Xây dựng văn hóa trọng dụng nhân tài, tạo môi trường để nhân tài phát huy năng lực

VHO - Một trong 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm mà Kết luận số 105-KL/TW Hội nghị Trung ương 4 đặt ra đó là xây dựng văn hóa trọng dụng nhân tài, tạo lập môi trường và điều kiện để nhân tài phát huy năng lực, cống hiến và tạo giá trị.

Sáng 16.10, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Hội nghị.

Tham dự Hội nghị có các Ủy viên Bộ Chính trị: Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú. Cùng dự có các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước; các Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng.

Tại Hội nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã trình bày những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Kết luận số 105-KL/TW Hội nghị Trung ương 4 về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia

Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, thời gian qua, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm phát hiện, thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài, kế thừa truyền thống tôn trọng hiền tài của dân tộc.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu đến năm 2045, nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Song mọi khát vọng phát triển đều phải được hiện thực hóa bằng hành động, con người, trong đó có lực lượng nhân tài đủ sức hoạch định chính sách, làm chủ công nghệ và tổ chức thực hiện những công trình, dự án lớn của đất nước.

Trong bối cảnh đó, Kết luận số 105-KL/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là lần đầu tiên Trung ương ban hành Kết luận chuyên đề về công tác nhân tài khẳng định vị trí, vai trò của nhân tài và phát huy trí tuệ, năng lực sáng tạo và khát vọng cống hiến của nhân tài, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Kết luận số 105-KL/TW xác định 5 quan điểm chỉ đạo. Thứ nhất, nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia, dẫn dắt phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; nâng cao năng lực cạnh tranh, tự chủ chiến lược của đất nước.

"Đây là quan điểm cốt lõi, xuyên suốt, khẳng định vị trí của nhân tài trong phát triển quốc gia, phù hợp với xu thế thời đại coi trọng nhân tài như một lợi thế cạnh tranh chiến lược trên thế giới", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thứ hai, thu hút, trọng dụng nhân tài đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên các chương trình, dự án, trọng điểm quốc gia. Quan điểm này định hướng tập trung mọi nguồn lực, tránh dàn trải, phù hợp với điều kiện và mô hình phát triển của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Thứ ba, đổi mới căn bản tư duy, phương thức quản trị nhân tài, chuyển từ quản lý theo tổ chức, biên chế sang quản trị, phát triển nhân tài; lấy sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến làm thước đo. Đột phá là xác định đúng nhiệm vụ, chọn đúng người thực hiện, trao đủ thẩm quyền và nguồn lực, đồng thời đánh giá hiệu quả dựa trên những giá trị mang lại cho đất nước.

Thứ tư, công tác nhân tài đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất, toàn diện của Đảng; Nhà nước kiến tạo thể chế; huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Thứ năm, xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia hiện đại, mở, hội nhập quốc tế, bảo đảm liên kết, lưu chuyển, chia sẻ nguồn lực giữa công và tư; trong nước và quốc tế.

"Đây là một quan điểm quan trọng nhằm tháo gỡ tính cục bộ của công tác nhân tài thời gian qua, khẳng định nhân tài dù làm việc trong khu vực công, khu vực tư, trong nước hay ngoài nước đều là nguồn lực của quốc gia và phải được tạo điều kiện tham gia những nhiệm vụ phù hợp, cống hiến ở nơi có thể tạo ra giá trị cao nhất cho đất nước", Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.

Kết luận cũng xác định các mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể. Trong đó, đến năm 2030, 5 mục tiêu cụ thể gồm: Hoàn thiện đồng bộ thể chế, cơ chế, chính sách về nhân tài; phấn đấu thu hút, trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài quốc gia bao gồm cả khu vực công và khu vực tư, gắn với nhiệm vụ, chương trình, dự án cụ thể; vận hành đồng bộ hạ tầng số quốc gia về nhân tài; hình thành hệ sinh thái nhân tài quốc gia mở, liên thông và hội nhập; thuộc nhóm 3 nước đứng đầu ASEAN về Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu.

Đến năm 2045, Việt Nam chủ động bảo đảm nguồn lực nhân tài; phấn đấu thuộc nhóm 20 quốc gia dẫn đầu về Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu.

