Làm giả dữ liệu nghiên cứu, học sinh có thể bị cấm thi tới 2 năm

VHO - Làm giả dữ liệu nghiên cứu, hồ sơ hoặc nhật kí nghiên cứu, học sinh có thể bị hủy kết quả và cấm tham dự Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kĩ thuật cấp quốc gia từ 1-2 năm.

Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư số 84/2026/TT-BGDĐT về Quy chế Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kĩ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT. Thông tư thay thế Thông tư số 06/2024/TT-BGDĐT ngày 10.4.2024 và Thông tư số 24/2025/TT-BGDĐT ngày 28.11.2025.

Theo Quy chế mới, danh mục dự thi được chuẩn hóa còn 16 lĩnh vực. Tên gọi một số lĩnh vực được điều chỉnh thống nhất với danh mục nhóm ngành đào tạo, tạo cơ sở liên thông giữa kết quả cuộc thi với chính sách học bổng và tuyển sinh đại học.

Đối với dự án liên ngành, lĩnh vực dự thi được xác định theo lĩnh vực chiếm tỉ trọng lớn nhất trong nội dung nghiên cứu cốt lõi.

Tiêu chí và thang điểm đánh giá được thiết kế lại thành 20 tiêu chí, mỗi tiêu chí tối đa 5 điểm, chia thành 5 nhóm với tổng điểm tối đa 100. Cấu trúc các nhóm tiêu chí tương ứng với cách đánh giá của Hội thi khoa học và kĩ thuật quốc tế Regeneron ISEF.

Một điểm đáng chú ý là nhật kí nghiên cứu và dữ liệu gốc được xác định là căn cứ để giám khảo đối chiếu tính trung thực, tính liên tục của quá trình thực hiện và mức độ tham gia độc lập, thực chất của học sinh.

Quy định này nhằm phân biệt kết quả nghiên cứu do học sinh thực hiện với phần hỗ trợ, hướng dẫn của giáo viên hoặc nhà khoa học.

Học sinh phải lập và lưu giữ nhật kí nghiên cứu bằng hình thức điện tử hoặc văn bản, ghi nhận đầy đủ, liên tục quá trình nghiên cứu; có xác nhận của người hướng dẫn ít nhất một lần mỗi tháng và lưu giữ dữ liệu gốc của dự án. Người hướng dẫn không được trực tiếp thực hiện thay học sinh những nội dung nghiên cứu cốt lõi.

Danh sách dự án dự thi cấp quốc gia, báo cáo tóm tắt và poster dự án phải được công khai chậm nhất 15 ngày trước ngày khai mạc. Đơn vị dự thi phải công khai danh sách dự án được chọn cử trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định.

Cơ chế chấm thi cũng được quy định chặt chẽ hơn. Mỗi dự án có ít nhất 3 giám khảo chấm độc lập; việc phân công giám khảo được thực hiện bằng hình thức bốc thăm trong tiểu ban của lĩnh vực.

Nếu điểm của một giám khảo chênh lệch từ 20% trở lên so với điểm trung bình cộng của các giám khảo còn lại, người này phải rà soát và giải trình bằng văn bản. Trường hợp giải trình không phù hợp, Trưởng tiểu ban sẽ phân công thêm một giám khảo chấm độc lập. Các giám khảo không được thỏa thuận hoặc thống nhất điểm với nhau.

Quy chế phân loại dự án nghiên cứu theo ba mức độ an toàn; đồng thời quy định rõ trách nhiệm và chế tài đối với hành vi vi phạm.

Học sinh làm giả hồ sơ, nhật kí nghiên cứu hoặc dữ liệu gốc có thể bị hủy kết quả và cấm tham dự cuộc thi từ 1-2 năm. Người hướng dẫn để xảy ra vi phạm liêm chính khoa học có thể không được chấp nhận hướng dẫn nghiên cứu trong 1-2 lần tổ chức cuộc thi tiếp theo.

Kết quả và giải thưởng của dự án vi phạm sẽ bị thu hồi, đồng thời thông báo công khai.