Phát huy lợi thế di sản, khơi dậy tinh thần đổi mới, sáng tạo của TP. Huế

VHO - Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cho rằng, với lợi thế và những điều kiện đang có, TP. Huế cần kết hợp hài hòa giữa bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống của Cố đô với tinh thần đổi mới, sáng tạo của một đô thị mới đang phát triển.

Chiều 14.10, tại Hà Nội, Bộ VHTTDL có buổi làm việc với TP. Huế và ký kết hợp tác về phát triển văn hóa, thể thao và du lịch. Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh và Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Huế Trịnh Mạnh Linh đồng chủ trì buổi làm việc.

Dự buổi làm việc có Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh. Cùng dự có lãnh đạo UBND TP. Huế, lãnh đạo các đơn vị thuộc Thành ủy, UBND TP. Huế và lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ VHTTDL. 

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Trần Hữu Thùy Giang đã báo cáo các nội dung do thành phố chủ trì trong Kế hoạch hành động. Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam Nguyễn Thị Thu Phương trình bày báo cáo về các nội dung do Bộ VHTTDL chủ trì trong Kế hoạch hành động.

Trên cơ sở các nội dung được báo cáo, Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng cùng đại diện các đơn vị liên quan của hai bên đã trao đổi, thảo luận, làm rõ các nội dung trong Kế hoạch phối hợp hành động về phát triển văn hóa, thể thao và du lịch đến năm 2030.

Tại buổi làm việc, Bộ VHTTDL và UBND TP. Huế đã ký kết Kế hoạch phối hợp hành động về phát triển văn hóa, thể thao và du lịch đến năm 2030, tạo cơ sở để hai bên phối hợp triển khai các nhiệm vụ trong thời gian tới.

Bảo tồn và phát huy giá trị di sản đô thị

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Huế Trịnh Mạnh Linh cho biết, là một trong 9 thành phố của cả nước, Huế phát triển dựa trên nền tảng bảo tồn và phát huy giá trị di sản đô thị, bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng đất cố đô.

Bản sắc riêng của Huế được tạo nên từ sự đan xen giữa di tích cung đình, làng xóm, cảnh quan thiên nhiên và văn hóa cộng đồng. Cùng với đó, Nhã nhạc cung đình, ẩm thực, áo dài, nghề thủ công mỹ nghệ và nếp sống thanh lịch, yên bình cũng tạo nên bản sắc rất khác biệt và lợi thế của TP. Huế.

Không gian thành phố trải dài trên 5 vùng sinh thái đặc trưng, gồm miền núi, trung du, đồng bằng, đầm phá và biển, tạo nên lợi thế riêng trong phát triển văn hóa và du lịch.

Thời gian qua, nhiều công trình thuộc Quần thể di tích Cố đô Huế đã được tu bổ, phục hồi và đưa vào khai thác. Hệ thống bảo tàng, thiết chế văn hóa cùng các hoạt động Festival Huế bốn mùa đã góp phần hình thành những sản phẩm văn hóa mới, tăng sức hấp dẫn đối với du khách, đặc biệt là khách quốc tế và giới trẻ.

Thành phố cũng đã hoàn thành hồ sơ quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Quần thể di tích Cố đô Huế đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo ông Trịnh Mạnh Linh, trong 9 tháng đầu năm 2026, Huế đón 6,4 triệu lượt khách, tăng 29%; khách quốc tế tăng 35,5%; doanh thu du lịch đạt 15,4 nghìn tỉ đồng, tăng 60%. Du lịch là một trong những điểm sáng trong bức tranh kinh tế - xã hội của thành phố.

Cùng với đó, nhiều chương trình lễ hội văn hóa đặc sắc, sự kiện thể thao cấp quốc gia, quốc tế và các sản phẩm du lịch thể thao được tổ chức, góp phần thúc đẩy phát triển địa phương.

Những kết quả này có sự hỗ trợ của Bộ VHTTDL, các cơ quan chuyên môn, cùng nỗ lực của chính quyền, người dân và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, Huế vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Nguồn lực đầu tư còn hạn chế, phân tán; một số thiết chế văn hóa xuống cấp; nhân lực quản lý, sáng tạo và du lịch còn thiếu. Việc khai thác tài sản công tại di tích, đặt hàng sản phẩm văn hóa và huy động nguồn lực đầu tư vẫn còn vướng mắc.