Theo Phó Thủ tướng, so với vị trí 76/135 nền kinh tế hiện nay, mục tiêu này thực sự rất thách thức; cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp phải kiên trì, quyết tâm, quyết liệt và đồng bộ trong cải thiện thể chế, phát triển, thu hút và giữ chân nhân tài.

Xây dựng văn hóa trọng người thực tài, khắc phục tình trạng đố kỵ, cô lập, sợ người giỏi

Phó Thủ tướng cho biết, để hiện thực hóa các mục tiêu, Kết luận đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, thống nhất nhận thức, hành động của cả hệ thống chính trị về công tác nhân tài.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc thống nhất cách nhận diện nhân tài. Theo đó, nhân tài là người có phẩm chất, tố chất, năng lực nổi trội và tư duy sáng tạo; có sản phẩm, thành tích hoặc đóng góp đặc biệt, có tính đột phá, tạo ra giá trị và tác động tích cực; có khả năng đảm nhận, giải quyết hiệu quả những nhiệm vụ quan trọng, mới, khó, phức tạp.

Cách nhận diện này tạo nguyên tắc có tính khung để phát hiện, lựa chọn và trọng dụng đúng người; trên cơ sở đó, từng ngành, từng lĩnh vực phải cụ thể hóa phù hợp với mỗi giai đoạn phát triển và yêu cầu nhiệm vụ để nhận diện nhân tài.

Cùng với đó, xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức thành viên và trách nhiệm của người đứng đầu trong việc phát hiện, tiến cử, lựa chọn, trọng dụng, tạo điều kiện và chịu trách nhiệm về kết quả công tác nhân tài; đề cao trách nhiệm của mỗi nhân tài trong tự rèn luyện, giữ gìn uy tín nghề nghiệp và khát vọng cống hiến cho đất nước.

Phó Thủ tướng khẳng định doanh nghiệp là một chủ thể quan trọng trong phát hiện, tiến cử, thu hút, trọng dụng nhân tài. Đây là bước chuyển tư duy, đặt doanh nghiệp vào vai trò chủ động kiến tạo hệ sinh thái nhân tài quốc gia.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách và tập trung nguồn lực thu hút, trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn.

Trong đó, Phó Thủ tướng lưu ý 4 trọng tâm. Về thể chế, rà soát, hoàn thiện các quy định của Đảng và pháp luật về công tác cán bộ, công tác nhân tài, tháo gỡ rào cản về tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình; xây dựng Khung tiêu chí quốc gia về nhân tài; cập nhật danh mục ngành, lĩnh vực mũi nhọn.

Về chính sách, hoàn thiện các chính sách tiền lương, thuế, nhà ở, xuất nhập cảnh, an sinh xã hội đối với nhân tài và thân nhân của nhân tài, bảo đảm đủ mạnh, tạo được sự yên tâm để người tài tập trung cống hiến.

Về nguồn lực, bố trí ngân sách nhà nước cho công tác nhân tài khoảng 0,1% GDP hằng năm trong tổng nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; chuyển từ kiểm soát chi tiết quy trình sang trao quyền gắn với trách nhiệm giải trình, kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh xã hội hóa, có ưu đãi về thuế, tín dụng để huy động nguồn lực của doanh nghiệp và xã hội.

Về công cụ, xây dựng và vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ thống chỉ số quốc gia về nhân tài, Cổng thông tin quốc gia về nhân tài và các nền tảng số để phục vụ quản trị nhân tài.

Thứ ba, đổi mới phương thức phát hiện, lựa chọn, trọng dụng và đánh giá nhân tài theo nhiệm vụ và kết quả.

Kết luận nhấn mạnh: phát hiện, tiến cử nhân tài từ nhiều nguồn, cả trong và ngoài nước, không phân biệt khu vực công và tư, không tính vào chỉ tiêu biên chế đối với khu vực công; lựa chọn, trọng dụng đúng người, đúng việc, đúng sở trường, giao việc xứng tầm, trao thẩm quyền thực chất đi liền với trách nhiệm giải trình; đánh giá bằng kết quả, chất lượng sản phẩm, giá trị tạo ra, kịp thời chấm dứt giao nhiệm vụ khi nhân tài không đáp ứng yêu cầu.

