Ngăn những bước chân qua lằn ranh sinh tử

VHO - Những bi kịch tự vẫn cứ lặp lại qua nhiều năm tháng đã khiến cầu Bến Thủy 1 bắc qua sông Lam, nối Nghệ An và Hà Tĩnh, không còn là một công trình giao thông thuần túy. Việc lắp đặt hệ thống lưới an toàn kết hợp điện chiếu sáng đang được tính toán như một “tấm chắn”, nhằm giữ lại những phận người trước lằn ranh tuyệt vọng.

Ba thập kỷ trôi qua cầu Bến Thủy vẫn bền bỉ hoàn thành sứ mệnh giao thông, nhưng phía sau đó, cái tên Bến Thủy 1 lại nhiều lần bị nhắc đến như một “điểm đen” của những vụ tự tử đầy ám ảnh.

“Điểm đen” của những phận đời

Dư luận hẳn vẫn chưa quên đêm 13.10.2025, khi một người đàn ông bế theo hai con nhỏ gieo mình xuống sông. Cuộc tìm kiếm kéo dài suốt đêm, các thi thể lần lượt được đưa lên bờ trong nỗi xót xa lặng đi. Với người dân sống quanh khu vực, những câu chuyện đau lòng ấy không còn là điều xa lạ.

Ông Nguyễn Văn Thịnh, phường Trường Vinh (Nghệ An) sống gần chân cầu Bến Thủy 1 vẫn nhớ rõ từng khoảnh khắc ám ảnh. “Có những đêm khuya, xe dừng lại đột ngột, rồi tiếng la hét. Chỉ ít phút sau, lực lượng chức năng có mặt, nhưng nhiều khi đã quá muộn. Có những khi chúng tôi chỉ biết đứng nhìn dòng nước chảy xiết mà bất lực. Người thân họ gào khóc trên bờ, còn dưới sông thì tối đen, lạnh lẽo”, ông Thịnh nói.

Không chỉ là câu chuyện của một vài cá nhân, mỗi vụ việc xảy ra là một gia đình tan vỡ, là những hệ lụy kéo dài về tinh thần và kinh tế. Cây cầu vì thế không chỉ là công trình giao thông, mà còn là một không gian mang nặng ký ức buồn thương. Dưới chân cầu, nơi dòng sông Lam cuộn chảy, có những người suốt nhiều năm qua âm thầm cứu người.

Anh Hoàng Văn Mạnh và chị Đậu Thị Phúc, trú khối 15, phường Trường Vinh (Nghệ An), cặp vợ chồng làm nghề chài lưới đã gần 20 năm gắn bó với những chuyến “ra sông trong đêm”. Căn nhà nhỏ của vợ chồng anh Mạnh và chị Phúc nằm nép mình dưới chân cầu Bến Thủy. Bất kể ngày hay đêm, bất chấp mưa gió hay hiểm nguy, mỗi khi có tiếng kêu cứu vọng đến, không đắn đo, vợ chồng anh Mạnh lại lao thuyền ra giữa dòng nước cuộn xiết.

Vợ chồng làm nghề chài lưới đã cứu sống rất nhiều người, giành giật sự sống khỏi lưỡi hái tử thần. Gần hai thập kỷ qua, chiếc thuyền gỗ cũ của vợ chồng chị Phúc đã trở thành “trạm cứu sinh” bất đắc dĩ. “Chúng tôi không nhớ đã cứu bao nhiêu người. Chỉ biết nghe tiếng kêu cứu là tim thắt lại, không đi thì day dứt lắm”, anh Mạnh chia sẻ.

Theo chị Phúc, trung bình mỗi năm họ cứu được từ một đến vài người, tổng cộng khoảng 30 trường hợp trong gần hai thập kỷ. Có những lần thành công, nhưng cũng không ít lần phải đối diện với cảm giác bất lực. “Có đêm mưa gió, thuyền chòng chành tưởng lật. Nhưng thấy người đang chới với ngoài kia thì quên hết sợ hãi”, chị Phúc nói.

