Lễ hội Mạ Muôn Mạ Mệ - nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc Khơ Mú ở Điện Biên

VHO - UBND xã Búng Lao, tỉnh Điện Biên vừa tổ chức phục dựng Lễ mừng cơm mới "Mạ Muôn Mạ Mệ" của dân tộc Khơ Mú tại bản Tọ Cuông, nhằm triển khai hiệu quả Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh Điện Biên.

Ông Kiều Xuân Hoàng, Phó Chủ tịch UBND xã Búng Lao cho biết, bản Tọ Cuông với 120 hộ, hơn 500 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Khơ Mú, tuy đời sống còn nhiều khó khăn, nhưng bà con dân tộc Khơ Mú luôn gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa trong đời sống.

Việc tổ chức phục dựng, bảo tồn Lễ mừng cơm mới được UBND xã Búng Lao và cộng đồng dân tộc Khơ Mú tổ chức là hoạt động góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, nâng cao đời sống tinh thần, tạo nền tảng vững chắc để người dân phát triển kinh tế - xã hội.

Nghệ nhân Ưu tú Quàng Văn Cá cho biết cho biết, cũng như các dân tộc anh em trên địa bàn Búng Lao, người Khơ Mú có nhiều lễ hội liên quan đến nông nghiệp, trồng trọt như: Lễ cầu mưa, cầu mùa… trong đó, Lễ mừng cơm mới giữ vai trò quan trọng, không thể thiếu gắn liền với lao động và sản xuất nông nghiệp.

Đây là dịp để người Khơ Mú bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên, trời đất sau một vụ mùa bội thu, đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Lễ mừng cơm mới của người Khơ Mú ở bản Tọ Cuông thường được tổ chức vào cuối tháng 12, tùy thuộc theo mùa vụ. Khi trên đồng lúa chín đã thu, ngô trên nương đã hái, công việc thu hoạch mùa màng đã xong, cũng là lúc bà con dân tộc Khơ Mú tổ chức Lễ Mừng cơm mới.

Theo truyền thống, Lễ mừng cơm mới của bà con dân tộc Khơ Mú ở Tọ Cuông gồm phần lễ và hội. Tại phần lễ, mỗi thành viên trong gia đình, dòng họ đảm nhiệm những vai trò khác nhau, người phụ nữ sẽ chuẩn bị mâm cúng, lễ vật là lợn, gà, hoa quả, rượu... là các sản phẩm nông nghiệp do bà con tăng gia, thu hoạch.

Khi chuẩn bị lễ vật, gia chủ sẽ sắp lễ, dâng lên ông bà, tổ tiên mời về chung vui, mừng được mùa với con cháu. Đồng thời cầu mong các thành viên trong gia đình, dòng tộc khỏe mạnh, may mắn, làm ăn tốt, mùa vụ mưa thuận gió hòa, cây trồng vật nuôi tươi tốt, khỏe mạnh.

Nghệ nhân Ưu tú Quàng Văn Cá chia sẻ, trong các nghi lễ của người Khơ Mú ở Tọ Cuông, mỗi gia đình hay làng bản muốn tổ chức lễ hội đều phải làm lễ cúng thổ địa và ma làng để chứng giám, cho phép tổ chức. Khi xin xong, thầy mo tiến hành đánh chiêng, khi tiếng chiêng vang lên thì người dân mới được phép đánh trống, múa hát và vui chơi.

Lễ mừng cơm mới được tổ chức trong không khí trang trọng, đậm đà bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Khơ Mú, với đầy đủ các nghi lễ cúng mừng cơm mới theo phong tục, cùng các hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian đặc sắc.

Khi các nghi lễ cúng đã hoàn thành, không gian linh thiêng dần nhường chỗ cho không khí rộn ràng của ngày hội. Cũng là lúc các thành viên trong gia đình, dòng họ và bà con trong bản cùng nhau vui hội, thắt chặt tình đoàn kết.

Hòa cùng tiếng trống, tiếng chiêng rộn ràng, chị em phụ nữ xúng xính váy áo sặc sỡ múa hát, đàn ông uống rượu cần, mọi người cùng trao nhau những lời chúc tốt đẹp, cầu mong một năm mới bình an, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Ông Kiều Xuân Hoàng, Phó Chủ tịch UBND xã Búng Lao nhấn mạnh, Lễ mừng cơm mới của đồng bào dân tộc Khơ Mú, bản vùng cao Tọ Cuông còn là ngày hội đoàn kết của cộng đồng, đưa mọi người đến gần nhau hơn, hiểu nhau hơn, cùng chia sẻ những kinh nghiệm trong lao động, sản xuất, đồng lòng chung sức xây dựng và phát triển bản làng tốt đẹp.

Với việc tổ chức phục dựng Lễ mừng cơm mới, UBND xã Búng Lao và cộng đồng khẳng định tiếp tục gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Khơ Mú, từng bước xây dựng thành sản phẩm du lịch hấp dẫn du khách mỗi dịp đến Búng Lao nói riêng, tỉnh Điện Biên nói chung.