Từ Hội nghị tổng kết công tác bầu cử

VHO - Ngày 31.3, Hội nghị tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được tổ chức trong bối cảnh cả nước vừa đi qua một cuộc bầu cử thành công rất tốt đẹp, với quy mô lớn nhất từ trước đến nay và tỷ lệ cử tri đi bầu ở mức đặc biệt cao. Không chỉ là dịp nhìn lại kết quả của một sự kiện chính trị trọng đại, Hội nghị còn là thời điểm để nhận diện rõ hơn những thông điệp lớn từ cuộc bầu cử.

Niềm tin của nhân dân, năng lực tổ chức của hệ thống chính trị, bước tiến của chuyển đổi số, chất lượng ngày càng cao của cơ quan dân cử và yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế để đáp ứng đòi hỏi phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Hội nghị tổng kết công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được tổ chức, điều đọng lại không chỉ là niềm vui của một cuộc bầu cử thành công, mà còn là cảm nhận rất rõ về một dấu mốc chính trị đặc biệt của đất nước.

Cuộc bầu cử lần này diễn ra ngay sau thành công của Đại hội XIV của Đảng, trong bối cảnh đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn hơn, yêu cầu cao hơn và đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ hơn. Chính vì vậy, nhìn lại cuộc bầu cử không chỉ là tổng kết một nhiệm vụ đã hoàn thành, mà còn là dịp để đọc ra những chuyển động sâu hơn của đời sống chính trị, của thể chế và của lòng dân trong thời điểm mở đầu cho một chặng đường mới.

Điều đầu tiên nổi lên rất rõ từ Hội nghị này là niềm tin chính trị của nhân dân tiếp tục được khẳng định một cách mạnh mẽ. Con số hơn 76 triệu cử tri tham gia bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 99,70%, không chỉ là một kết quả tổ chức đáng ghi nhận. Đó là một chỉ dấu chính trị quan trọng. Bởi phía sau mỗi lá phiếu là một sự lựa chọn, phía sau mỗi lựa chọn là một niềm tin, và phía sau niềm tin ấy là cả một quá trình tích lũy từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự vận hành của bộ máy và sự gắn bó giữa chính quyền với nhân dân. Trong phát biểu tại Hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh một nhận định rất sâu sắc: “Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả tổ chức, mà sâu xa hơn là phản ánh niềm tin chính trị, ý thức công dân và tinh thần làm chủ của nhân dân đối với Nhà nước và chế độ ta”.

Câu nói ấy, nếu đọc kỹ, không chỉ là lời đánh giá về kết quả bầu cử. Nó còn là sự khẳng định một chân lý chính trị rất căn bản: Mọi thể chế chỉ thực sự bền vững khi được chống đỡ bằng lòng dân. Có thể có những quy trình rất chặt chẽ, có thể có những thiết chế rất đầy đủ, nhưng nếu người dân không tin, không tham gia với tinh thần trách nhiệm, thì thành công khó có thể trọn vẹn.

Ngược lại, khi người dân tham gia đông đủ, tự giác, trách nhiệm, thì đó là minh chứng sống động cho sức mạnh của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nơi quyền làm chủ của nhân dân được thể hiện không chỉ trong khẩu hiệu mà bằng hành động cụ thể. Cuộc bầu cử lần này cho thấy người dân không đứng ngoài tiến trình chính trị của đất nước. Họ đi bầu không chỉ để thực hiện quyền công dân, mà còn để gửi gắm niềm tin và kỳ vọng của mình vào bộ máy đại diện trong nhiệm kỳ mới.

Từ đó, có thể thấy thông điệp thứ hai mà Hội nghị làm nổi bật chính là năng lực tổ chức và điều hành của cả hệ thống chính trị trong bối cảnh mới. Cuộc bầu cử năm nay có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, lại diễn ra trong điều kiện đặc biệt: Tổ chức sớm hơn thông lệ, triển khai trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên phạm vi rộng, dân số lớn, điều kiện quản lý có nhiều biến động. Trong hoàn cảnh ấy, việc toàn bộ quá trình từ hiệp thương, giới thiệu người ứng cử, lập danh sách cử tri, chuẩn bị khu vực bỏ phiếu, bảo đảm an ninh, giải quyết khiếu nại, tố cáo, tuyên truyền, kiểm tra, giám sát… đều được triển khai bài bản, đồng bộ, đúng tiến độ và đúng pháp luật cho thấy năng lực vận hành rất đáng ghi nhận của bộ máy.

