Hơn 100 tài liệu, kỷ vật kể lại hành trình của những cán bộ đi B

VHO - Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2026), sáng 17.7, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) đã tổ chức trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B với chủ đề "Thanh xuân gửi lại".

"Thanh xuân gửi lại" diễn ra từ ngày 17.7 đến hết ngày 2.9.2026 tại trụ sở Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, Hà Nội).

Đây là hoạt động tri ân ý nghĩa nhằm tôn vinh những thế hệ cán bộ đã gửi lại tuổi trẻ nơi chiến trường vì độc lập, thống nhất đất nước, đồng thời lan tỏa giá trị của tài liệu lưu trữ trong công tác đền ơn đáp nghĩa và giáo dục truyền thống.

Tái hiện ký ức hào hùng của những người đi B

Không gian trưng bày được chia thành ba phần chính, trong đó nổi bật là phần "Ký ức đi B", giới thiệu hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá, đưa người xem trở về giai đoạn lịch sử đầy gian khổ nhưng hào hùng của dân tộc.

Những lá đơn tình nguyện, cuốn nhật ký, thư từ gửi gia đình, ảnh người thân cùng nhiều kỷ vật được cán bộ đi B mang theo hoặc gửi lại trước ngày lên đường đã tái hiện sinh động một thời tuổi trẻ sẵn sàng gác lại hạnh phúc riêng để thực hiện nhiệm vụ cách mạng.

Bên cạnh khối tài liệu đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III và nhiều hiện vật do các gia đình, cá nhân hiến tặng, trưng bày còn giới thiệu nhiều hình ảnh, tư liệu tiêu biểu được khai thác từ nguồn lưu trữ của Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ).

Qua những hiện vật giản dị còn lưu giữ, công chúng có cơ hội hiểu rõ hơn về lý tưởng cách mạng, tinh thần cống hiến và sự hy sinh của một thế hệ đã dành trọn tuổi thanh xuân cho đất nước.

Một nội dung đáng chú ý khác là giới thiệu những kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Thông qua việc khai thác, đối chiếu và kết nối thông tin từ nguồn tài liệu lưu trữ, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã phối hợp với các cơ quan chức năng xác minh thông tin liệt sĩ, tìm kiếm thân nhân và trao trả nhiều kỷ vật cho gia đình.

Những cuốn sổ cũ, hồ sơ lưu trữ tưởng như chỉ còn giá trị lịch sử đã trở thành nguồn tư liệu quý phục vụ công tác đền ơn đáp nghĩa, góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình sau nhiều năm xa cách.

Qua đó, trưng bày khẳng định tài liệu lưu trữ không chỉ là chứng tích lịch sử mà còn mang giá trị nhân văn sâu sắc, góp phần thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng và hàn gắn những khoảng trống còn lại sau chiến tranh.

Song song với hoạt động trưng bày, công chúng còn có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ cán bộ đi B đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III thông qua hệ thống tra cứu điện tử.

Hoạt động này tạo điều kiện thuận lợi cho thân nhân liệt sĩ, người có công và các nhà nghiên cứu tiếp cận nguồn tư liệu phục vụ giải quyết chế độ, chính sách, tìm kiếm thông tin về người thân cũng như nghiên cứu lịch sử. Đây cũng là minh chứng cho việc ứng dụng chuyển đổi số trong phát huy giá trị tài liệu lưu trữ, đưa những tư liệu quý đến gần hơn với cộng đồng.

Phát huy giá trị tài liệu lưu trữ trong hành trình tri ân

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cho biết, hiện nay Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đang bảo quản hơn 72.000 hồ sơ và kỷ vật của cán bộ đi B thuộc 89 tỉnh, thành phố theo địa giới hành chính các thời kỳ giai đoạn 1945-1975.

Theo ông, trưng bày "Thanh xuân gửi lại" không chỉ tái hiện một phần ký ức của dân tộc mà còn là lời tri ân sâu sắc đối với những người đã dành trọn tuổi trẻ cho Tổ quốc. Mỗi hồ sơ, mỗi kỷ vật đều là một chứng tích lịch sử chân thực, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" và lan tỏa những giá trị nhân văn của công tác lưu trữ trong đời sống hôm nay.

Chia sẻ tại sự kiện, ông Phạm Quang Nghị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội - một trong những cán bộ đi B có hồ sơ được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III - không giấu được sự xúc động khi gặp lại những kỷ vật của mình sau hơn nửa thế kỷ.

Ông cho biết bản thân chỉ là một thành viên trong hơn 72.000 bộ hồ sơ đang được Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước gìn giữ, nhưng may mắn vẫn còn sống để có dịp nhìn lại những kỷ vật gắn với tuổi trẻ của mình.

Nhớ lại thời điểm lên đường vào chiến trường, ông kể những giấy tờ quan trọng như bằng tốt nghiệp hay giấy chứng nhận đoàn viên ưu tú đều được gửi lại cho cơ quan, nhà trường mà không ai dám chắc sẽ có ngày nhận lại.

"Tôi được trở về và được chứng kiến sự đổi thay của đất nước. Nhưng điều không thay đổi là những kỷ vật của mình vẫn được nâng niu, gìn giữ trong kho tài liệu lưu trữ của Nhà nước", ông Phạm Quang Nghị xúc động chia sẻ.

Theo ông Phạm Quang Nghị, những hiện vật ấy là bằng chứng sống động về một thời kỳ lịch sử khi biết bao người Việt Nam đã sống, chiến đấu và cống hiến vì độc lập dân tộc. Việc lưu giữ, bảo quản hàng chục nghìn hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của ngành lưu trữ mà còn là hành động tri ân đối với một thế hệ luôn đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên hết.

Bà Trần Thị Vinh - cán bộ đi B, lại không giấu được xúc động khi được nhìn lại những kỷ vật của chính mình sau hơn nửa thế kỷ.

Bà chia sẻ: “Người nào cũng chỉ có một thanh xuân thôi. Nói chung, thanh xuân của ai cũng tươi đẹp. Đối với những người như chúng tôi, vào chiến trường giữa tuổi thanh xuân, tôi cho là đó là một nét đẹp riêng biệt. Và đối với bản thân tôi sẽ không bao giờ lặp lại và cũng không bao giờ hối tiếc thanh xuân khi đã gửi lại nơi chiến trường”.

Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ và triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, những tài liệu và kỷ vật được giới thiệu tại trưng bày càng mang ý nghĩa đặc biệt.

Không chỉ tái hiện ký ức về một thời hoa lửa, "Thanh xuân gửi lại" còn là dịp để công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu hơn về những hy sinh thầm lặng của lớp người đi trước, từ đó thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập và những đóng góp đã làm nên lịch sử dân tộc.

Đây cũng là minh chứng sinh động cho sức sống của tài liệu lưu trữ khi không chỉ lưu giữ quá khứ mà còn tiếp tục kết nối hiện tại với lịch sử, góp phần vun đắp truyền thống yêu nước và đạo lý uống nước nhớ nguồn trong xã hội hôm nay.