Nắng nóng sẽ phá vỡ mọi kỷ lục trong 5 năm tới

VHO - Theo các dự báo khí hậu mới của Liên Hợp Quốc, trong 5 năm tới, Trái Đất gần như chắc chắn sẽ vượt qua ngưỡng khí hậu an toàn, đồng thời phá vỡ kỷ lục về năm nóng nhất từng được ghi nhận.

Tổ chức Khí tượng Thế giới dự báo Bắc Cực sẽ nóng lên quá mức, với nhiệt độ tăng gần 3 độ F (1,66 độ C) từ nay đến năm 2030, trong đó rừng Amazon sẽ đối mặt với hạn hán nguy hiểm và nguy cơ cháy rừng.

Theo các nhà khoa học, Trái Đất nóng lên do việc đốt than đá, dầu mỏ và khí đốt sẽ dẫn đến thời tiết cực đoan hơn, bao gồm lũ lụt, hạn hán và các đợt nắng nóng.

Các dự báo của cơ quan khí hậu Liên Hợp Quốc và Cơ quan Khí tượng Vương quốc Anh ghi nhận 75% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu trong giai đoạn 2026-2030 sẽ cao hơn 1,5 độ C (2,7 độ F) so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Đây là ngưỡng nóng lên đã được các nước nhất trí trong Thỏa thuận Khí hậu Paris năm 2015 - tính theo mức trung bình trong 20 năm.

Một báo cáo khoa học của Liên Hợp Quốc vài năm sau đó cũng chỉ ra việc vượt quá ngưỡng 1,5 độ C sẽ làm gia tăng nguy cơ tử vong, thiên tai và mất đa dạng sinh học. Dù chỉ chênh lệch vài phần mười độ, một số hệ sinh thái của hành tinh như rạn san hô và sông băng không thể chịu nổi áp lực này.

Hậu quả vượt qua ngưỡng nóng

Báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết 91% khả năng ít nhất một trong 5 năm tới sẽ vượt qua ngưỡng tăng nhiệt 1,5 độ C.

86% khả năng một trong những năm đó sẽ phá kỷ lục năm nóng nhất của Trái Đất từng được thiết lập vào năm 2024. WMO dự báo mỗi năm từ nay đến 2030 sẽ nóng hơn từ 1,3 đến 1,9 độ C (tương đương 2,3 đến 3,4 độ F) so với cuối những năm 1800.

“Điều quan trọng cần lưu ý là mức 1,5 độ C không phải tăng nhanh chóng. Mỗi mức tăng thêm 0,1 độ C đều kéo theo những tác động ngày càng nghiêm trọng hơn”, bà Melissa Seabrook, đồng tác giả báo cáo và là nhà khoa học khí hậu tại Cơ quan Khí tượng Anh, cho biết.

Bà cũng nhắc đến đợt nắng nóng chưa từng có ở châu Âu trong tháng 5 tuần này như một ví dụ điển hình.

“Một năm hoặc nhiều năm vượt ngưỡng 1,5 độ C có nghĩa là loạt hiện tượng thời tiết cực đoan, có thể bao gồm những điều quá nóng, quá ẩm hoặc quá khô đến mức vượt xa những gì chúng ta từng trải qua trước đây”, nhà khí hậu học Friederike Otto tại Đại học Imperial College London (Anh) người không tham gia báo cáo, cho biết.

Diễn biến này sẽ đồng nghĩa với việc nhiều người sẽ mất mạng, thế giới sẽ đối mặt với nhiều cú sốc về giá lương thực và các vụ cháy rừng nghiêm trọng hơn.

Gần như tất cả các dự báo ngắn hạn đều cho rằng một hiện tượng El Niño mạnh sẽ sớm hình thành. Báo cáo của WMO cho biết hiện tượng này có thể kéo dài đến tận năm 2028. Dự báo năm 2027 có khả năng cao sẽ phá kỷ lục năm nóng nhất từng được thiết lập vào năm 2024.

Nếu trong 5 năm tới, mức nhiệt trung bình thực sự vượt quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, điều đó có nghĩa là Trái Đất sẽ ấm lên khoảng 1/4 độ C (0,45 độ F) trong một thập kỷ - nhanh hơn so với tốc độ trước đây. Trước đó, mức tăng thường chỉ vào khoảng khoảng 2/10 độ C mỗi thập kỷ.

Các nhà khoa học khí hậu đang tranh luận về việc liệu sự nóng lên toàn cầu có đang tăng tốc hay không. Và nếu các dự báo này trở thành hiện thực, sẽ cung cấp thêm bằng chứng trước đó về tốc độ biến đổi khí hậu đang nhanh hơn trước.

Diễn biến ở Bắc Cực và rừng Amazon 

Các dự báo, dựa trên trung bình của khoảng 200 lần chạy mô phỏng máy tính  sử dụng 13 mô hình khí hậu khác nhau từ nhiều quốc gia, cho thấy mức độ ấm lên ở Bắc Cực sẽ nhanh gấp 3,5 lần so với phần còn lại của Trái Đất. Theo bà Seabrook, nguyên nhân là do băng và tuyết đang giảm dần. 

“Càng ấm lên, băng biển càng tan nhiều hơn, và điều đó lại làm mọi thứ tồi tệ hơn", bà Seabrook nói.

Mùa đông ở Bắc Cực trong giai đoạn 2020 - 2025 trung bình đã ấm hơn 2,1 độ F (1,2 độ C) so với mức trung bình giai đoạn 1991 - 2020. WMO dự báo năm mùa đông tiếp theo sẽ ấm hơn trung bình gần đây khoảng 5,1 độ F (2,8 độ C).

Báo cáo cũng dự báo băng biển Bắc Cực tiếp tục thu hẹp trong mùa hè.

Trong khi đó, báo cáo ghi nhận khu vực lưu vực Amazon sẽ tiếp tục nóng hơn và khô bất thường. Điều này có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho cả cư dân địa phương lẫn toàn bộ hành tinh.

Con người phụ thuộc vào Amazon về nguồn nước, và điều kiện nóng hơn, khô hơn sẽ làm tăng nguy cơ cháy rừng. Điều này có thể đe dọa biến rừng Amazon thành một khu vực làm trầm trọng thêm vấn đề biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, khu vực Sahel ở châu Phi, vốn đã rất khô hạn, có khả năng sẽ nhận được lượng mưa cao hơn mức bình thường dẫn đến nguy cơ lũ lụt.

Các quan chức Liên Hợp Quốc cho biết những nỗ lực nhằm kiềm chế biến đổi khí hậu vẫn chưa đủ.

“Dù đạt được những tiến bộ gần đây nhưng sự nóng lên toàn cầu vẫn đang vượt xa các nỗ lực kiểm soát của thế giới. Các đợt nắng nóng thiêu đốt ở châu Âu, Ấn Độ và những nơi khác một lần nữa cho thấy tác động tàn khốc về con người và kinh tế từ việc nhân loại vẫn đang đốt lượng khổng lồ than đá, dầu mỏ và khí đốt,” ông Simon Stiell, quan chức khí hậu của Liên Hợp Quốc, phát biểu về báo cáo của WMO.