Ngắm quất “nhà giàu” chuẩn bị xuống phố

VHO - Làng trồng quất Tứ Liên (Hà Nội) những ngày này lại khoác lên mình tấm áo vàng rực rỡ của trái chín, xanh mướt của lộc non. Giữa muôn vàn dáng thế từ quất bình, quất chum đến quất gỗ lũa, năm nay, "ngôi vương" của sự độc đáo tiếp tục gọi tên quất “mộc căn”.

Nếu như quất truyền thống thường chú trọng vào tán lá tròn đầy hay quả mọng sai trĩu, thì quất mộc căn lại mang đến một triết lý thẩm mỹ hoàn toàn khác biệt.

Theo nghĩa Hán - Việt, "mộc" là cây, "căn" là rễ. Quất mộc căn chính là những cây quất mà ở đó, bộ rễ vốn là phần ẩn sâu dưới lòng đất đã được các nghệ nhân đưa lên mặt đất, phô diễn vẻ đẹp vừa khỏe khoắn, gân guốc, vừa mềm mại, uyển chuyển.

Sự xuất hiện của quất mộc căn trong dịp Tết Bính Ngọ không chỉ là một xu hướng trang trí đơn thuần. Đó là sự kết tinh của tinh hoa làng nghề Tứ Liên, nơi mỗi cây là một tiểu cảnh hoàn chỉnh.

Người chơi cây không chỉ được chiêm ngưỡng lá, hoa hay quả, mà còn được ngắm nhìn "linh hồn" của cây thông qua bộ rễ đan xen, nhô cao như những khối thạch nhũ hay bàn tay của các vũ công đang múa giữa thiên nhiên.

Chị Thu Trang, chủ vườn Xuân Lộc (Tứ Liên) cho biết, để có một chậu quất “mộc căn” đúng điệu bày trong phòng khách ngày Tết, các nghệ nhân Tứ Liên phải đánh đổi bằng cả mồ hôi và sự kiên nhẫn kéo dài từ 2 đến 3 năm, thậm chí có những cây phải mất tới 8 năm chăm sóc.

Quy trình tạo tác bắt đầu từ khâu tuyển chọn những cây quất có bộ rễ cực kỳ khỏe mạnh. Sau khi đưa rễ lên khỏi mặt đất, nghệ nhân phải tính toán tỉ mỉ để tạo hình.

Đây là giai đoạn khó khăn nhất, bởi khi rễ đã lộ thiên, cây sẽ khó hút chất dinh dưỡng hơn, đất cũng dễ bị khô nóng.

Điều này đòi hỏi người thợ phải có đôi mắt tinh tường để "nhìn ra thế, thấy ra hình" và đôi bàn tay khéo léo để uốn nắn mà không làm tổn thương mạch sống của cây.

Quất mộc căn khó ở chỗ phải đạt được sự hài hòa tổng thể. Gốc phải vững, thân phải mềm, cành phải nhịp nhàng phô trương vẻ đẹp của gốc.

Nhưng dù nghệ thuật thế nào, cây vẫn phải giữ được “cốt cách” của loài quất Tết với tiêu chuẩn “Tứ quý”: lá xanh, quả chín, hoa trắng và lộc non.

Quất mộc căn không chỉ đẹp ở hình thức mà còn sâu sắc ở ý nghĩa. Tùy vào hình dáng tự nhiên của bộ rễ, các nghệ nhân sẽ đặt tên và tạo thế cho cây.

Điểm đặc biệt nhất chính là ý nghĩa biểu tượng của bộ rễ nhô cao. Bộ rễ lộ thiên tượng trưng cho sức mạnh vươn lên từ gian khó.

“Giống như con người, dù đối mặt với sương gió, khắc nghiệt nhưng quất mộc căn vẫn bám trụ vững chãi và nở hoa kết trái. Đó chính là thông điệp mà chúng tôi muốn gửi gắm đến mỗi gia đình trong năm mới Bính Ngọ - một năm của sự bứt phá và kiên cường", chủ một nhà vườn trồng quất mộc căn tại Tứ Liên chia sẻ.

Dù giá bán không hề rẻ, dao động từ 2-5 triệu đồng cho các chậu vừa và lên tới hàng chục triệu đồng cho những cây cổ thụ có bộ rễ "độc nhất vô nhị", nhưng quất mộc căn vẫn được giới sành chơi săn lùng từ rất sớm.

Nhiều khách hàng từ Hà Nội và các tỉnh lân cận đã đổ về Tứ Liên để đặt cọc, chỉ chờ ngày áp Tết là rước "lộc" về nhà.

Chị Thu Trang cho biết, nhiều khách đã tới vườn sớm, nhanh tay chốt cây đẹp. Những cây được chăm sóc kỹ lưỡng thời gian dài, mang giá trị nghệ thuật, tính thẩm mỹ cao được khách chọn khá nhiều.

Làng quất Tứ Liên những ngày này không chỉ là nơi mua bán, mà đã trở thành một không gian văn hóa rực rỡ.

Hình ảnh những người thợ miệt mài tưới tắm, chăm chút từng nụ hoa, kẽ lá tạo nên một bức tranh đầy màu sắc dịp này.

Quất mộc căn không chỉ là một loại cây cảnh, đó là minh chứng cho sự sáng tạo không giới hạn của những "người nghệ sĩ chân lấm tay bùn" ở Tứ Liên.

Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, việc đặt một chậu quất mộc căn trong nhà ngày Tết như một lời nhắc nhở về nguồn cội, về sức mạnh của gốc rễ và khát vọng vươn tới những vẻ đẹp hoàn mỹ.

Sắc vàng của quả, sắc trắng của hoa và vẻ phong trần của bộ rễ quất mộc căn đang góp phần làm nên một cái Tết Bính Ngọ ấm áp, đậm đà bản sắc.