Đằng sau những suất ăn học đường nổi tiếng của Hàn Quốc

VHO - Những khay cơm học đường đầy đặn, đa dạng món ăn của Hàn Quốc từ lâu được ca ngợi trên mạng xã hội, nhưng phía sau hệ thống bữa trưa nổi tiếng ấy là tình trạng thiếu nhân lực, áp lực công việc và các rủi ro sức khỏe ngày càng nghiêm trọng đối với nhân viên nhà bếp trường học.

Thiếu nhân lực nghiêm trọng

Tính đến tháng 3 năm ngoái, số nhân viên nhà bếp trường học trên toàn Hàn Quốc thấp hơn khoảng 4% so với chỉ tiêu chính thức 44.000 người. Tình trạng thiếu hụt được cho là đang mở đầu cho làn sóng nghỉ việc diện rộng.

Trong số những người nghỉ việc từ tháng 1 - 11.2024, có tới 60,4% rời bỏ công việc trước tuổi nghỉ hưu. Không ít người nghỉ việc chỉ sau chưa đầy 6 tháng làm việc.

Việc tuyển dụng cũng gặp khó khăn nghiêm trọng. Năm ngoái, số hồ sơ ứng tuyển thấp hơn 29% so với nhu cầu tuyển dụng. Tại một số thành phố lớn, tình trạng thiếu hụt còn nặng nề hơn, với Seoul thiếu tới 84,5% nhân sự cần tuyển, trong khi Ulsan thiếu 45,8%.

Nguyên nhân chủ yếu được cho là mức lương thấp và khối lượng công việc nặng nhọc. Nhân viên bếp trường học phải làm toàn bộ quy trình từ sơ chế, nấu nướng, phục vụ đến dọn dẹp, với trung bình mỗi người phụ trách khoảng 200 học sinh và giáo viên.

Trong khi đó, mức lương cơ bản chỉ hơn 2 triệu won (khoảng 1.400 USD) mỗi tháng, và nhiều người còn không được trả lương trong kỳ nghỉ hè hay nghỉ đông.

“Trong số 15 nhân viên ở bếp trường tôi, chỉ có 4 người làm quá một năm vì phần lớn đều nghỉ việc sau hai hoặc ba năm”, Lee Gap-suk, một nhân viên bếp trường học tại Seoul với 7 năm kinh nghiệm, cho biết.

Theo bà, tỷ lệ nghỉ việc cao khiến các nhà bếp gần như không có thời gian xây dựng sự phối hợp ổn định giữa các nhân viên.

Công việc nhiều rủi ro sức khỏe

Áp lực công việc lớn đi kèm với những nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Khói dầu mỡ từ việc chiên rán được cho là có liên quan đến các bệnh hô hấp nặng, thậm chí dẫn tới ung thư phổi.

Từ năm 2021, Hàn Quốc đã công nhận 178 trường hợp ung thư phổi ở nhân viên bếp trường học là bệnh nghề nghiệp, với tỷ lệ mắc cao gấp năm lần so với nhiều ngành nghề khác.

Tình trạng thiếu nhân sự cũng bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng bữa ăn học đường. Một trường trung học công lập tại quận Seocho-gu ở Seoul từng bị phụ huynh phàn nàn sau khi phải cắt giảm số món ăn kèm vì chỉ còn hai nhân viên chuẩn bị bữa ăn cho hơn 1.000 học sinh.

Robot chưa thể thay thế con người

Trước áp lực ngày càng lớn, Chính phủ Hàn Quốc đang nghiên cứu nhiều giải pháp công nghệ, bao gồm robot chiên rán và hệ thống thông gió hiện đại.

Tuy nhiên, người lao động cho rằng robot hiện nay chưa đủ khả năng thay thế sức người trong các bếp ăn trường học.

“Robot có thể xử lý thực phẩm đông lạnh chế biến sẵn, nhưng những món như vậy hiếm khi xuất hiện trong bữa trưa học đường Hàn Quốc. Công nhân vẫn phải tự tẩm bột, phủ bột và chiên thức ăn bằng tay”, bà Lee nói. 

Ngoài ra, chi phí cho mỗi robot có thể vượt 100 triệu won, kéo theo chi phí bảo trì lớn.

Việc nâng cấp hệ thống thông gió cũng diễn ra chậm chạp. Năm 2023, Sở Giáo dục Seoul đặt mục tiêu cải tạo toàn bộ nhà bếp trường học vào năm 2027, nhưng tới cuối năm ngoái mới chỉ hoàn thành khoảng 12%. Trên toàn quốc, tỷ lệ này đạt khoảng 41%.

Lo ngại chất lượng bữa ăn học đường suy giảm

Người lao động và các chuyên gia đang kêu gọi chính phủ nhanh chóng cải thiện điều kiện làm việc nhằm bảo vệ hệ thống bữa ăn học đường vốn được xem là niềm tự hào của Hàn Quốc.

Theo các chuyên gia y tế, tăng nhân sự không chỉ giúp giảm áp lực lao động mà còn hạn chế nguy cơ tiếp xúc kéo dài với khói nấu ăn, đồng thời giảm nguy cơ tai nạn trong nhà bếp.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng xã hội Hàn Quốc cần thay đổi cách nhìn về công việc bếp ăn trường học, vốn từ lâu bị xem là lao động tay nghề thấp.

Giáo sư danh dự xã hội học Lee Byoung-hoon cho rằng đây cuối cùng vẫn là vấn đề ưu tiên ngân sách.

“Nếu được ưu tiên đúng mức, việc cải thiện điều kiện làm việc cho nhân viên bữa ăn học đường hoàn toàn có thể được cấp đủ kinh phí, thay vì dành ngân sách cho các hạng mục nâng cấp không cần thiết khác”, ông nói.