Theo Phó Thủ tướng, vấn đề này thể hiện tư duy đổi mới, coi công tác nhân tài là một quá trình liên tục, gắn kết chặt chẽ: phát hiện đúng là tiền đề, trọng dụng hiệu quả là then chốt, đánh giá thực chất là động lực để nhân tài phát huy năng lực và cống hiến. Đây cũng là tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Thứ 4, chủ động tạo nguồn và phát triển nhân tài quốc gia, gồm 4 nội dung chính: Xây dựng chương trình tạo nguồn theo từng nhóm, ngành, lĩnh vực và giai đoạn; Phát hiện sớm, tuyển chọn, đào tạo tài năng trẻ, theo dõi, hỗ trợ phát triển lâu dài; Trao quyền tự chủ cao hơn cho đại học, viện nghiên cứu, gắn với trách nhiệm giải trình, kiểm soát chất lượng và liêm chính học thuật; Thiết lập cơ chế "Nhân tài dẫn dắt nhân tài", đây là điểm mới trong tư duy, chuyển từ phát triển từng cá nhân sang hình thành đội ngũ và năng lực bền vững.

Trọng tâm của nhóm giải pháp này là hình thành quá trình phát triển liên tục, lâu dài, từ việc phát hiện, ươm mầm tài năng đến đào tạo, giao nhiệm vụ và trưởng thành qua thực tiễn.

Thứ năm, xây dựng văn hóa trọng dụng nhân tài, tạo lập môi trường và điều kiện để nhân tài phát huy năng lực, cống hiến và tạo giá trị, trong đó lưu ý 3 cốt lõi: xây dựng văn hóa trọng người thực tài, khắc phục tình trạng đố kỵ, cô lập, sợ người giỏi; mở rộng quyền tự chủ trong chuyên môn; tạo điều kiện để nhân tài khởi nghiệp, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Thứ sáu, đẩy mạnh hợp tác quốc tế về nhân tài, nhất là những ngành, lĩnh vực mũi nhọn, nhấn mạnh 3 trọng tâm: gắn hợp tác, trao đổi nhân tài với nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; thu hút nhân tài là người Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia quốc tế tham gia đào tạo, cố vấn, chủ trì hoặc đồng chủ trì nhiệm vụ chiến lược tại Việt Nam; phát triển Mạng lưới nhân tài Việt Nam theo ngành, lĩnh vực trong nước và xuyên quốc gia. Hiệu quả hợp tác phải thể hiện ở việc tri thức được chuyển giao, công nghệ được làm chủ và năng lực của đội ngũ trong nước được nâng lên.

Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp đều hướng đến đổi mới căn bản tư duy và phương thức quản trị nhân tài. Trong đó, nhiệm vụ chiến lược là định hướng; phẩm chất, năng lực, sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến là thước đo. Trọng dụng nhân tài là khâu then chốt, tạo nguồn nhân tài là nhiệm vụ căn bản, lâu dài. Quyền tự chủ, nguồn lực và điều kiện làm việc của cơ quan sử dụng nhân tài cần gắn với trách nhiệm, năng lực, phẩm chất, uy tín, đam mê và sự cống hiến của người được trọng dụng.

"Chúng ta không chỉ đặt vấn đề Nhà nước, doanh nghiệp cần làm gì, hỗ trợ ra sao để thu hút, trọng dụng nhân tài, mà còn phải trả lời được câu hỏi nhân tài có thể đóng góp, cống hiến gì cho đất nước", Phó Thủ tướng nói.

Dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh "Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài", Phó Thủ tướng đề nghị mỗi cấp ủy, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người đứng đầu chủ động phát hiện người tài, có bản lĩnh giao trọng trách và bảo đảm điều kiện để họ phát huy năng lực.

Phó Thủ tướng cũng kêu gọi mỗi người tài, dù ở trong nước hay ngoài nước, hãy đem trí tuệ, tài năng và khát vọng sáng tạo góp sức, cống hiến vào sự phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.