Quản lý giá thiết bị y tế, ngăn chặn tình trạng mua bán lòng vòng để nâng giá thiết bị y tế

VHO - Tiếp tục chương trình Phiên họp toàn thể lần thứ Tư, ngày 4.10, Ủy ban Văn hóa và Xã hội thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.

Khắc phục điểm nghẽn, rào cản trong đấu thầu, mua sắm, cung ứng thiết bị y tế

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, mục đích ban hành Luật nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về y tế, tiếp tục thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đơn giản hóa, bãi bỏ các điều kiện đầu tư, kinh doanh đồng thời bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. 

Quan điểm xây dựng Luật nhằm bảo đảm tính thống nhất và ổn định của hệ thống pháp luật; tăng cường cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực y tế.

Dự thảo Luật gồm 8 Điều có phạm vi điều chỉnh sửa đổi, bổ sung một số luật thuộc lĩnh vực y tế gồm: Luật Trẻ em; Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.

Trong đó đáng chú ý, đối với sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, đã sửa đổi Điều 113 về quản lý thiết bị y tế theo hướng bổ sung các quy định về nguyên tắc quản lý thiết bị y tế và một số giải pháp nhằm quản lý giá thiết bị y tế cũng như tình trạng mua bán lòng vòng để nâng giá thiết bị y tế.

Trình bày Báo cáo thẩm tra tóm tắt dự án Luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Lò Thị Việt Hà cho biết Ủy ban tán thành tên gọi và phạm vi sửa đổi của dự án Luật, cụ thể: Bỏ nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia ra khỏi dự án Luật để bảo đảm thực hiện đầy đủ quy trình, thủ tục theo đúng quy định; sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm y tế và Luật Người cao tuổi nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến sắp xếp bộ máy tổ chức và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật; sửa đổi, bổ sung quy định về quản lý thiết bị y tế tại Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh để tháo gỡ ngay những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn về quản lý thiết bị y tế trong khi Chính phủ đang nghiên cứu xây dựng luật mới về thiết bị y tế; sửa đổi, bổ sung quy định về công bố giá bán buôn thuốc dự kiến nhằm giải quyết bất cập trong quản lý giá thuốc. Tuy nhiên, đến thời điểm này dự án Luật vẫn chưa được điều chỉnh, bổ sung trong Chương trình lập pháp năm 2026.

Ủy ban cũng nhận thấy về cơ bản, các ý kiến thẩm tra sơ bộ của Ủy ban và ý kiến Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã được Chính phủ tiếp thu, giải trình đầy đủ. Ủy ban cơ bản tán thành với những nội dung sửa đổi, bổ sung tại dự thảo Luật.

Đối với việc quy định về nguyên tắc quản lý thiết bị y tế tại Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Ủy ban bày tỏ tán thành đề xuất này của Chính phủ nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết trong quản lý, kiểm soát chất lượng, giá thiết bị y tế, khắc phục những bất cập, điểm nghẽn, rào cản và vi phạm pháp luật trong đấu thầu, mua sắm, cung ứng thiết bị y tế.

Tuy nhiên, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ nghiên cứu, bổ sung một số quy định như sau:

Nghiên cứu bổ sung quy định về xây dựng, hoàn thiện và khai thác vận hành cơ sở dữ liệu về thiết bị y tế nhằm quản lý tập trung, liên thông dữ liệu giữa giá nhập khẩu, giá bán ra, giá niêm yết, giá trúng thầu và quy định rõ thời điểm phải bắt đầu lộ trình thực hiện.

Rà soát các văn bản luật có liên quan để bảo đảm thông thoáng trong việc cung ứng thiết bị y tế, nghiên cứu mở rộng phạm vi đàm phán giá so với Luật Đấu thầu, hạn chế tối đa tình trạng độc quyền, trong đó có cả chuyển giá.

Bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ sở y tế trong mua sắm, sử dụng thiết bị y tế để bảo đảm đúng nguyên tắc "quản lý theo vòng đời sản phẩm" và chuỗi cung ứng đã nêu tại điểm a khoản 1 Điều 113 của dự thảo Luật.

Điểm a khoản 1 quy định “quản lý thiết bị y tế theo vòng đời”. Ủy ban nhận thấy, phần lớn các sản phẩm thiết bị y tế chủ yếu là nhập khẩu và được nghiên cứu, sản xuất tại nước ngoài; do đó, đề nghị cần quy định rõ phạm vi áp dụng nguyên tắc quản lý theo vòng đời và chuỗi cung ứng phù hợp với sản phẩm và nguồn gốc xuất xứ.

