Những người giữ niềm tin nơi buôn làng

VHO - Ở buôn làng, có những người không giữ chức vụ nhưng lại có tiếng nói được bà con tin nghe; không đứng trên bục cao nhưng luôn có mặt khi cộng đồng cần. Từ giữ nghề truyền thống, vun đắp sinh kế đến hòa giải mâu thuẫn, giữ bình yên buôn làng và góp sức bảo vệ biên cương, những già làng, người có uy tín ở Đắk Lắk đang lặng thầm làm nên sức mạnh cộng đồng.

Gìn giữ văn hóa, tạo sinh kế cho cộng đồng

Tại buôn Tơng Jŭ (phường Ea Kao), bà H’Yam Bkrông (dân tộc Ê Đê), Giám đốc Hợp tác xã (HTX) dệt thổ cẩm Tơng Bông, đồng thời là người có uy tín tiêu biểu, nhiều năm qua vẫn bền bỉ với nghề dệt truyền thống của dân tộc mình.

Với bà H’Yam, tiếng thoi đưa và những hoa văn trên tấm thổ cẩm không chỉ gợi nhớ về đời sống của người Ê Đê mà còn là một phần ký ức văn hóa cần được trao truyền cho thế hệ sau.

Thế nhưng, trước tác động của đời sống hiện đại, nghề dệt từng đứng trước nguy cơ mai một khi ngày càng ít người trẻ mặn mà với khung cửi, trong khi sản phẩm làm ra khó tìm đầu ra.

Năm 2003, bà H’Yam tập hợp chị em trong buôn, thành lập HTX dệt thổ cẩm Tơng Bông với 10 thành viên.

Để nghề dệt có thể tồn tại và phát triển, bà cùng các thành viên tìm cách cải tiến mẫu mã, đưa hoa văn truyền thống vào nhiều sản phẩm phù hợp với nhu cầu sử dụng; đồng thời tích cực quảng bá sản phẩm tại các hội chợ, điểm giới thiệu và khu lưu niệm trong, ngoài tỉnh.

Từ 10 thành viên ban đầu, đến nay HTX đã có 45 thành viên, doanh thu khoảng 1,2 tỉ đồng/năm. Thu nhập bình quân của xã viên đạt từ 5-6 triệu đồng/tháng, đồng thời tạo việc làm thời vụ cho nhiều lao động nữ trong buôn.

Không chỉ giữ nghề, bà H’Yam còn vận động người dân gìn giữ không gian nhà dài, thành lập đội cồng chiêng, đội múa xoang và phục dựng các nghi lễ truyền thống.

Gia đình bà cũng tiên phong mở Homestay Hnoh Ea Kao, kết nối các hộ dân trong buôn cùng tham gia làm du lịch.

Người phục vụ ẩm thực, người biểu diễn văn nghệ, người bán sản phẩm lưu niệm… mỗi người góp một phần tạo nên sản phẩm du lịch cộng đồng. Từ những nỗ lực đó, buôn Tơng Jŭ được tỉnh Đắk Lắk lựa chọn xây dựng thành điểm sáng du lịch cộng đồng kiểu mẫu.

Nếu bà H’Yam chọn cách giữ văn hóa bằng việc làm kinh tế gắn với cộng đồng thì ở buôn Ea Brơ (xã Cư Pơng), ông Y Mưng Niê (dân tộc Ê Đê, sinh năm 1958), lại phát huy vai trò người có uy tín trong giữ gìn an ninh, trật tự ở cơ sở.

Buôn Ea Brơ có 633 hộ với 2.737 nhân khẩu, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 60%. Từng nhiều năm gắn bó với công tác an ninh thôn, buôn, ông Y Mưng hiểu rằng để địa bàn bình yên, trước hết phải tạo được sự đồng thuận trong nhân dân.

Ông thường xuyên đến từng hộ gia đình tuyên truyền, vận động bà con nâng cao cảnh giác trước những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội; đồng thời giải thích để người dân hiểu rõ các chủ trương, chính sách liên quan đến dân tộc, tôn giáo. Với thanh niên, ông dành nhiều thời gian gặp gỡ, trao đổi để kịp thời định hướng trước những thông tin sai lệch.

