Ban hành danh mục ngành, nghề đặc thù lĩnh vực nghệ thuật, thể thao

VHO - Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 37/2026/TT-BGDĐT quy định danh mục ngành, nghề đặc thù thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể thao. Thông tư có hiệu lực từ ngày 29.4 tới đây.

Theo đó, danh mục ngành, nghề đào tạo đặc thù thuộc lĩnh vực nghệ thuật là tập hợp các ngành, nghề đào tạo có tính chất khác biệt so với các ngành, nghề đào tạo thông thường, gắn với hoạt động sáng tác, chuyển thể, biểu diễn trong các lĩnh vực mỹ thuật, nghệ thuật trình diễn và nghệ thuật nghe nhìn.

Ngành, nghề đào tạo đặc thù thuộc lĩnh vực nghệ thuật đòi hỏi người học có năng khiếu, tố chất sáng tạo, cảm thụ và biểu đạt nghệ thuật; quá trình đào tạo chuyên sâu, điều kiện tổ chức đào tạo đặc thù và phương thức đánh giá, công nhận kết quả học tập riêng biệt.

Danh mục ngành, nghề đặc thù thuộc lĩnh vực thể thao là tập hợp các ngành, nghề đào tạo có tính chất khác biệt so với các ngành, nghề đào tạo thông thường, gắn với hoạt động huấn luyện, thi đấu, tổ chức và quản lý thể dục, thể thao.

Ngành, nghề đặc thù thuộc lĩnh vực thể thao đòi hỏi người học có năng khiếu, thể chất và tố chất vận động đặc thù; quá trình đào tạo chuyên sâu, cường độ cao, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị chuyên dụng và phương thức đánh giá, công nhận kết quả học tập, thi đấu riêng biệt.

Danh mục ban hành kèm Thông tư xác định các ngành, nghề đào tạo có tính chất đặc thù trong giáo dục nghề nghiệp, gắn với yêu cầu năng khiếu, tố chất riêng, điều kiện đào tạo chuyên sâu và phương thức đánh giá đặc biệt so với các ngành, nghề thông thường.

Đây được xem là cơ sở để các cơ sở đào tạo xây dựng chương trình, tổ chức tuyển sinh và đào tạo phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực.

Danh mục ngành, nghề đặc thù được thiết kế theo ba trình độ: giáo dục trung học nghề, trung cấp và cao đẳng, với hệ thống mã ngành thống nhất. Trong đó, lĩnh vực nghệ thuật được chia thành ba nhóm chính gồm mĩ thuật, nghệ thuật trình diễn và nghệ thuật nghe nhìn.

Ở nhóm mỹ thuật, các ngành đào tạo bao gồm điêu khắc, hội họa, đồ họa, gốm và thiết kế mĩ thuật sân khấu - điện ảnh.

Nhóm nghệ thuật trình diễn có phạm vi rộng, bao gồm các loại hình nghệ thuật truyền thống như ca kịch Huế, dân ca, chèo, tuồng, cải lương; các chuyên ngành biểu diễn như múa, kịch - điện ảnh, xiếc; cùng các ngành âm nhạc như biểu diễn nhạc cụ truyền thống, nhạc cụ phương Tây, đờn ca tài tử Nam Bộ, nhạc công kịch hát dân tộc, nhạc công truyền thống Huế, piano, nhạc jazz, violon, organ, thanh nhạc, lý thuyết âm nhạc, sáng tác âm nhạc, chỉ huy, biên đạo...

Nhóm nghệ thuật nghe nhìn gồm các ngành như nhiếp ảnh, công nghệ điện ảnh - truyền hình...

Lĩnh vực thể thao có ngành vận động viên thể thao, phản ánh tính chất đặc thù của đào tạo gắn với huấn luyện, thi đấu và thành tích.

Thông tư cũng quy định rõ tiêu chí xác định ngành, nghề đặc thù. Theo đó, các ngành, nghề này phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu như: chương trình đào tạo thiên về thực hành (tối thiểu 60% thời lượng), đòi hỏi năng khiếu và tố chất riêng, có quá trình đào tạo chuyên sâu, dài hạn; điều kiện lao động mang tính đặc thù; phương thức đánh giá dựa trên năng lực biểu diễn, sáng tạo hoặc thành tích thi đấu, thay vì chỉ dựa vào kiểm tra lý thuyết.

Đáng chú ý, nhiều ngành, nghề trong danh mục có quy mô đào tạo nhỏ nhưng giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Do đó, việc xác định tính đặc thù không chỉ dựa trên yếu tố kỹ thuật đào tạo mà còn gắn với tác động kinh tế - xã hội, nhất là trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao vị thế quốc gia.

Về nguyên tắc gắn mã ngành, Thông tư giữ nguyên hệ thống mã đối với trình độ trung cấp, cao đẳng theo quy định hiện hành, đồng thời quy định cấu trúc mã gồm 7 chữ số để đảm bảo tính thống nhất. Đối với chương trình giáo dục trung học nghề, trong giai đoạn chuyển tiếp, mã ngành được xây dựng theo cấu trúc riêng và sẽ được điều chỉnh khi có quy định thống nhất của hệ thống giáo dục quốc dân.

Việc ban hành danh mục ngành, nghề đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật, thể thao được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý rõ ràng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực trong các lĩnh vực đòi hỏi năng khiếu và chuyên môn đặc biệt, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa, thể thao trong giai đoạn mới.