Điều 63 dự thảo Nghị định cho phép cơ sở y tế trực tiếp nhập khẩu thiết bị y tế để phục vụ hoạt động chuyên môn của cơ sở và không nhằm mục đích phân phối khi đáp ứng điều kiện; đề nghị làm rõ cơ sở pháp lý, đánh giá tác động và sự phù hợp của quy định này với pháp luật về tài sản công, đấu thầu, hải quan, bảo đảm Nghị định không vượt phạm vi luật giao.

Giảm thiểu rủi ro trong công tác thanh tra, kiểm tra

Góp ý hoàn thiện Điều 113 dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định về nguyên tắc quản lý thiết bị y tế, các đại biểu đánh giá việc bổ sung điều khoản này là rất cần thiết và phù hợp với thực tiễn hiện nay; quy định mới này thể hiện tinh thần phản ứng chính sách kịp thời của Nhà nước trước những yêu cầu thực tiễn phát sinh.

Tuy nhiên, đại biểu đề xuất áp dụng giải pháp "phân tầng mua sắm trang thiết bị y tế", tham khảo từ mô hình mua sắm thuốc tập trung cũng như kinh nghiệm quốc tế. Cụ thể, việc mua sắm trang thiết bị y tế nên được phân chia thành ba tầng rõ ràng: tầng quốc gia, tầng cấp tỉnh và thành phố, tầng cơ sở bệnh viện.

Ý kiến đại biểu khẳng định việc phân tầng mua sắm trang thiết bị y tế sẽ giúp giảm tải áp lực và rủi ro cho cán bộ y tế, đồng thời hoàn toàn phù hợp với thực tiễn triển khai mua sắm thuốc hiện nay, cũng như bảo đảm tính minh bạch và cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.

Theo đó đại biểu đề xuất, về quy trình thực hiện sau khi luật hóa quy định phân tầng, Bộ Y tế sẽ ban hành cụ thể danh mục trang thiết bị đấu thầu tập trung cấp quốc gia.

Các đại biểu cũng cho rằng cần bổ sung quy định "quản lý thiết bị y tế theo vòng đời sản phẩm", chuỗi cung ứng và tổng hiệu quả kinh tế - xã hội mà toàn bộ vòng đời sản phẩm mang lại. Quy định này sẽ bảo đảm tính tiết kiệm thực chất cho ngân sách nhà nước và nguồn lực của ngành y tế, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong công tác thanh tra, kiểm tra.

Về phân loại thiết bị y tế theo mức độ rủi ro khi luật được ban hành, Bộ Y tế sẽ có các thông tư quy định cụ thể. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Bộ Y tế bổ sung các tiêu chí đánh giá tác động của thiết bị y tế đối với sự an toàn của người bệnh cũng như sự an toàn của nhân viên y tế trực tiếp và gián tiếp vận hành thiết bị. 

Ngoài ra góp ý sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, các đại biểu cũng đề nghị cần rà soát kỹ những thay đổi ảnh hưởng đến tiếp cận khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở, nhất là giường lưu và quyền lợi bảo hiểm y tế.

Đối với các quy định chuyển tiếp về bảo hiểm y tế, các đại biểu tán thành hướng bảo vệ quyền lợi khi cơ sở được đổi tên, tổ chức lại.

Tuy nhiên, đề nghị làm rõ việc thanh toán trong giai đoạn từ khi tổ chức lại đến khi luật có hiệu lực; xử lý trường hợp người bệnh đã phải chi trả chênh lệch; bảo đảm thống nhất giữa giấy phép, hợp đồng bảo hiểm y tế và dữ liệu thanh toán.

Đặc biệt cần bảo đảm tính đồng bộ khi sửa đổi Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Bảo hiểm y tế tránh tạo ra vướng mắc cho cơ quan bảo hiểm xã hội khi đối chiếu quy định pháp luật để giải quyết chính sách bảo hiểm y tế trên thực tế.

Tiếp thu các ý kiến đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo trên tinh thần cầu thị và trách nhiệm sẽ tiếp thu tối đa những nội dung phù hợp; tiếp tục nghiên cứu, phân tích và rà soát kỹ lưỡng các nội dung để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật.

Phát biểu kết luận, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội, ý kiến của các đại biểu tại Phiên họp, rà soát kỹ thuật lập pháp, hoàn thiện dự thảo Luật bảo đảm chất lượng trình Quốc hội.