Mở trục liên kết mới cho công nghiệp, du lịch vùng Việt Bắc

VHO - Liên kết hạ tầng, công nghiệp, du lịch và kinh tế xanh đang mở ra cơ hội hình thành trục phát triển mới cho vùng Việt Bắc, tạo thêm dư địa tăng trưởng liên vùng trong giai đoạn tới.

Tạo hành lang liên kết vùng

Những năm gần đây, xu hướng liên kết giữa các địa phương trung du và miền núi phía Bắc ngày càng được đẩy mạnh nhằm mở rộng không gian phát triển, tăng cường khả năng kết nối và khai thác hiệu quả các lợi thế vùng.

Trong dòng dịch chuyển đó, sự bổ trợ tương hỗ về công nghiệp, logistics, du lịch và tài nguyên sinh thái đang tạo tiền đề để hai tỉnh Thái Nguyên và Tuyên Quang hình thành một hành lang kinh tế liên vùng quy mô lớn.

Cùng giữ vị trí chiến lược trong không gian phát triển chung, nếu tỉnh Thái Nguyên được xem là cửa ngõ công nghiệp thì tỉnh Tuyên Quang đóng vai trò mắt xích kết nối biên giới quan trọng.

Tính đến năm 2025, quy mô kinh tế của tỉnh Thái Nguyên đạt 195,3 nghìn tỉ đồng (gấp đôi tỉnh Tuyên Quang với gần 95 nghìn tỉ đồng), GRDP bình quân đầu người của hai tỉnh lần lượt đạt 114,1 triệu đồng và 54,32 triệu đồng.

Bước sang quý I/2026, cả hai địa phương đều duy trì đà tăng trưởng tích cực với chỉ số lần lượt là 8,55% và 7,55%, thuộc nhóm dẫn đầu khu vực trong bối cảnh kinh tế chung còn nhiều thách thức.

Tỉnh Thái Nguyên tiếp tục khẳng định vị thế cực tăng trưởng công nghiệp khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt 49,5 tỉ USD, trong đó xuất khẩu chiếm gần 30 tỉ USD.

Đặc biệt, trong 4 tháng đầu năm 2026, tỉnh đã dẫn đầu cả nước về thu hút vốn FDI với 6,06 tỉ USD, củng cố vai trò trung tâm dịch vụ và logistics của khu vực.

Trong khi đó, tỉnh Tuyên Quang lại sở hữu lợi thế vượt trội về tài nguyên rừng, vùng nguyên liệu nông - lâm sản và dược liệu cùng không gian phát triển xanh, tạo nền tảng bổ trợ cho thế mạnh công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên.

Sự khác biệt về điều kiện phát triển đang mở ra cơ hội hình thành mô hình liên kết vùng theo hướng phát huy thế mạnh riêng của từng địa phương thay vì cạnh tranh trực tiếp với nhau.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là hạ tầng giao thông, mặc dù đã được kết nối qua các quốc lộ 37, 279, 3B và đường Hồ Chí Minh nhưng phần lớn các tuyến đường này hiện còn hẹp, năng lực khai thác hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu vận chuyển hàng hóa đang tăng nhanh.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, cả hai tỉnh Thái Nguyên và Tuyên Quang đều xác định phát triển hạ tầng giao thông là nhiệm vụ ưu tiên nhằm mở rộng không gian liên kết, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và tăng khả năng kết nối liên vùng.

Nhiều dự án trọng điểm đang được xúc tiến như tuyến kết nối từ ĐT.261 của Thái Nguyên sang Tuyên Quang; tuyến Bắc Kạn - Ba Bể - Na Hang; nâng cấp ĐT.257 thành Quốc lộ 280 và quy hoạch đường sắt liên vùng.

Đáng chú ý, hai địa phương cùng đề xuất bổ sung tuyến cao tốc Thái Nguyên - Tuyên Quang vào quy hoạch quốc gia nhằm hình thành hành lang kinh tế mới, giúp rút ngắn thời gian và tối ưu hóa chi phí logistics.