Trong khi đó, tiềm năng văn hóa, di sản còn lớn, nhưng việc chuyển hóa thành sản phẩm phục vụ thị trường, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân chưa tương xứng.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Huế nhấn mạnh, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác lập tầm nhìn mới về văn hóa và con người, đặt ra yêu cầu phát triển văn hóa ngang tầm với kinh tế và xã hội. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Bảo tồn văn hóa trong kỷ nguyên số không chỉ là lưu giữ di sản, mà phải làm cho di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại”.

Tinh thần này đòi hỏi Huế phải biến di sản thành tài sản chiến lược, tạo động lực phát triển kinh tế văn hóa, mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy công nghiệp văn hóa trên nền tảng di sản, gắn với ứng dụng công nghệ, huy động nguồn lực và nâng cao thu nhập cho người dân.

Thành phố đã ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, với các nhóm nhiệm vụ, giải pháp hướng đến xây dựng, phát triển đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam và phát triển công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế vẫn phát sinh những khó khăn cần được tháo gỡ.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Huế Trịnh Mạnh Linh đề nghị hai bên tập trung tháo gỡ hai nhóm vấn đề cấp thiết: đẩy nhanh tiến độ tu bổ di tích do vướng mắc thủ tục và hoàn thiện cơ chế, chính sách về khai thác tài sản công tại di tích, hợp tác công tư, định giá kinh tế di sản. Qua đó, tạo cơ sở huy động nguồn lực, phát huy giá trị di sản và thúc đẩy phát triển kinh tế văn hóa tại Huế.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Huế bày tỏ mong muốn, thông qua kế hoạch phối hợp được ký kết, hai bên sẽ thống nhất định hướng và triển khai các nhiệm vụ cụ thể, thiết thực, có kết quả rõ ràng. Huế sẵn sàng tiên phong thực hiện thí điểm những mô hình phù hợp, góp phần triển khai hiệu quả các nghị quyết, kết luận của Trung ương, xây dựng Huế trở thành đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam.

Về phía địa phương, ông Trịnh Mạnh Linh khẳng định Huế sẽ chủ động tổ chức thực hiện kế hoạch, bố trí nguồn lực phù hợp với khả năng, phân công rõ trách nhiệm và bảo đảm tiến độ các nhiệm vụ được giao. Thành phố cũng thống nhất ưu tiên giải quyết các vấn đề trọng tâm trong giai đoạn 2026-2027, xác định rõ cơ quan, đơn vị phụ trách, tăng cường phối hợp và định kỳ rà soát, tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai.

Theo ông, hiệu quả hợp tác cần được thể hiện bằng những kết quả cụ thể: tiến độ bảo tồn di sản được đẩy nhanh, di sản được bảo vệ tốt hơn, các sản phẩm văn hóa được sáng tạo và phát triển, hoạt động khai thác, phát huy giá trị di sản ngày càng hiệu quả.

Huế kỳ vọng kế hoạch phối hợp sẽ tạo nền tảng để địa phương triển khai những mô hình, sản phẩm thiết thực, đóng góp kinh nghiệm vào sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Phát huy lợi thế đô thị di sản, tạo động lực từ công nghiệp văn hóa

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh đánh giá cao tinh thần chủ động, quyết tâm của lãnh đạo TP. Huế trong phối hợp xây dựng Kế hoạch phối hợp hành động giữa Bộ VHTTDL và UBND TP. Huế, với những nhiệm vụ cụ thể, gắn với các sản phẩm và kết quả cần đạt được đến năm 2030.

Theo Bộ trưởng, việc ký kết kế hoạch phối hợp hành động không chỉ thể hiện sự coi trọng vị trí, vai trò của Huế mà còn đặt ra kỳ vọng thành phố sẽ đi đầu trong triển khai các nhiệm vụ, chủ động đề xuất giải pháp đối với những vấn đề mới, khó và còn vướng mắc trong thực tiễn.