Ở đây, điều quan trọng không chỉ là “làm đúng quy trình”, mà là khả năng phối hợp nhịp nhàng giữa các mắt xích trong toàn hệ thống. Báo cáo tổng kết cho thấy từ Trung ương đến địa phương đã có sự chuẩn bị rất sớm, rất kỹ, rất quyết liệt. Sự thành công ấy không đến từ ngẫu nhiên, mà đến từ một nguyên tắc có tính quyết định: Sự lãnh đạo tập trung, thống nhất, xuyên suốt, đi cùng với tinh thần chủ động, sáng tạo và trách nhiệm cao của cả hệ thống chính trị. Tổng Bí thư Tô Lâm đã đúc kết điều này rất rõ: “Điều đó một lần nữa khẳng định rằng, để công tác bầu cử thành công, yếu tố có ý nghĩa quyết định là sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, gắn với tinh thần chủ động, sáng tạo và trách nhiệm cao của cả hệ thống chính trị”.

Thực ra, đây không chỉ là bài học của công tác bầu cử. Nó còn là một bài học lớn cho toàn bộ tiến trình phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay. Khi chúng ta bước vào một thời kỳ mới với rất nhiều nhiệm vụ nặng nề: Hoàn thiện thể chế, sắp xếp bộ máy, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển nhanh nhưng phải bền vững, thì điều quyết định không chỉ là chủ trương đúng, mà là khả năng tổ chức thực hiện. Một nghị quyết đúng nhưng tổ chức kém thì hiệu quả sẽ thấp. Một chủ trương lớn nhưng triển khai không đồng bộ thì dễ bị phân tán. Bởi vậy, từ thành công của công tác bầu cử, có thể nhìn ra một yêu cầu rộng hơn đối với cả bộ máy: Phải tiếp tục nâng cao năng lực thực thi, giữ vững kỷ cương, tăng cường phối hợp và biến những quyết sách lớn thành kết quả cụ thể trong đời sống.

Thông điệp thứ ba mà Hội nghị tổng kết gợi mở rất rõ là chuyển đổi số đang từng bước trở thành một trụ cột trong quản trị quốc gia hiện đại. Cuộc bầu cử lần này ghi dấu ấn đậm nét của việc ứng dụng công nghệ trong nhiều khâu: Khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tích hợp nền tảng VNeID, triển khai phần mềm quản lý thông tin bầu cử tới gần như toàn bộ đơn vị cấp xã, vận hành cổng thông tin và chuyên trang bầu cử, cho phép nộp hồ sơ ứng cử trực tuyến, cập nhật dữ liệu theo thời gian thực. Đây không còn là những điểm mới mang tính thử nghiệm, mà đã là biểu hiện của một phương thức quản trị mới, nơi dữ liệu, kết nối và công nghệ trở thành công cụ nâng cao tính chính xác, minh bạch và hiệu quả của bộ máy.

Trong nhiều năm, chúng ta vẫn nói nhiều về chính phủ số, chính quyền số, xã hội số. Nhưng một cuộc bầu cử với quy mô lớn như thế này mới chính là bài kiểm tra rất thực tế cho năng lực ứng dụng công nghệ vào quản trị. Khi danh sách cử tri được rà soát chính xác hơn nhờ dữ liệu dân cư, khi thông tin được truyền tải nhanh hơn nhờ nền tảng số, khi tình hình cử tri đi bỏ phiếu được theo dõi trực tuyến theo thời gian thực, thì điều đó không chỉ giúp công tác bầu cử hiệu quả hơn, mà còn mở ra một niềm tin mới vào khả năng hiện đại hóa quản trị công ở nước ta. Sâu xa hơn, nó cho thấy dân chủ trong thời đại số không chỉ là việc bảo đảm quyền chính trị của công dân, mà còn là làm sao để người dân được tiếp cận thông tin chính xác hơn, được phục vụ thuận lợi hơn và được thụ hưởng một nền quản trị minh bạch hơn.

