Hà Nội: Lộ trình “xanh hóa” taxi thu hút sự chú ý của tài xế và doanh nghiệp

VHO - Hà Nội đang thúc đẩy kế hoạch chuyển đổi toàn bộ taxi sang sử dụng điện và năng lượng xanh vào năm 2030. Lộ trình loại bỏ xe chạy nhiên liệu hóa thạch không chỉ góp phần giảm ô nhiễm không khí mà còn tạo ra những thay đổi lớn trong thị trường gọi xe, thu hút sự quan tâm của giới tài xế và doanh nghiệp vận tải.

Hà Nội đang đẩy mạnh chiến lược “xanh hóa” giao thông đô thị, trong đó taxi được xem là một trong những lĩnh vực chuyển đổi trọng tâm. Theo kế hoạch mới được thành phố ban hành, chậm nhất đến năm 2030, toàn bộ taxi hoạt động tại Thủ đô sẽ chuyển sang sử dụng điện hoặc các nguồn năng lượng xanh.

Lộ trình này gắn với mục tiêu giảm phát thải và cải thiện chất lượng không khí đô thị. Thành phố đang xây dựng các quy định về vùng phát thải thấp, từng bước hạn chế và tiến tới cấm các phương tiện không đạt chuẩn khí thải, đồng thời thúc đẩy việc phát triển taxi điện và xe buýt điện trong hệ thống vận tải công cộng.

Theo thống kê, Hà Nội hiện có hơn 14.300 taxi đang hoạt động, trong đó gần 8.800 xe đã là xe điện. Đến cuối năm 2025, khoảng 60,8% taxi và 40,2% xe công nghệ đã chuyển sang sử dụng nhiên liệu sạch. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2026, tỉ lệ taxi điện và năng lượng xanh đạt khoảng 63 - 64%, tăng lên 88 - 96% vào năm 2029 trước khi hoàn tất chuyển đổi vào năm 2030. Tổng số phương tiện cần chuyển đổi trong giai đoạn này dự kiến gần 28.000 chiếc.

Một trong những yếu tố khiến kế hoạch nhận được sự quan tâm lớn từ tài xế và doanh nghiệp là lợi ích kinh tế. Theo nhiều nghiên cứu, chi phí vận hành của taxi điện có thể thấp hơn khoảng 50% so với xe chạy xăng, giúp giảm đáng kể chi phí nhiên liệu trong dài hạn.

Tuy vậy, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra nhiều câu hỏi thực tế. Các tài xế và doanh nghiệp đặc biệt quan tâm đến hạ tầng trạm sạc, thời gian sạc và chi phí đầu tư ban đầu khi chuyển sang xe điện.

Để giải quyết vấn đề này, UBND TP. Hà Nội đã thành lập Tổ công tác liên ngành nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng sạc trên địa bàn. Bước đầu, khoảng 110 vị trí tiềm năng đã được khảo sát để quy hoạch các trạm sạc.

Hiện nay, hạ tầng kỹ thuật vẫn được xem là nút thắt lớn. Trên địa bàn thành phố mới chỉ có một đơn vị là Công ty Cổ phần Phát triển Trạm sạc Toàn cầu V-Green báo cáo việc lắp đặt khoảng 1.000 trạm sạc, bao gồm cả trạm cá nhân và công cộng. Bên cạnh đó, Hà Nội vẫn chưa có quy chuẩn chung về trạm sạc và đầu sạc, khiến việc sử dụng chung giữa các hãng xe còn nhiều hạn chế.

Trong lĩnh vực xe buýt điện, tình hình cũng tương tự. Thành phố hiện mới lắp đặt 113 trụ sạc cho 16 tuyến buýt tại depot của 5/11 đơn vị vận hành, trong khi nhu cầu sạc sẽ tăng nhanh theo tiến độ chuyển đổi phương tiện.

Song song với chuyển đổi taxi, Hà Nội cũng triển khai kế hoạch điện hóa toàn bộ xe buýt. Theo Kế hoạch số 149/KH-UBND ngày 28.5.2025, giai đoạn 2025 - 2026 thành phố sẽ hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, mở rộng mạng lưới xe buýt điện và xây dựng các trạm sạc. Tỉ lệ xe buýt điện dự kiến đạt 10% trong năm 2025 và khoảng 20 - 23% vào năm 2026.

Từ năm 2027 đến 2030, quá trình chuyển đổi sẽ được đẩy mạnh với mục tiêu hoàn tất việc thay thế toàn bộ xe buýt chạy xăng, dầu diesel bằng xe buýt điện hoặc năng lượng xanh. Tỉ lệ chuyển đổi dự kiến đạt 34 - 39% vào năm 2027, khoảng 47 - 54% vào năm 2028, 79 - 89% vào năm 2029 và đạt 100% vào năm 2030.

Bên cạnh chính sách của thành phố, thị trường taxi điện tại Việt Nam cũng đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ. Trong khi các nền tảng gọi xe quốc tế như Uber và Grab bắt đầu đẩy mạnh lộ trình điện hóa đội xe, mô hình taxi điện của Xanh SM nổi lên với tốc độ phát triển nhanh.

Chỉ sau 3 năm hoạt động, Xanh SM đã chiếm 44,68% thị phần vận chuyển hành khách bằng ô tô tại Việt Nam tính đến cuối quý II.2025 và vượt qua Grab trong ba quý liên tiếp. Doanh nghiệp này vận hành đội xe 100% điện và kiểm soát toàn bộ hệ sinh thái từ phương tiện, vận hành đến dữ liệu khai thác.

Thị trường taxi điện toàn cầu cũng đang tăng trưởng mạnh. Theo Global Market Insights Inc., quy mô thị trường taxi điện có thể đạt 25,7 tỉ USD vào năm 2025 và mở rộng lên 90 tỉ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm khoảng 14,1%.

Trong bối cảnh đó, việc Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi taxi sang điện được xem là bước đi phù hợp với xu hướng quốc tế. Nhiều đô thị lớn trên thế giới như Thâm Quyến, London, Singapore... đã triển khai các chính sách mạnh mẽ nhằm loại bỏ dần phương tiện chạy xăng dầu trong vận tải hành khách.

Tại Thâm Quyến (Trung Quốc), gần như toàn bộ đội taxi đã được điện hóa với khoảng 22.000 xe điện, giúp giảm 1,35 triệu tấn CO2 mỗi năm. Trong khi đó, tại Anh, chi phí vận hành taxi điện thấp hơn khoảng 50% so với xe xăng, trở thành động lực quan trọng để tài xế chuyển đổi.

Ở góc độ quy hoạch đô thị, việc “xanh hóa” giao thông cũng gắn với định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD - phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng. Theo Luật Thủ đô 2024, Hà Nội dự kiến hình thành khoảng 91 khu vực TOD dọc theo hệ thống đường sắt đô thị với tổng diện tích khoảng 6.072ha.

Các chuyên gia cho rằng, xanh hóa phương tiện vận tải là một trong những giải pháp then chốt để xây dựng hệ thống giao thông bền vững, giảm phát thải và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, chính sách hỗ trợ và cơ chế thu hút doanh nghiệp tham gia.

Trong bối cảnh đó, kế hoạch chuyển đổi taxi sang điện không chỉ là bước đi về môi trường, mà còn là sự thay đổi lớn của thị trường vận tải đô thị, mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới trong lĩnh vực gọi xe tại Việt Nam.