“Nước rút” và phép thử chất lượng thực giáo dục

VHO - Không chỉ là một đợt ôn tập cao điểm, giai đoạn “nước rút” hướng tới Kỳ thi Tốt nghiệp THPT 2026 tại Quảng Trị đang được triển khai như một phép thử đối với chất lượng dạy và học.

Khi từng lớp học bước vào giai đoạn tăng tốc, từng giáo viên siết lại cách tổ chức ôn tập và học sinh phải thích nghi với nhịp học dày hơn, “cuộc chạy nước rút” này không chỉ hướng tới kết quả kỳ thi, mà còn đặt ra yêu cầu rõ hơn về năng lực thực chất của người học.

Áp lực tăng, nhịp học gấp

Tại Trường THPT Ninh Châu, xã Quảng Ninh, tỉnh Quảng Trị, không khí ôn thi của học sinh lớp 12 đang bước vào giai đoạn cao điểm với nhiều thay đổi trong cách dạy và học.

Các tiết ôn tập được tổ chức theo hướng phân hóa, bám sát từng nhóm đối tượng, giúp học sinh nhận diện rõ điểm yếu để điều chỉnh kịp thời. Tuy nhiên, việc tăng cường kiểm tra và rà soát kiến thức liên tục cũng khiến không ít học sinh chịu áp lực trong những tuần cuối trước kỳ thi.

Cô Trần Thị Bích Lợi, giáo viên môn Tiếng Anh, cho biết: “Ở giai đoạn này, giáo viên tập trung củng cố kiến thức cốt lõi và bồi dưỡng theo từng nhóm học sinh. Các bài kiểm tra được tăng cường để vừa đánh giá, vừa điều chỉnh cách dạy, giúp việc ôn tập đi đúng trọng tâm”.

Việc thay đổi cách tổ chức ôn tập đang tạo ra những chuyển biến nhất định, nhưng cũng đòi hỏi học sinh phải thích nghi nhanh. Em Bích Trâm, học sinh lớp 12, chia sẻ: “Ban đầu em thấy khá áp lực vì kiểm tra nhiều hơn, nhưng nhờ thầy cô chỉ rõ từng lỗi sai nên dần quen. Việc học có mục tiêu cụ thể hơn, dù vẫn còn khá căng trong giai đoạn này”.

Một số học sinh có học lực trung bình cho biết việc học theo nhịp “nước rút” khiến các em gặp không ít khó khăn, đặc biệt khi phải theo kịp tiến độ ôn tập và các bài kiểm tra liên tục. “Có lúc em thấy bị cuốn theo nhịp học mà chưa kịp hiểu hết bài”, một học sinh chia sẻ.

Ở những lớp có nền tảng tốt, việc phân hóa giúp học sinh tăng tốc rõ rệt; nhưng ở nhóm lớp còn hạn chế, giáo viên vừa phải “chạy tiến độ”, vừa phải “kéo nền”, khiến hiệu quả không đồng đều. Sự chênh lệch này đặt ra bài toán không nhỏ trong việc đảm bảo mọi học sinh đều được hỗ trợ đúng mức trong giai đoạn ngắn.

Theo thầy Dương Hoàng Phương, Hiệu trưởng nhà trường: “Đây là thời điểm cần sự tập trung cao nhất. Nhà trường yêu cầu giáo viên theo sát từng nhóm học sinh, nhưng đồng thời cũng phải điều chỉnh nhịp dạy phù hợp để tránh quá tải”.

Khi việc ôn tập được tổ chức chặt chẽ hơn, hiệu quả bước đầu có thể nhìn thấy ở từng lớp học. Tuy vậy, bài toán đặt ra không chỉ là tăng tốc, mà còn là duy trì sự cân bằng giữa áp lực kiểm tra và khả năng tiếp nhận của học sinh trong giai đoạn nước rút.

Giữ thực chất, tránh hình thức

Đối với ngành GD&ĐT tỉnh Quảng Trị, giai đoạn “nước rút” này được triển khai với kỳ vọng tạo chuyển biến rõ hơn trong chất lượng dạy và học, thay vì chỉ dừng ở một đợt cao điểm mang tính hình thức. Các giải pháp như phân hóa học sinh, tăng cường kiểm tra đánh giá và siết kỷ cương tiếp tục được nhấn mạnh, song yêu cầu đặt ra là phải đi vào thực chất, tránh gây áp lực không cần thiết.

Ông Lê Văn Tính, Trưởng phòng Giáo dục phổ thông Sở GD&ĐT Quảng Trị cho rằng: “Đợt cao điểm nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm của đội ngũ, nhưng quan trọng là cách triển khai phải phù hợp, để việc ôn tập thực sự hiệu quả”.

Trong bối cảnh kết quả kỳ thi vẫn là một tiêu chí đánh giá quan trọng, việc “siết” trách nhiệm nếu không được kiểm soát chặt chẽ cũng có thể tạo ra áp lực về thành tích ở một số đơn vị. Khi đó, việc tăng cường kiểm tra rất dễ bị hiểu lệch thành tăng cường điểm số, thay vì tập trung vào chất lượng học thực.

Thực tế triển khai cho thấy, không phải trường nào cũng có điều kiện tổ chức ôn tập đồng đều. Những đơn vị có nền tảng tốt, đội ngũ ổn định thường triển khai hiệu quả hơn, trong khi một số trường còn gặp khó trong việc phân hóa học sinh và duy trì nhịp ôn tập ổn định. Điều này đặt ra yêu cầu phải có cách tiếp cận linh hoạt, thay vì áp dụng một “công thức chung” cho tất cả, ông Lê Văn Tính khẳng định.

Kết quả từ kỳ thi tốt nghiệp năm trước cho thấy, khi tỉ lệ tốt nghiệp đạt 99,39%, nhiều đơn vị vượt mức trung bình cả nước, việc tổ chức ôn tập có trọng tâm được xem là một trong những yếu tố góp phần cải thiện kết quả. Tuy nhiên, để duy trì chất lượng ổn định, các giải pháp năm nay cần được triển khai phù hợp với điều kiện cụ thể của từng đơn vị. Để việc “siết trách nhiệm” thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng là phải tránh tình trạng triển khai đồng loạt nhưng hiệu quả không đồng đều.

Giai đoạn “nước rút” sẽ chỉ là một phong trào nếu dừng lại ở kết quả thi. Nhưng khi trách nhiệm được đo bằng chất lượng thực, và mỗi con số buộc phải phản ánh đúng năng lực, thì đó không còn là cao điểm ôn tập, mà là bước chuyển trong cách làm giáo dục. Một kỳ thi có thể kết thúc, nhưng để cách tiếp cận này bền vững, điều quan trọng không chỉ là kết quả trước mắt, mà còn là khả năng duy trì chất lượng thực sau mỗi mùa thi.