Rác thải trong dịp Tết Dương lịch 2026 - Áp lực môi trường và bài toán quản lý

VHO - Trong dịp Tết Dương lịch 2026, lượng rác thải gia tăng đột biến tại nhiều đô thị và điểm du lịch tự phát. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về tổ chức thu gom, nâng cao ý thức cộng đồng và hoàn thiện cơ chế quản lý môi trường theo hướng bền vững.

Rác thải gia tăng sau lễ hội và du lịch tự phát

Trong kì nghỉ Tết Dương lịch 2026, nhiều đô thị lớn và điểm vui chơi, du lịch ghi nhận lượng rác thải tăng mạnh, đặc biệt tại các khu vực tổ chức countdown, lễ hội, bắn pháo hoa và các không gian công cộng tập trung đông người. Theo các đơn vị môi trường, khối lượng rác phát sinh trong dịp này cao gấp 2 - 3 lần so với ngày thường, gây áp lực lớn cho hệ thống thu gom và xử lý.

Tại Hà Nội, khu vực quanh Hồ Hoàn Kiếm trở thành điểm nóng về rác thải sau đêm diễn âm nhạc và bắn pháo hoa chào năm mới. Dưới lòng đường, trên vỉa hè và trong các bồn cây, rác sinh hoạt như chai nhựa, cốc nhựa, hộp xốp, túi nilon… xuất hiện dày đặc. Lực lượng công nhân vệ sinh môi trường phải làm việc xuyên đêm để thu gom, bảo đảm giao thông và trả lại diện mạo sạch sẽ cho khu vực trung tâm Thủ đô vào sáng hôm sau.

Các đơn vị trực thuộc Công ty Môi trường đô thị Hà Nội cho biết, trong những dịp lễ lớn, nếu không tăng cường nhân lực, rác tồn đọng có thể kéo dài sang ngày hôm sau. Thực tế cho thấy, dù nhiều người dân chủ động bỏ rác đúng nơi quy định, vẫn còn không ít trường hợp xả rác tại chỗ, khiến không gian sau lễ hội trở nên nhếch nhác.

Không chỉ ở Hà Nội, tại TP.HCM, sau các đêm countdown, nhiều tuyến đường trung tâm như Tôn Đức Thắng, Nguyễn Huệ, Hàm Nghi, khu vực bến Bạch Đằng… cũng rơi vào tình trạng “biển rác”. Rác thải từ thực phẩm, bạt lót ngồi, chai nhựa, túi nilon bị bỏ lại ngổn ngang, thậm chí tràn ra lòng đường, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Công nhân vệ sinh phải xuống đường ngay sau khi sự kiện kết thúc để dọn dẹp, song tình trạng “người về, rác ở lại” vẫn lặp lại sau mỗi mùa lễ hội.

Bên cạnh các đô thị lớn, xu hướng du lịch ngắn ngày, đặc biệt là cắm trại 24h, đang phát triển mạnh tại nhiều khu vực ven đô và điểm tự nhiên. Tại miền Bắc, núi Hàm Lợn ở Sóc Sơn là một trong những điểm cắm trại tự phát thu hút đông phượt thủ vào dịp cuối tuần và lễ nghỉ. Nhiều năm qua, báo chí và mạng xã hội liên tục phản ánh hình ảnh rác thải bị bỏ lại trên các bãi đất trống, ven suối và khu vực dựng lều, gây bức xúc trong cộng đồng và làm xấu cảnh quan.

Ở miền Nam, hồ Trị An trở thành điểm đến quen thuộc của các nhóm du khách dã ngoại ngắn ngày. Tuy nhiên, việc phát triển các điểm camping tự phát, thiếu hệ thống thu gom rác và sự quản lí chặt chẽ làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường. Người dân địa phương từng phản ánh tình trạng rác thải bị vứt bỏ dọc bờ hồ, ảnh hưởng đến cảnh quan và sinh hoạt.

Giải pháp quản lý và hướng tiếp cận bền vững

Trước áp lực rác thải gia tăng trong các dịp cao điểm, chính quyền các địa phương đã triển khai đồng loạt nhiều giải pháp nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường. Tại Hà Nội, các phường, xã tăng cường nhân lực, vận hành tối đa phương tiện chuyên dùng, đưa vào sử dụng các thiết bị cơ giới như xe quét hút, xe rửa đường, xe đạp điện thu gom rác… để rút ngắn thời gian làm sạch và giảm sức lao động cho công nhân.

UBND TP. Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 355/KH-UBND về tăng cường vệ sinh môi trường trong dịp cao điểm cuối năm 2025, Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, với yêu cầu không để xảy ra tình trạng rác thải tồn đọng, ô nhiễm kéo dài. Các đơn vị được yêu cầu ứng trực 24/24 giờ, thu gom đúng giờ, đúng tần suất và tăng cường giám sát tại các “điểm nóng” về đổ trộm rác.

Đáng chú ý, từ ngày 8.1.2026, Hà Nội chính thức áp dụng Quyết định số 87 về quản lý chất thải rắn sinh hoạt, yêu cầu hộ gia đình và cá nhân phân loại rác tại nguồn thành ba nhóm. Các đơn vị thu gom có quyền từ chối phục vụ nếu rác không được phân loại hoặc sử dụng bao bì không đúng quy định. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thay đổi thói quen xả rác, hướng tới quản lý môi trường bền vững hơn.

Bên cạnh các biện pháp hành chính và kĩ thuật, nhiều hoạt động cộng đồng cũng được khuyến khích nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Các phong trào tổng vệ sinh, ngày chủ nhật xanh, hoạt động leo núi nhặt rác tại núi Hàm Lợn hay sự tham gia của các tổ chức xã hội đang góp phần lan tỏa thông điệp du lịch có trách nhiệm.

Thực tế cho thấy, để giải quyết bài toán rác thải sau lễ hội và du lịch ngắn ngày, nỗ lực của lực lượng vệ sinh môi trường là chưa đủ. Việc giữ gìn không gian chung đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, đơn vị chuyên trách và ý thức tự giác của mỗi người dân, du khách. Khi các giải pháp quản lý được thực hiện nghiêm túc và cộng đồng cùng chung tay, mục tiêu xây dựng đô thị sạch đẹp, văn minh mới có thể đạt được một cách bền vững.