Hành trình bền bỉ gỡ “thẻ vàng” IUU từ những chuyến tàu ra khơi

VHO - Tại “vọng gác tiền tiêu” Lý Sơn (Quảng Ngãi), cuộc chiến chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) đang được triển khai bằng những cách làm bền bỉ, gần dân của Trạm 2 Cảnh sát biển. Từ những chuyến tuần tra, những buổi “đi từng tàu, gõ từng cảng”, lực lượng đang từng bước thay đổi nhận thức ngư dân, góp phần gỡ “thẻ vàng” cho ngành thủy sản Việt Nam.

Trong bối cảnh Ủy ban châu Âu (EC) vẫn duy trì cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam, những thói quen tưởng chừng nhỏ như quên ghi nhật ký khai thác, tắt thiết bị giám sát hành trình (VMS) hay vô tình xâm lấn vùng biển giáp ranh… lại trở thành rào cản lớn trên hành trình hội nhập của ngành thủy sản.

Nhận diện rõ thách thức đó, Trạm 2 Cảnh sát biển (Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2) xác định: tuyên truyền không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là một cuộc vận động từ trái tim đến khối óc của mỗi ngư dân.

Thay vì những buổi phổ biến khô cứng trong hội trường, các cán bộ, chiến sĩ chọn cách tiếp cận trực diện và gần gũi nhất. Hình ảnh những người lính Cảnh sát biển có mặt từ tờ mờ sáng tại các cảng cá, khi tàu chuẩn bị vươn khơi hoặc vừa cập bến, đã trở nên quen thuộc với bà con đất đảo.

“Chúng tôi không nói lý thuyết suông. Chúng tôi bước lên từng con tàu, cùng ngư dân kiểm tra thiết bị VMS, cùng họ xem lại từng trang nhật ký khai thác để hướng dẫn cách ghi đúng, ghi đủ. Quan trọng nhất là để bà con hiểu: tuân thủ pháp luật chính là bảo vệ túi tiền, sự an toàn và tương lai của chính mình”, Trung tá Lê Hữu Chinh, Trạm trưởng, Trạm 2 Cảnh sát biển, Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 chia sẻ.

Với phương châm “nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”, công tác tuyên truyền được triển khai đa dạng, linh hoạt. Từ tháng 10.2025 đến tháng 4.2026, đơn vị đã cử hàng chục lượt cán bộ tham gia nhiệm vụ trên tàu Cảnh sát biển; phối hợp với Đồn Biên phòng Lý Sơn và Ban Quản lý Khu bảo tồn biển Lý Sơn tổ chức tuần tra, kiểm tra, kiểm soát.

Qua đó, lực lượng đã tiếp cận và tuyên truyền pháp luật về IUU cho hơn 250 tàu cá với trên 1.000 thuyền viên; phát gần 1.000 tờ rơi tuyên truyền và trao hơn 350 lá cờ Tổ quốc. Đồng thời, hơn 200 lượt cán bộ, chiến sĩ trực tiếp xuống các cảng cá tuyên truyền cho hơn 150 tàu cá, với khoảng 850 lượt ngư dân tham gia; phát hơn 670 tờ rơi và trao hơn 200 lá cờ Tổ quốc.

Không dừng lại ở đó, các buổi tuyên truyền tập trung cũng được chú trọng. Trạm 2 đã tổ chức nhiều buổi phổ biến pháp luật cho hơn 200 người dân tại đặc khu Lý Sơn, kết hợp trao 20 suất quà trị giá 10 triệu đồng cùng 200 lá cờ Tổ quốc – những món quà nhỏ nhưng mang theo thông điệp lớn về trách nhiệm và niềm tin.

Điều đáng nói, hiệu quả của công tác tuyên truyền không chỉ nằm ở những con số. Quan trọng hơn, đã thể hiện trong sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức và hành động của ngư dân Lý Sơn. Tỷ lệ vi phạm IUU đã giảm mạnh, ý thức không xâm phạm vùng biển nước ngoài dần trở thành một “chuẩn mực” nghề nghiệp, một thứ “phù hiệu danh dự” của người đi biển.

Để tiến trình gỡ “thẻ vàng” không chỉ là nỗ lực đơn lẻ, cần một “ba chân kiềng” vững chắc: lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam, chính quyền địa phương và cộng đồng ngư dân.

Trong đó, cảnh sát biển tiếp tục giữ vai trò điểm tựa nơi biển xa, không chỉ trong thực thi pháp luật mà cả trong cứu hộ, cứu nạn. Chính quyền địa phương cần tăng cường chính sách hậu cần, ổn định đầu ra cho hải sản khai thác hợp pháp, tạo động lực kinh tế cho sự tuân thủ.

Còn ngư dân, những chủ thể trực tiếp của ngư trường cần trở thành các tuyên truyền viên trên chính con tàu của mình, cùng nhau giữ gìn uy tín thủy sản Việt Nam.

Nắng gió Lý Sơn có thể làm sạm đi làn da của những người lính và ngư dân, nhưng không thể làm phai mờ ý chí hướng tới một nghề cá trách nhiệm, hiện đại và hội nhập. Từ những nỗ lực thầm lặng nơi “vọng gác tiền tiêu” ấy, hành trình gỡ “thẻ vàng” IUU đang dần được viết tiếp bằng niềm tin, kỷ cương và sự đồng lòng.

Và mỗi chuyến tàu rẽ sóng ra khơi, không chỉ mang theo cá tôm đầy khoang, mà còn mang theo khát vọng về một Việt Nam mạnh về biển – nơi pháp luật được tôn trọng, và biển cả được gìn giữ bằng cả danh dự của những người làm nghề biển.