân.

Hành trình bền bỉ gỡ “thẻ vàng” IUU từ những chuyến tàu ra khơi

VHO - Tại “vọng gác tiền tiêu” Lý Sơn (Quảng Ngãi), cuộc chiến chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) đang được triển khai bằng những cách làm bền bỉ, gần dân của Trạm 2 Cảnh sát biển. Từ những chuyến tuần tra, những buổi “đi từng tàu, gõ từng cảng”, lực lượng đang từng bước thay đổi nhận thức ngư dân, góp phần gỡ “thẻ vàng” cho ngành thủy sản Việt Nam.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, đến nay 100% chủ tàu trên địa bàn đã ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài. Toàn bộ tàu cá đang hoạt động đều được quản lý chặt chẽ. Các trường hợp mất kết nối thiết bị giám sát hành trình đều được phát hiện, xác minh và xử lý theo đúng quy định.

Cách đó không xa, tại xã Tiên Trang, một trong những địa phương có đội tàu khai thác lớn của tỉnh với hơn 500 phương tiện thủy sản, cuộc chiến chống khai thác IUU cũng diễn ra không kém phần quyết liệt.

Theo chân cán bộ công an xã xuống các bến cá, chúng tôi bắt gặp hình ảnh những cuộc trò chuyện diễn ra ngay bên cạnh những chồng lưới vừa được kéo lên từ khoang tàu. Nhiều chủ tàu giờ đây đã quen với việc kiểm tra thiết bị giám sát hành trình trước mỗi chuyến biển. Không ít người chủ động tìm hiểu các quy định mới, thực hiện đầy đủ việc cập nhật dữ liệu khai thác và truy xuất nguồn gốc theo quy định.

Để có được những chuyển biến ấy là kết quả của hàng trăm buổi tuyên truyền, những lần xuống tận tàu hướng dẫn ngư dân sử dụng các hệ thống điện tử và những cuộc điện thoại nhắc nhở khi phương tiện có dấu hiệu mất kết nối. Công việc ấy âm thầm nhưng mang ý nghĩa rất lớn trong hành trình xây dựng nghề cá có trách nhiệm.

Giữa biển khơi mênh mông, bên cạnh lực lượng biên phòng và công an xã còn có những “cánh tay nối dài” đang góp phần giữ bình yên trên các ngư trường. Đó là các tổ đoàn kết sản xuất trên biển.

Đối với nhiều ngư dân, tổ đoàn kết không đơn thuần là mô hình hỗ trợ sản xuất mà còn là điểm tựa mỗi khi gặp khó khăn. Trên biển, khoảng cách giữa các tàu có khi lên tới hàng chục hải lý. Những lúc gặp sự cố máy móc, thiếu nhiên liệu hoặc thời tiết chuyển biến bất thường, sự hỗ trợ từ các tàu trong tổ đoàn kết trở nên vô cùng quan trọng.

Chiều muộn, mặt trời đỏ rực dần chìm xuống phía chân trời. Ngoài khơi xa, những con tàu đã trở thành những chấm nhỏ giữa biển trời mênh mông. Trên mỗi con tàu ấy có những ngư dân đang mưu sinh, có những lá cờ Tổ quốc tung bay trước gió và có cả những “dòng tin” từ đất liền đang đồng hành cùng họ.