Vẫn còn ý kiến về “hàng rào sinh tử”

Trước thực trạng đó, việc lắp đặt hệ thống lưới an toàn trên cầu Bến Thủy 1 do Cục Đường bộ Việt Nam cấp phép thi công đang được triển khai. Dự án do UBND xã Nghi Xuân (Hà Tĩnh) làm chủ đầu tư. Theo phương án được phê duyệt, xã Nghi Xuân sẽ tổ chức lắp hệ thống lưới thép dọc hai bên lan can cầu nhằm tăng an toàn, ngăn người và vật thể rơi xuống sông Lam. Toàn bộ khung lắp đặt bằng thép, cao khoảng 2,5m, gắn sát lan can hiện trạng (cao hơn một mét). Các trụ đứng bố trí trùng vị trí lan can cũ, neo vào phần bê tông cầu, đồng thời bổ sung thanh giằng ngang để tăng độ ổn định.

Lưới thép được lắp giữa các trụ đứng, tạo thành ô bảo vệ liên tục dọc cầu. Một số nhịp cầu bê tông được thiết kế lưới theo từng khoang riêng, có thể tháo lắp để phục vụ kiểm tra, bảo dưỡng. Hệ lan can mới kéo dài theo cả hai chiều Nghệ An - Hà Tĩnh với tổng chiều dài mỗi bên khoảng 433m. Dọc lan can sẽ lắp đèn Led dây để chiếu sáng ban đêm, đồng thời tăng tính thẩm mỹ cho công trình. Đèn sử dụng loại chống nước, nguồn điện cấp từ trạm biến áp khu vực.

Theo yêu cầu của cơ quan quản lý đường bộ, việc lắp đặt hệ thống lưới và chiếu sáng phải bảo đảm không ảnh hưởng đến khả năng chịu lực và độ ổn định của cầu Bến Thủy 1. Hệ thống đèn không được gây chói hoặc nhấp nháy, tránh tác động đến người tham gia giao thông... Tuy vậy, xung quanh dự án vẫn còn những ý kiến trái chiều.

Ông Phan Huy Chương, Phó Trưởng ban Thường trực Ban An toàn giao thông tỉnh Nghệ An cho rằng, đến thời điểm hiện tại, cầu Bến Thủy 1 vẫn bảo đảm an toàn, các hạng mục rào chắn, lan can, hộ lan đều đạt tiêu chuẩn. Theo ông, việc lắp thêm hệ thống bảo vệ có thể làm gia tăng tải trọng tĩnh và sức cản gió, từ đó đặt ra yêu cầu phải tính toán, kiểm định lại các yếu tố kết cấu, thủy lực và thủy văn của cầu. “Tuy nhiên, đề xuất lắp đặt hệ thống bảo vệ chống tự tử như lan can, lưới tại cầu Bến Thủy 1 cũng cần được xem xét”, ông Chương nêu quan điểm.

Anh Nguyễn Thanh Tùng (SN 1990, trú phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An), “Đội cứu hộ miễn phí TUNGTIME” chia sẻ: “Chỉ cần thêm vài giây, một cơ hội nhỏ thôi cũng có thể cứu được một mạng người. Thực tế cho thấy, nhiều cây cầu trên thế giới sau khi lắp lưới bảo vệ đã giảm đáng kể các vụ việc tương tự. Đôi khi, chỉ một rào chắn nhỏ cũng có thể giữ lại một quyết định sống còn”.

Tuy nhiên, không ít ý kiến trên mạng xã hội cho rằng, các biện pháp vật lý như lưới chắn không thể giải quyết tận gốc vấn đề. Thế nhưng, trong những khoảnh khắc bột phát, chính “rào cản” ấy lại có ý nghĩa đặc biệt. Một tấm lưới không chỉ ngăn lại hành động, mà còn tạo ra khoảng lặng cần thiết để người trong cuộc kịp suy nghĩ, để sự can thiệp đến đúng lúc. Ghi nhận thực tế cho thấy, phần lớn người dân sống quanh khu vực đều bày tỏ sự đồng tình với phương án này.

Chị Lê Thị Minh, một tiểu thương gần cầu, nói: “Nghe tin lắp lưới, tôi thấy yên tâm hơn. Ít nhất những chuyện đau lòng sẽ giảm đi. Không chỉ dừng lại ở yếu tố an toàn, hệ thống chiếu sáng đi kèm cũng được kỳ vọng sẽ mang lại diện mạo mới cho cây cầu sáng hơn, đẹp hơn và an tâm hơn.