Chuỗi giá trị liên vùng từ công nghiệp đến du lịch

Trên nền tảng hạ tầng từng bước hoàn thiện, hợp tác liên tỉnh đang chuyển dịch mạnh mẽ từ hỗ trợ đơn lẻ sang liên kết chuỗi giá trị.

Với thế mạnh từ 13 khu công nghiệp và 40 cụm công nghiệp, tỉnh Thái Nguyên tập trung chế biến sâu, logistics và xuất khẩu nhằm nâng giá trị sản phẩm theo chuỗi liên kết bền vững, còn tỉnh Tuyên Quang phát triển vùng nguyên liệu, cung ứng trên quy mô lớn.

Bên cạnh đó, trong các định hướng hợp tác hiện nay, chè là ngành hàng mở ra dư địa liên kết khi hai địa phương định hướng hình thành từ 3 - 5 chuỗi liên kết liên tỉnh, gắn vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chế biến và hệ thống tiêu thụ ổn định.

Việc kết nối vùng chè Tân Cương (Thái Nguyên) với các vùng chè Shan tuyết (Tuyên Quang) không chỉ nâng cao sản lượng mà còn hướng tới mục tiêu xây dựng thương hiệu "Trà Việt Bắc".

Bên cạnh đó, hai địa phương cũng đang đẩy mạnh hợp tác trong nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn và quản lý tín chỉ carbon rừng theo xu hướng tăng trưởng xanh.

Nếu công nghiệp tạo động lực tăng trưởng kinh tế, thì du lịch và văn hóa lại giữ vai trò nền tảng kết nối bền vững khi cả hai địa phương đều sở hữu nhiều giá trị lịch sử và sinh thái đặc sắc.

ATK Định Hóa của Thái Nguyên và Tân Trào của Tuyên Quang đều gắn với lịch sử cách mạng dân tộc, trong khi hồ Núi Cốc, Na Hang và Ba Bể tạo nên không gian du lịch sinh thái giàu tiềm năng.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, Thái Nguyên đón hơn 3,2 triệu lượt khách với doanh thu 4.594 tỉ đồng, còn Tuyên Quang đón 1,437 triệu lượt khách và đạt doanh thu du lịch 4.011 tỉ đồng.

Để khai thác tối đa dư địa, các tuyến du lịch liên tỉnh như "Trà Việt Bắc", "Hành trình cách mạng" hay tuyến sinh thái "3 hồ" đang được xây dựng nhằm đa dạng hóa dịch vụ.

Các tuyến du lịch này không chỉ kết nối lịch sử, thiên nhiên và văn hóa bản địa mà còn mở rộng không gian phát triển dịch vụ, lưu trú và tiêu thụ sản phẩm đặc trưng của toàn khu vực Việt Bắc.

Tỉnh Thái Nguyên đặt mục tiêu trở thành tỉnh công nghiệp hiện đại, có thu nhập trung bình cao trước năm 2030 và thu nhập cao trước năm 2045 với định hướng phát triển theo 5 hành lang kinh tế động lực.

Trong định hướng đó, hành lang cao tốc Tuyên Quang - Thái Nguyên - Lạng Sơn được xác định là một trong những trục kết nối quan trọng nhằm mở rộng không gian công nghiệp, dịch vụ và logistics của khu vực.

Tuyên Quang hướng tới trở thành tỉnh phát triển khá, bền vững và là cực tăng trưởng của vùng trung du, miền núi phía Bắc vào năm 2030 với định hướng lấy kinh tế xanh làm nền tảng phát triển.

Những nỗ lực liên kết hiện nay không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho riêng hai tỉnh, mà còn tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho toàn khu vực trung du và miền núi phía Bắc trong giai đoạn phát triển tiếp theo.