Cùng với tuyên truyền, ông Y Mưng còn tham gia hòa giải những mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng, góp phần giữ gìn tình làng nghĩa xóm. Theo địa phương, 100% hộ dân buôn Ea Brơ đã tự nguyện ký cam kết không tin, không nghe, không đi theo các tổ chức phản động hay tổ chức tôn giáo bất hợp pháp.

Nhiều năm liền, buôn đạt chuẩn “An toàn về an ninh trật tự”, không phát sinh tội phạm nghiêm trọng, không có ma túy và không xảy ra tình trạng khiếu kiện vượt cấp.

Đồng hành giữ bình yên biên giới, củng cố niềm tin cộng đồng

Tại xã Buôn Đôn, vai trò của người có uy tín còn được thể hiện qua việc vận động nhân dân tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới. Già Y Thơng Kđoh (sinh năm 1953), ở buôn Trí, là một trong những người nhiều năm gắn bó với công việc này.

Địa bàn biên giới Buôn Đôn là nơi sinh sống của các cộng đồng Ê Đê, M’nông và người Việt gốc Lào. Từ thực tế đó, công tác tuyên truyền, vận động người dân được già Y Thơng thực hiện bằng những việc cụ thể, gần gũi với cuộc sống.

Già Y Thơng Kđoh, người có uy tín ở buôn Trí, xã Buôn Đôn, nhiều năm tích cực vận động bà con tham gia giữ gìn an ninh, trật tự và bảo vệ đường biên, cột mốc

Nhiều năm qua, ông cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng đến từng hộ gia đình nhắc nhở người dân chấp hành các quy định về khu vực biên giới, không tự ý đi vào đường tuần tra khi chưa được phép; đồng thời vận động bà con nâng cao cảnh giác, kịp thời thông báo cho lực lượng chức năng khi phát hiện những dấu hiệu bất thường.

“Bà con ở đây gắn bó với biên giới qua bao đời nên ai cũng hiểu trách nhiệm của mình. Nhắc nhở bà con thường xuyên chính là để mọi người nhận thức rõ: giữ vững đường biên, cột mốc là bảo vệ bình yên cho chính mái nhà của mình”, già Y Thơng chia sẻ.

Từ những buổi gặp gỡ, trò chuyện giản dị, ý thức của người dân về bảo vệ chủ quyền lãnh thổ từng bước được nâng lên. Nhiều người dân buôn Trí chủ động đăng ký tham gia các tổ tự quản, phối hợp với Bộ đội Biên phòng trong tuần tra, bảo vệ đường biên, cột mốc. Theo địa phương, nhiều năm qua buôn Trí không ghi nhận trường hợp vi phạm quy chế khu vực biên giới.

Mỗi người một công việc, một cách làm, nhưng điểm chung ở những già làng, người có uy tín là sự gần gũi, gương mẫu và trách nhiệm với cộng đồng. Họ không chỉ là những người được bà con tin tưởng mà còn góp phần đưa chủ trương, chính sách đến với người dân bằng những cách gần gũi, thiết thực.

Tại Hội nghị gặp mặt, biểu dương già làng, trưởng thôn, người có uy tín tiêu biểu diễn ra chiều 24.9, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk Lương Nguyễn Minh Triết cho biết, toàn tỉnh hiện có 1.069 già làng, người có uy tín thuộc 45 dân tộc.

Thời gian qua, đội ngũ này đã tích cực tham gia giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn an ninh trật tự, hòa giải mâu thuẫn, bảo tồn cồng chiêng, Bài chòi và các giá trị văn hóa truyền thống; đồng thời vận động người dân từng bước loại bỏ những tập tục không còn phù hợp.

Bí thư Tỉnh ủy ghi nhận những đóng góp của đội ngũ già làng, người có uy tín trong giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn an ninh trật tự, hòa giải ở cơ sở và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Ông đề nghị đội ngũ này tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, vận động nhân dân phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa, xóa bỏ những tập tục không còn phù hợp, chủ động nắm bắt tâm tư, hòa giải mâu thuẫn và góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.