Với việc thống nhất các nội dung trong kế hoạch hành động, trong thời gian tới, hai bên sẽ tập trung triển khai kế hoạch, bảo đảm hiệu quả và đạt được các mục tiêu đề ra.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho rằng, Huế có lợi thế nổi bật về lịch sử, văn hóa, di sản và cảnh quan thiên nhiên, với những giá trị đặc trưng như Quần thể di tích Cố đô Huế, Nhã nhạc cung đình, văn hóa ẩm thực, các làng nghề truyền thống và Festival Huế... Đây là nền tảng quan trọng để thành phố phát triển đô thị di sản, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và du lịch, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung.

Đánh giá cao tiềm năng, lợi thế của địa phương và quyết tâm của lãnh đạo TP. Huế, Bộ trưởng cho rằng, với lợi thế và những điều kiện đang có, Huế cần kết hợp hài hòa giữa bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống với tinh thần đổi mới, sáng tạo của một đô thị mới đang phát triển.

Trong thời gian tới, Bộ VHTTDL mong muốn TP. Huế tiếp tục quan tâm, chỉ đạo triển khai hiệu quả các nhiệm vụ trong lĩnh vực văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch. Đặc biệt, các nghị quyết mang tầm chiến lược như Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 26 về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới và các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ nhằm triển khai Nghị quyết số 80 cần được nghiên cứu kỹ lưỡng. Đây là những chủ trương có nhiều điểm mới, đòi hỏi địa phương chủ động nghiên cứu, vận dụng phù hợp với thực tiễn để phát huy hiệu quả.

Trong đó, việc xây dựng đô thị di sản cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, xác định rõ phạm vi, tiêu chí và những giá trị đặc trưng cần gìn giữ, phát huy; đồng thời gắn công tác bảo tồn với đời sống người dân, phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo vệ di sản, duy trì làng nghề và trao truyền các giá trị văn hóa cho thế hệ trẻ.

Bên cạnh đó, cần tăng cường kết nối di sản với giáo dục, bảo tàng và nhà trường, giúp thế hệ trẻ hiểu biết, tiếp nhận và tiếp tục phát huy các giá trị văn hóa của địa phương.

Việc rà soát, thống kê hệ thống di sản, hiện vật, bảo vật có giá trị liên quan đến Huế đang lưu giữ ở trong nước và nước ngoài cũng cần được quan tâm, qua đó từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác bảo tồn và phát huy di sản.

Đối với phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, Bộ trưởng đề nghị Huế tiếp tục khai thác tốt hơn lợi thế trong các lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, nhiếp ảnh, thiết kế, thời trang, thủ công mỹ nghệ và ẩm thực. Những giá trị sẵn có cần được phát triển thành các sản phẩm, thương hiệu có sức hấp dẫn, tạo dấu ấn riêng và khả năng cạnh tranh.

Các thương hiệu, sự kiện văn hóa như Festival Huế, lễ hội ánh sáng cần tiếp tục được đổi mới về nội dung, hình thức tổ chức, tạo thành các sản phẩm đặc sắc, riêng có của Huế để nâng cao sức hút.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng gợi mở việc tăng cường liên kết các sản phẩm, sự kiện văn hóa, du lịch giữa Huế với các địa phương trong khu vực, hình thành chuỗi trải nghiệm đặc sắc, qua đó kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Nâng cao chất lượng du lịch, tăng cường chuyển đổi số

Về du lịch, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho rằng định hướng phát triển cần chuyển mạnh từ chú trọng số lượng sang nâng cao chất lượng, hướng đến thu hút những nhóm khách có nhu cầu phù hợp, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu. Muốn vậy, Huế cần nghiên cứu sâu hơn đặc điểm, nhu cầu của từng thị trường khách, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ hướng dẫn viên và nhân lực trực tiếp phục vụ du lịch.

Cùng với đó, công tác xúc tiến, quảng bá cần được đổi mới theo hướng chuyên sâu, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với từng thị trường. Bộ VHTTDL sẽ phối hợp với thành phố trong truyền thông, quảng bá du lịch trên các kênh trong nước và quốc tế; phát huy vai trò của các cơ quan báo chí, truyền thông và các nền tảng quảng bá của ngành du lịch.