Thông điệp thứ tư là chất lượng của bộ máy dân cử đang từng bước được nâng lên theo hướng ngày càng thực chất hơn. Cuộc bầu cử lần này đã bầu đủ 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI; tỷ lệ đại biểu chuyên trách đạt 40%, cao nhất từ trước đến nay; tỷ lệ đại biểu nữ giữ ở mức 30%; đại biểu là người dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ đáng kể; lần đầu tiên có đại diện dân tộc Ơ Đu trong Quốc hội. Những con số ấy cho thấy cơ cấu đại biểu đang được hoàn thiện không chỉ theo hướng hợp lý hơn về thành phần, mà còn theo hướng nâng cao năng lực và tính đại diện của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Đây là một bước tiến rất có ý nghĩa trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Bởi trong một xã hội phát triển ngày càng năng động, các vấn đề đặt ra với Quốc hội và HĐND các cấp cũng ngày càng phức tạp hơn. Lập pháp không còn chỉ là ban hành luật theo nhu cầu trước mắt; giám sát không chỉ dừng ở việc phát hiện hạn chế; quyết định những vấn đề quan trọng không chỉ là biểu quyết, mà đòi hỏi tầm nhìn, bản lĩnh, kiến thức và khả năng kết nối với thực tiễn đời sống. Vì vậy, nâng cao chất lượng đại biểu cũng chính là nâng cao chất lượng của nền dân chủ, nâng cao chất lượng của bộ máy nhà nước, và sâu xa hơn là nâng cao năng lực phát triển của quốc gia trong bối cảnh mới.

Nhưng có lẽ, thông điệp lớn nhất được nhấn mạnh tại Hội nghị là cuộc bầu cử chỉ thật sự trọn vẹn khi được tiếp nối bằng chất lượng hoạt động của nhiệm kỳ mới. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nói một câu rất đáng suy ngẫm: “Lá phiếu của cử tri không dừng lại ở ngày bầu cử; lá phiếu ấy phải được tiếp nối bằng chất lượng lập pháp, bằng hiệu lực giám sát, bằng những quyết sách đúng đắn, kịp thời, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”. Đây không chỉ là một lời nhắn gửi với các đại biểu vừa trúng cử. Đó còn là một yêu cầu chính trị đối với toàn bộ bộ máy dân cử trong nhiệm kỳ mới.

Bởi lá phiếu chỉ là điểm khởi đầu của một mối quan hệ chính trị rất thiêng liêng giữa cử tri và người đại diện. Sau ngày bầu cử, điều cử tri chờ đợi không chỉ là danh sách trúng cử được công bố, mà là những chuyển động cụ thể trong hoạt động nghị trường, trong chất lượng chính sách, trong hiệu quả giám sát, trong những quyết định tác động trực tiếp đến đời sống. Mỗi đạo luật được thông qua, mỗi nghị quyết được ban hành, mỗi cuộc giám sát được tiến hành, suy cho cùng, đều phải trả lời câu hỏi: Có xứng đáng với niềm tin mà cử tri đã gửi gắm hay không? Chính ở đây, thành công của bầu cử phải được chuyển hóa thành hiệu quả của nhiệm kỳ mới. Và đó mới là thước đo cuối cùng của một nền dân chủ trưởng thành.

Nhìn rộng hơn, Hội nghị tổng kết công tác bầu cử cũng gửi đi một thông điệp quan trọng về yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế. Báo cáo tổng kết tại Hội nghị không chỉ nêu thành tích, mà còn thẳng thắn đặt ra những kiến nghị sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, hoàn thiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương, điều chỉnh các quy định về danh sách cử tri, hiệp thương, phân bổ đại biểu, bỏ phiếu, kiểm phiếu, khiếu nại, tố cáo, tiếp xúc cử tri và giám sát sau bầu cử. Điều đó cho thấy một tinh thần rất đúng đắn: Mọi thành công thực tiễn cần được nâng lên thành bài học thể chế. Chỉ khi làm được như vậy, chúng ta mới không dừng lại ở việc tổ chức tốt một cuộc bầu cử, mà còn xây dựng được một cơ chế bầu cử ngày càng hiện đại hơn, dân chủ hơn, minh bạch hơn và phù hợp hơn với điều kiện phát triển mới của đất nước.

Nhìn từ Hội nghị, có thể nói cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 không chỉ khép lại bằng những con số đẹp. Nó mở ra một chân trời trách nhiệm mới. Ẩn sau những kết quả tích cực là những đòi hỏi lớn hơn đối với Quốc hội, đối với HĐND, đối với từng đại biểu và đối với cả hệ thống chính trị. Đó là phải tiếp tục xứng đáng với niềm tin của nhân dân, phải tiếp tục đổi mới để phục vụ nhân dân tốt hơn, phải tiếp tục hoàn thiện thể chế để phát triển đất nước nhanh hơn, bền vững hơn, hiệu quả hơn...