4 trường hợp tử vong vì viêm não mô cầu

VHO - Bộ Y tế cho biết, theo báo cáo giám sát từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc, trong đó có 4 trường hợp tử vong; nhóm tuổi mắc tập ở trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số trường hợp mắc.

Bệnh do não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis, lây truyền chủ yếu do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, hầu, họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng.

Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể diễn biến nhanh, gây ra các thể bệnh nặng như viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết, có thể để lại hậu quả nghiêm trọng như điếc, liệt, chậm phát triển tinh thần, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Bộ Y tế cho biết, đến nay, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc, trong đó có 4 trường hợp tử vong; nhóm tuổi mắc tập ở trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số trường hợp mắc.

Các trường hợp mắc được ghi nhận rải rác trong cộng đồng, chưa hình thành ổ dịch tập trung. Tuy nhiên số trường hợp mắc có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây và cao hơn so với cùng kỳ năm 2025 (14 trường hợp). Tình hình trên cho thấy nguy cơ bệnh tiếp tục xuất hiện, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, nhất là trẻ em.

Không chỉ trẻ em, người lớn chưa tiêm phòng bệnh cũng có nguy cơ cơ mắc viêm não mô cầu. Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), vừa qua, 1 bệnh nhân là nam sinh viên 21 tuổi đang theo học tại một trường đại học trên địa bàn, đã phải điều trị tại 2 bệnh viện tuyến cuối và chưa từng tiêm phòng. Những người sống cùng nhà với bệnh nhân được chỉ định dùng thuốc dự phòng để hạn chế nguy cơ lây lan.

Bên cạnh đó, chỉ trong tháng 3.2026, các địa phương như Lâm Đồng, Phú Quốc đã liên tiếp ghi nhận ca bệnh ở nhóm thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên. Đây là nhóm thường sinh hoạt trong môi trường tập thể như ký túc xá, nhà trọ, trường học, nơi nguy cơ lây lan ở mức cao.

Bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết bệnh do não mô cầu có thể gặp ở mọi lứa tuổi, bùng phát thành dịch ở môi trường tập thể, đông người như khu nhà trọ, ký túc xá, chung cư, nhà trẻ, trường học, khu công nghiệp… Một người có thể mang vi khuẩn ở vùng hầu họng trong nhiều tháng nhưng không biểu hiện triệu chứng là nguồn lây khó nhận diện và kiểm soát.

Theo Hội Y học dự phòng Việt Nam, có tới 10-20% người lành mang trùng não mô cầu. Tỷ lệ này cao nhất ở nhóm thanh thiếu niên và người trẻ, với khoảng 25-32%. Thậm chí trong các đợt dịch, tỷ lệ này lên tới 50%. Người mang vi khuẩn thường kéo dài, trung bình khoảng 9 tháng, song gần 40% các trường hợp có thể mang vi khuẩn vượt quá 16 tháng.

Hiện cả nước thỉnh thoảng xuất hiện các ca bệnh não mô cầu không rõ nguồn lây cho thấy mầm bệnh đang âm thầm lưu hành trong cộng đồng.

Cũng theo bác sĩ Bạch Thị Chính, nhóm thanh thiếu niên có nguy cơ mắc bệnh cao do thường sinh hoạt, vui chơi, học tập ở môi trường tập thể như nhà trọ, ký túc xá, lễ hội… và thường xuyên sử dụng vật dụng chung dễ làm lây lan mầm bệnh.

Bên cạnh đó, một bộ phận thanh thiếu niên có thói quen thức khuya, hút thuốc lá, uống rượu bia hoặc có chế độ dinh dưỡng không đầy đủ cũng dễ gây suy giảm miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn ở vùng hầu họng tấn công.

Theo phân tích từ 89 nghiên cứu tại 28 quốc gia, tỷ lệ mang mầm bệnh đạt đỉnh 23,7% ở tuổi 19, nghĩa là cứ 4 thanh thiếu niên thì có 1 người mang vi khuẩn mà không biết.

Gần đây nhất, giữa tháng 3, nước Anh ghi nhận 2 ca tử vong 18 tuổi và 21 tuổi và 20 ca nhiễm bệnh do não mô cầu ở nhóm sinh viên, trong đó phần lớn ca mắc có liên quan đến một hộp đêm. Trước nguy cơ bùng phát dịch bệnh do não mô cầu, Chính phủ Anh nâng cấp cảnh báo và yêu cầu người dân đặc biệt là học sinh, sinh viên tăng cường phòng bệnh, trong đó có tiêm vắc xin não mô cầu.

Để chủ động phòng, chống bệnh do não mô cầu, Bộ Y tế đề nghị người dân nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Trong đó, thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; súc miệng và họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng; đeo khẩu trang tại nơi công cộng và trên các phương tiện giao thông công cộng; hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh.

Thực hiện tốt vệ sinh môi trường, tăng cường thông khí tại nơi ở, học tập và làm việc; lau sạch bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày (tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi...) bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.

Bên cạnh đó, ăn uống đủ chất, rèn luyện thân thể để nâng cao sức đề kháng; khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng nặng và tử vong do bệnh.

Cùng với đó là tiêm phòng vaccine phòng bệnh. Bác sĩ Chính lưu ý vi khuẩn não mô cầu có thể gây bệnh ở bất kỳ ai chưa có miễn dịch, đặc biệt ở các nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, học sinh – sinh viên, thanh thiếu niên, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy giảm.

Tại Việt Nam, 5 nhóm huyết thanh phổ biến gồm A, B, C, Y, W đang lưu hành đồng thời, trong khi mỗi loại vắc xin chỉ phòng được một hoặc một số nhóm nhất định. Vì vậy, nếu chỉ tiêm một loại vắc xin, người dân vẫn có nguy cơ mắc bệnh do các nhóm huyết thanh khác.

Do đó, các chuyên gia khuyến cáo cần tiêm phối hợp đầy đủ các vắc xin não mô cầu nhóm B và nhóm ACYW để đạt hiệu quả bảo vệ toàn diện, đồng thời tiêm sớm, đúng lịch và đủ liều để cơ thể kịp tạo miễn dịch.