Điểm PISA 2025 lao dốc: Giáo dục tại châu Âu báo động

VHO - Kết quả Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) 2025 đang gióng lên hồi chuông báo động tại nhiều cường quốc giáo dục châu Âu, khi tỉ lệ học sinh thiếu các kĩ năng đọc và toán học cơ bản tại nhiều quốc gia Tây Âu đã tăng lên gần 1/3, nối dài xu hướng đi xuống bắt đầu từ năm 2018.

PISA là chương trình đánh giá học sinh quốc tế do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) triển khai, kiểm tra khả năng học sinh 15 tuổi vận dụng kiến thức và kỹ năng về đọc hiểu, toán học cùng khoa học vào các tình huống thực tế.

Tại Đức, báo cáo PISA 2025 ghi nhận kết quả thấp nhất từ trước đến nay trong tất cả các lĩnh vực. Khoảng 1/3 học sinh nước này không đạt năng lực cơ bản về đọc và toán, 1/4 gặp khó khăn ở môn khoa học.

Bên cạnh đó, chỉ có 2% học sinh đến từ các gia đình thu nhập thấp đạt trình độ cao, trong khi tỉ lệ này ở nhóm có điều kiện kinh tế tốt hơn lên là 25%.

Tại Hà Lan, tình trạng thiếu hụt kĩ năng đọc cơ bản đặc biệt trầm trọng với 39% học sinh 15 tuổi không đáp ứng được yêu cầu, tăng từ mức 33% trong kì PISA 2022.

Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng điểm đọc hiểu của học sinh Hà Lan đã giảm hơn 60 điểm trong vòng một thập kỉ, khiến năng lực hiện tại của học sinh 15 tuổi tương đương với mức của học sinh 12 tuổi cách đây 10 năm.

Bên cạnh đó, điểm toán và khoa học của Hà Lan cũng rơi xuống mức thấp kỉ lục, khiến Bộ Giáo dục nước này thừa nhận sự suy giảm không còn là hậu quả tạm thời của đại dịch mà đã trở thành “vấn đề mang tính cấu trúc”, đồng thời cam kết có biện pháp khẩn cấp.

Pháp cũng ghi nhận kết quả thấp kỉ lục. Bộ trưởng Giáo dục Edouard Geffray đánh giá tình hình là đáng lo ngại giữa những tranh luận kéo dài về việc đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu ở bậc tiểu học.

Hệ thống giáo dục Pháp cũng chịu áp lực lớn từ sự bất bình đẳng và việc thay đổi tới 8 Bộ trưởng Giáo dục trong một thập kỉ, kéo theo nhiều đảo chiều chính sách khiến giáo viên kiệt sức.

Ngay cả Phần Lan, quốc gia từ lâu được xem là hình mẫu giáo dục toàn cầu, cũng chứng kiến điểm số các môn toán và đọc tiếp tục giảm so với các kì đánh giá trước.

Tiến sĩ Arto K Ahonen, Giám đốc dự án PISA quốc gia tại Viện Nghiên cứu Giáo dục Phần Lan cho biết, kết quả đã thúc đẩy những cuộc thảo luận nghiêm túc về sự kiên trì và nỗ lực của học sinh.

Tại Thụy Điển, kết quả thấp kỷ lục cũng châm ngòi cho tranh luận về nguyên nhân. Các chính trị gia đề cập nhiều yếu tố, từ việc sử dụng màn hình, vấn đề nhập cư đến tình trạng thiếu giáo viên. 

Theo OECD, hơn 760.000 học sinh tại 91 quốc gia và nền kinh tế tham gia PISA 2025. So với năm 2015, điểm trung bình môn Toán của học sinh thuộc OECD giảm 22 điểm, trong khi điểm số đọc hiểu giảm 28 điểm. Riêng giai đoạn 2022-2025, hai môn này lần lượt giảm 9 và 14 điểm.

Giới chuyên gia nhận định đại dịch Covid-19 chỉ là yếu tố đẩy nhanh tình trạng sa sút, trong khi nguyên nhân cốt lõi đến từ vấn đề thiếu giáo viên kéo dài và bất bình đẳng giáo dục.

Một yếu tố trọng tâm khác là sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận thông tin, khi việc lướt mạng xã hội và phụ thuộc vào điện thoại thông minh làm giảm khả năng tập trung và thói quen đọc sâu.