Người trẻ tìm việc qua mạng và những chiếc bẫy tuyển dụng

VHO - Tìm việc trên mạng xã hội và các nền tảng tuyển dụng trực tuyến đã trở thành lựa chọn quen thuộc của sinh viên và người lao động trẻ. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ, các đối tượng lừa đảo cũng liên tục “nâng cấp” thủ đoạn, từ tạo website, trang mạng xã hội giả mạo doanh nghiệp đến xây dựng các quy trình tuyển dụng trực tuyến rất chuyên nghiệp nhằm chiếm đoạt tiền và thông tin cá nhân của ứng viên.

Từ “chợ việc làm” trên không gian mạng...

Chỉ với vài thao tác trên điện thoại hoặc máy tính, người tìm việc hôm nay có thể tiếp cận hàng nghìn thông tin tuyển dụng. Facebook, LinkedIn, TikTok, TopCV, VietnamWorks cùng nhiều hội nhóm việc làm trên mạng xã hội đã trở thành những kênh kết nối phổ biến giữa doanh nghiệp và người lao động, đặc biệt là sinh viên mới ra trường.

Sự phát triển của AI và các nền tảng số cũng đang làm thay đổi cách thức tìm việc. Nhiều người sử dụng các công cụ AI để hỗ trợ xây dựng CV, viết thư ứng tuyển, dịch hồ sơ sang tiếng Anh, luyện phỏng vấn hoặc tìm hiểu thông tin về doanh nghiệp trước khi nộp hồ sơ.

Không chỉ người tìm việc, nhiều doanh nghiệp cũng đẩy mạnh tuyển dụng trực tuyến nhằm rút ngắn thời gian tuyển dụng và mở rộng phạm vi tiếp cận ứng viên. Việc tiếp nhận hồ sơ điện tử, phỏng vấn qua Zoom, Google Meet hoặc Microsoft Teams ngày càng trở nên phổ biến.

Nhờ chuyển đổi số, khoảng cách địa lý gần như được xóa bỏ. Một sinh viên ở địa phương hoàn toàn có thể ứng tuyển và tham gia phỏng vấn với doanh nghiệp tại Hà Nội, TP.HCM hoặc thậm chí ở nước ngoài mà không cần di chuyển.

Tuy nhiên, chính môi trường tuyển dụng trực tuyến cũng đang bị các đối tượng lừa đảo lợi dụng để thực hiện hành vi phạm pháp.

... đến những chiếc bẫy tuyển dụng ngày càng tinh vi

Nếu trước đây, các tin tuyển dụng giả thường có nội dung sơ sài, nhiều lỗi chính tả hoặc đưa ra mức lương phi thực tế thì hiện nay, thủ đoạn của các đối tượng đã tinh vi hơn rất nhiều.

Nhờ sự phát triển của các công cụ số, việc tạo website, thiết kế hình ảnh, xây dựng nội dung hay soạn thảo văn bản trở nên nhanh chóng và chuyên nghiệp hơn. Các chuyên gia an ninh mạng cho rằng, chính những công cụ này cũng có nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng để tạo các thông báo tuyển dụng giả mạo có hình thức ngày càng giống thật.

Không ít trường hợp, các đối tượng lập website hoặc trang mạng xã hội có giao diện gần giống doanh nghiệp thật; sử dụng địa chỉ email hoặc tên miền có hình thức tương tự email chính thức; mạo danh nhân viên tuyển dụng để liên hệ với ứng viên; tổ chức phỏng vấn trực tuyến qua các nền tảng phổ biến nhằm tạo lòng tin.

Sau khi ứng viên vượt qua các “vòng tuyển dụng”, kịch bản lừa đảo mới bắt đầu.

Nhiều người được yêu cầu nộp “phí giữ chỗ”, “phí đào tạo”, “phí làm hồ sơ”, “tiền mua đồng phục” hoặc tham gia các “nhiệm vụ thử việc” với lời hứa sẽ được hoàn tiền và nhận hoa hồng. Ban đầu, các đối tượng có thể chuyển trả một khoản tiền nhỏ nhằm tạo sự tin tưởng trước khi yêu cầu nạn nhân chuyển số tiền lớn hơn rồi chiếm đoạt.

Bộ Công an đã nhiều lần phát đi cảnh báo về thủ đoạn lợi dụng mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến để đăng tin tuyển dụng với những lời mời chào như “việc nhẹ, lương cao”, “làm việc tại nhà”, “không yêu cầu kinh nghiệm”… nhằm dụ dỗ người lao động chuyển tiền hoặc tham gia các “nhiệm vụ” trực tuyến. Ban đầu, các đối tượng thường trả một khoản hoa hồng nhỏ để tạo lòng tin, sau đó yêu cầu nạn nhân tiếp tục chuyển tiền với số lượng lớn hơn rồi chiếm đoạt.

Bộ Công an cũng cảnh báo về tình trạng các đối tượng lợi dụng nhu cầu tìm việc của học sinh, sinh viên để lôi kéo mở hoặc cho thuê tài khoản ngân hàng với lời hứa “nhận tiền hộ”, “việc online thu nhập cao”. Sau khi chiếm được tài khoản, các đối tượng sử dụng làm trung gian nhận tiền lừa đảo, đánh bạc trực tuyến, rửa tiền hoặc phục vụ các hoạt động phạm tội khác.

Theo các chuyên gia, công nghệ không làm phát sinh hành vi lừa đảo nhưng có thể bị lợi dụng để khiến các kịch bản lừa đảo trở nên tinh vi, chuyên nghiệp và khó nhận biết hơn. Vì vậy, người tìm việc không nên chỉ đánh giá mức độ tin cậy của một thông báo tuyển dụng thông qua hình thức trình bày đẹp, website bắt mắt hay quy trình tuyển dụng có vẻ chuyên nghiệp.

Trang bị kỹ năng số để tự bảo vệ mình

Các chuyên gia nhân sự khuyến nghị người tìm việc cần kiểm tra kỹ website chính thức, địa chỉ email, thông tin liên hệ và tư cách pháp lý của doanh nghiệp trước khi nộp hồ sơ.

Doanh nghiệp tuyển dụng hợp pháp hầu như không yêu cầu ứng viên chuyển tiền dưới bất kỳ hình thức nào để được nhận việc. Những lời mời có mức lương quá cao so với mặt bằng chung, tuyển dụng quá dễ dàng hoặc liên tục thúc giục chuyển tiền đều cần được xem xét một cách thận trọng.

Bên cạnh kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số đang trở thành một yêu cầu quan trọng đối với người lao động. Biết kiểm chứng nguồn thông tin, xác minh doanh nghiệp tuyển dụng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tuyệt đối không chuyển tiền theo yêu cầu của các “nhà tuyển dụng” chưa được kiểm chứng sẽ giúp hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo.

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, công nghệ đang mở ra nhiều cơ hội tiếp cận việc làm hơn bao giờ hết. Nhưng cũng trên không gian đó, các đối tượng lừa đảo đang lợi dụng những thành tựu công nghệ để tạo ra các “chiếc bẫy” ngày càng tinh vi. Điều đó đòi hỏi mỗi người tìm việc không chỉ trang bị kiến thức chuyên môn mà còn phải nâng cao kỹ năng nhận diện rủi ro và tự bảo vệ mình trong môi trường số.