Bộ trưởng cũng đề nghị các đơn vị chuyên môn phối hợp với TP. Huế nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm, lựa chọn thị trường mục tiêu, xây dựng nội dung quảng bá đa ngôn ngữ và thúc đẩy liên kết du lịch.

Đối với các khu vực, điểm đến có tiềm năng, cần hoàn thiện hồ sơ theo quy định, đồng thời xác định rõ giá trị gia tăng và đóng góp thực chất của việc phát triển các khu du lịch đối với kinh tế địa phương.

Trong lĩnh vực thể thao, Bộ trưởng đề nghị quan tâm đồng thời đến thể thao quần chúng và thể thao thành tích cao; nghiên cứu tổ chức các giải đấu phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng và năng lực của thành phố.

Việc phát triển các sự kiện thể thao cần được gắn kết với văn hóa, du lịch, tạo thành chuỗi sản phẩm có khả năng thu hút du khách, thúc đẩy các hoạt động dịch vụ và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Bộ trưởng lưu ý yêu cầu nâng cao hiệu quả các thiết chế văn hóa, đồng bộ hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao và cơ sở lưu trú, đáp ứng nhu cầu tổ chức các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao quy mô lớn.

Bên cạnh nguồn lực nhà nước, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp và các thành phần kinh tế tham gia đầu tư, khai thác hiệu quả các cơ sở vật chất phục vụ phát triển.

Về chuyển đổi số, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh số hóa di sản, hoàn thiện hệ thống dữ liệu văn hóa của địa phương và kết nối với kho dữ liệu văn hóa số quốc gia.

Huế cần chủ động rà soát, chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu, đồng thời phối hợp xây dựng cơ chế khai thác, sử dụng hiệu quả, bảo đảm vừa phục vụ nhu cầu phát triển của địa phương, vừa đóng góp vào nguồn dữ liệu chung của quốc gia.

Tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách, xác định rõ trách nhiệm thực hiện

Về những kiến nghị, đề xuất của TP. Huế, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết việc phân cấp quản lý di tích, khai thác tài sản công tại di tích, huy động nguồn lực và xác định giá trị kinh tế của di sản cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện.

Đây là những vấn đề mới, đòi hỏi phải có cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc. Bộ trưởng đề nghị các đơn vị chuyên môn của Bộ phối hợp với thành phố nghiên cứu, đánh giá thận trọng, xây dựng phương án phù hợp để tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Quá trình xây dựng cơ chế, chính sách cần bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị di sản và tạo điều kiện huy động các nguồn lực xã hội cho phát triển.

Bộ trưởng giao các đơn vị thuộc Bộ, trong đó có các cơ quan phụ trách di sản văn hóa, công nghiệp văn hóa, du lịch, thể thao và các lĩnh vực liên quan, tăng cường phối hợp với thành phố, cụ thể hóa nhiệm vụ theo từng lĩnh vực.

Đối với những đề xuất về phát triển sản phẩm văn hóa, hồ sơ di sản, hợp tác quốc tế và quảng bá du lịch, các đơn vị của Bộ cần chủ động hướng dẫn, hỗ trợ địa phương hoàn thiện nội dung, xác định lộ trình và giải pháp triển khai.

Bộ trưởng nhấn mạnh, để Kế hoạch phối hợp hành động giữa Bộ VHTTDL và UBND TP. Huế thực sự phát huy hiệu quả, hai bên cần phân công rõ đầu mối phụ trách, xác định cụ thể trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và thường xuyên kiểm tra tiến độ. Việc triển khai cần được theo dõi, đánh giá hằng năm, kịp thời nhận diện khó khăn, vướng mắc để có giải pháp xử lý; đến năm 2030 tiến hành đánh giá toàn diện kết quả thực hiện.

Bộ VHTTDL sẽ tiếp tục đồng hành cùng TP. Huế trong quá trình triển khai các nhiệm vụ, phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương, đưa văn hóa, thể thao và du lịch đóng góp ngày càng thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội.