Chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 từ sự kết nối gia đình

VHO - Ngày 23.5, tại Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo TP.HCM, Hệ thống Giáo dục Mầm non Quốc tế Wisdomland World School tổ chức tọa đàm “Chuẩn bị tốt tâm thế cho trẻ 5 tuổi bước vào lớp 1”.

Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ Lễ tốt nghiệp 2026 dành cho khối lớp Lá với chủ đề “The Greatest Wisdomland Show - Nơi con bước ra thế giới”.

Phát biểu tại chương trình, bà Iride Sorace – Giám đốc Học thuật Hệ thống Wisdomland World School kiêm Tổng Hiệu trưởng cơ sở Đảo Kim Cương nhấn mạnh, mọi định hướng phát triển của nhà trường đều hướng đến việc xây dựng nền tảng vững chắc cho trẻ.

Theo bà Iride Sorace, từ chăm sóc y tế, học thuật, xây dựng trường học xanh đến kiến tạo văn hóa đọc và tăng cường sự đồng hành của gia đình, tất cả đều nhằm giúp học sinh bước ra thế giới với tâm thế của những công dân toàn cầu: Phát triển toàn diện, giàu lòng nhân ái và giữ gìn bản sắc Việt.

Tại phiên tọa đàm, các chuyên gia cho rằng việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 không nên chỉ dừng ở chuyện học chữ hay làm quen trước chương trình tiểu học. Điều quan trọng hơn là giúp trẻ có tâm lý ổn định, khả năng thích nghi, kỹ năng tự lập và sự tự tin trong môi trường mới.

NCS.ThS. Nguyễn Thị Ngọc Nuôi – Giảng viên Khoa Giáo dục mầm non, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM cho biết, nhiều phụ huynh vẫn quá chú trọng việc dạy chữ, dạy toán trước khi con vào lớp 1, trong khi những khó khăn trẻ thường gặp lại đến từ kỹ năng sống và khả năng thích ứng.

Theo bà, trẻ lên tiểu học thường bỡ ngỡ vì thiếu kỹ năng tự phục vụ. Nếu ở mầm non, các em được giáo viên chăm sóc khá sát sao thì lên tiểu học, trẻ phải chủ động nhiều hơn trong sinh hoạt, học tập. Vì vậy, phụ huynh cần tạo cơ hội để con tham gia các công việc nhỏ trong gia đình, hình thành thói quen tự lập ngay từ mùa hè trước khi vào lớp 1.

Bên cạnh đó, khả năng giao tiếp, kết nối với bạn bè và quản lý cảm xúc cũng là vấn đề quan trọng. “Nhiều trẻ không gặp khó khăn trong học chữ hay học số, mà khó ở chỗ không biết kết bạn, không biết chia sẻ cảm xúc hoặc bị quá tải tâm lý khi bước vào môi trường mới”, bà Nuôi nói.

Một vấn đề khác được đề cập là khả năng tập trung và làm theo hướng dẫn. Từ môi trường mầm non thiên về học thông qua vui chơi, trẻ bước sang lớp 1 sẽ phải thích nghi với thời lượng học dài hơn và tính kỷ luật cao hơn.

TS. Phạm Thị Thúy – Giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia cho rằng quá trình chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 thực chất bắt đầu từ rất sớm, ngay trong những năm đầu đời. Bà nhấn mạnh ba yếu tố quan trọng cần xây dựng cho trẻ là “thể lực, trí lực và tâm lực”.

Trong đó, tâm lực – tức sức mạnh tinh thần, khả năng làm chủ cảm xúc và kết nối với người khác – được xem là nền tảng quan trọng nhất.

Theo TS. Phạm Thị Thúy, trong bối cảnh xã hội thay đổi nhanh và nhiều áp lực hiện nay, trẻ em ngày càng dễ rơi vào trạng thái lo âu, thiếu tự tin. Vì vậy, thay vì gây áp lực thành tích, cha mẹ cần trở thành điểm tựa tinh thần để con cảm thấy an toàn và được thấu hiểu.

“Hành trang vào lớp 1 đích thực của trẻ không nằm ở việc học chữ trước, mà nằm ở năng lực thích ứng và một tâm lý vững vàng”, bà nói.

TS. Phạm Thị Thúy cũng chia sẻ quan điểm giáo dục dựa trên “ba không”: không gây hại cho bản thân, không gây hại cho người khác và không gây hại cho xã hội, môi trường. Từ nền tảng đó, trẻ được khuyến khích phát triển cá tính, tư duy độc lập và khả năng phản biện.

Ngoài ra, TS. Phạm Thị Thúy cho rằng trẻ cần được nuôi dưỡng “năm tình yêu”, gồm yêu bản thân, yêu gia đình, yêu đất nước, yêu con người và yêu thiên nhiên. Đây chính là nền tảng để hình thành nhân cách và tinh thần trách nhiệm xã hội cho trẻ trong tương lai.

ThS. Nguyễn Huỳnh Lâm Thư – Giám đốc Trải nghiệm Học tập hệ thống Wisdomland World School kiêm Tổng Hiệu trưởng cơ sở Imperia cho rằng điều phụ huynh cần chuẩn bị cho con không chỉ là cặp sách hay đồng phục mới, mà là một tâm thế mới.

Theo bà, trẻ cần có sự tự tin, kỹ năng tự lập, khả năng phân biệt đúng sai và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn. Đặc biệt, sự kết nối giữa cha mẹ và con cái đóng vai trò rất quan trọng trong giai đoạn chuyển cấp.

Bà khuyến khích phụ huynh dành những “khoảng thời gian chất lượng” để trò chuyện cùng con mỗi ngày, thay vì chỉ đặt những câu hỏi đóng như “Hôm nay con có vui không?”. Những câu hỏi mở sẽ giúp trẻ dễ chia sẻ cảm xúc và suy nghĩ hơn.

“Hiện nay trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thay thế nhiều công việc, nhưng không thể thay thế một cái ôm của mẹ, một ánh nhìn và sự đồng cảm của ba dành cho con cái. AI cũng không thay thế sự đồng cảm hay kết nối giữa con người với nhau...”, bà Thư chia sẻ.

Các chuyên gia đều cho rằng bước chuyển từ mầm non lên tiểu học là cột mốc quan trọng với trẻ. Nếu được chuẩn bị đầy đủ về tâm lý, kỹ năng sống, khả năng kết nối và tình yêu học tập, trẻ sẽ bước vào lớp 1 với sự tự tin, hào hứng thay vì áp lực hay lo sợ.

Buổi tọa đàm cũng mang đến nhiều góc nhìn thực tiễn, giúp phụ huynh hiểu rằng đồng hành cùng con không nằm ở việc thúc ép học trước chương trình, mà là tạo cho trẻ cảm giác an toàn, được lắng nghe và yêu thương trên hành trình trưởng thành đầu đời.