Ngành VHTTDL cần sáng tạo không ngừng, lấy người dân làm trung tâm thụ hưởng các giá trị văn hóa

VHO - Chiều 23.2, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã thăm, chúc Tết và làm việc với Bộ VHTTDL về việc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về lĩnh vực văn hoá và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam.

 Cùng dự có Phó Thủ tướng Mai Văn Chính; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đỗ Ngọc Huỳnh; đại diện các cơ quan chuyên môn của Văn phòng Chính phủ.

Về phía Bộ VHTTDL có sự tham dự của Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng; Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Lâm Thị Phương Thanh; các Thứ trưởng: Tạ Quang Đông, Trịnh Thị Thuỷ, Phan Tâm, Hồ An Phong.

Tham dự buổi làm việc có thủ trưởng các cơ quan tham mưu quản lý nhà nước, các đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ chức năng quản lý nhà nước và các đơn vị trực thuộc Bộ.

Thúc đẩy phát triển văn hóa tương xứng với yêu cầu mới

Báo cáo Thủ tướng Chính phủ tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng cho biết, thời gian tới Bộ xác định một số nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa tương xứng với yêu cầu mới.

Trước hết, Bộ sẽ ưu tiên đầu tư hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa tại các địa phương, đặc biệt là những tỉnh, thành còn thiếu sau quá trình sáp nhập đơn vị hành chính. Theo Bộ trưởng, đây là nhu cầu thiết yếu nhằm nâng cao đời sống tinh thần và mức độ thụ hưởng văn hóa của người dân.

Song song với đó, ngành văn hóa tập trung nguồn lực cho công tác tôn tạo, tu bổ di sản, ưu tiên các di sản được UNESCO vinh danh và di sản quốc gia đặc biệt, hướng tới biến di sản trở thành tài sản văn hóa – kinh tế có giá trị lâu dài, có thể triển khai ngay trong giai đoạn hiện nay.

Một đề xuất quan trọng khác là xây dựng Trung tâm nghệ thuật biểu diễn cấp quốc gia. Bộ trưởng cho biết đây là mong muốn đã được đặt ra từ nhiệm kỳ trước nhưng còn hạn chế về nguồn lực.

Nếu được triển khai, công trình không chỉ là không gian sáng tạo cho văn nghệ sĩ mà còn là tổ hợp nghệ thuật hiện đại, điểm nhấn kiến trúc và điểm đến du lịch văn hóa, góp phần tạo dấu ấn phát triển cho ngành trong nhiệm kỳ tới.

Về tiến độ các dự án đang triển khai, Bộ trưởng khẳng định Bộ VHTTDL cam kết bảo đảm thực hiện đúng kế hoạch, đồng thời đề nghị khi chỉ đạo chung cần đặt các dự án văn hóa trong tổng thể phát triển kinh tế – xã hội để tránh việc cắt giảm cơ học, gây khó khăn cho quá trình thực hiện.

Liên quan đến công tác chiến lược, Bộ trưởng cho biết nhiều chiến lược lớn như phát triển công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí và văn hóa đối ngoại đã được phê duyệt.

Thời gian tới, Bộ sẽ rà soát, hoàn thiện các chiến lược còn thiếu, đặc biệt chú trọng chiến lược đào tạo nguồn nhân lực văn hóa trong bối cảnh mới, coi đây là yếu tố gốc của sự phát triển.

 Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thẳng thắn nhìn nhận nguồn nhân lực quản lý văn hóa hiện nay còn nhiều bất cập, chưa theo kịp yêu cầu quản trị hiện đại. Việc chuyển từ tư duy làm văn hóa, tổ chức sự kiện sang quản lý nhà nước mang tính kiến tạo, dẫn dắt vẫn chưa đồng đều giữa các cấp.

Trong bối cảnh tinh gọn bộ máy, Bộ trưởng cho biết Bộ đã giảm mạnh số đơn vị sự nghiệp từ 89 xuống còn 50, song nhiều đơn vị đào tạo nghệ thuật mang tính đặc thù như múa, xiếc, âm nhạc… cần được tính toán phù hợp để bảo đảm duy trì đội ngũ giảng viên và nguồn nhân lực kế cận. Việc tiếp tục cắt giảm mạnh biên chế có thể tạo thêm áp lực lớn cho ngành.

Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tại buổi làm việc

Đối với các đơn vị nghệ thuật, Bộ trưởng đề nghị có lộ trình tự chủ phù hợp, đồng thời vẫn cần cơ chế hỗ trợ trong giai đoạn chưa đủ điều kiện tự chủ.

Bộ trưởng dẫn chứng các nhạc viện, nhà hát muốn đào tạo và biểu diễn hiệu quả phải có dàn nhạc đúng chuẩn, bởi đây vừa là môi trường thực hành cho sinh viên, vừa là lực lượng biểu diễn đối ngoại.

Về văn hóa đối ngoại, Bộ trưởng nhấn mạnh việc xây dựng các trung tâm văn hóa Việt Nam ở nước ngoài cần đi kèm chuẩn bị nhân lực chuyên sâu. Theo đó, cán bộ không chỉ giỏi ngoại ngữ mà còn phải hiểu văn hóa, du lịch và có năng lực tổ chức sự kiện quốc tế.

Bộ trưởng cũng bày tỏ băn khoăn trước việc áp dụng cơ học các quy định tinh giản biên chế đối với lĩnh vực nghệ thuật, lấy ví dụ dàn nhạc giao hưởng theo tiêu chuẩn quốc tế cần đủ số lượng nhạc công theo chuẩn chuyên môn, không thể cắt giảm máy móc.

Ngoài ra, Bộ trưởng kiến nghị sớm kiện toàn nhân sự lãnh đạo có chuyên môn sâu về lĩnh vực thể thao, nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập và xử lý các vấn đề chuyên môn tại các đấu trường quốc tế.

 Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Thủ tướng để ngành VHTTDL triển khai hiệu quả các định hướng lớn đã được giao, góp phần phát triển văn hóa trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội.

Chung sức phát triển văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch trong giai đoạn mới

VHO - Chiều 23.2, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã thăm, chúc Tết và làm việc với Bộ VHTTDL về việc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về lĩnh vực văn hoá và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam.

 Về thể chế, Thứ trưởng Hồ An Phong đề xuất tiếp tục hoàn thiện, sửa đổi Luật Du lịch nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, đặc biệt đối với loại hình du lịch MICE – lĩnh vực được đánh giá có nhiều tiềm năng nhưng vẫn gặp không ít rào cản.

Đồng thời, việc triển khai chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa cũng cần được hỗ trợ bằng khung pháp lý phù hợp và bố trí nguồn lực tương xứng.

Tại buổi làm việc, các Thứ trưởng Bộ VHTTDL đã báo cáo Thủ tướng về những vấn đề trọng tâm của từng lĩnh vực, đồng thời nêu rõ các khó khăn, thách thức đặt ra trong giai đoạn hiện nay.

Thứ trưởng Tạ Quang Đông bày tỏ lo ngại về tình trạng thiếu hụt biên chế tại các cơ sở đào tạo nghệ thuật. Theo ông, số lượng giảng viên, đặc biệt là giảng viên chất lượng cao, hiện còn rất hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác đào tạo nguồn nhân lực nghệ thuật.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất kỹ thuật tại nhiều trường và đơn vị nghệ thuật vẫn thiếu thốn, nhất là trang thiết bị, nhạc cụ phục vụ giảng dạy và biểu diễn, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Những khó khăn này đang tác động không nhỏ tới chất lượng đào tạo cũng như chất lượng biểu diễn nghệ thuật.

Trong khi đó, Thứ trưởng Hồ An Phong cho biết ngành u lịch tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, song áp lực cạnh tranh ngày càng lớn và gay gắt.

Đáng chú ý, trong tháng 1 vừa qua, lượng khách từ thị trường lớn nhất là Trung Quốc có xu hướng giảm, đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng đa dạng hóa thị trường, xây dựng thêm các điểm đến và sản phẩm du lịch mới.

Thứ trưởng Hồ An Phong cũng cho rằng việc các hãng hàng không mở rộng đội bay là điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch, song cần nâng cao hơn nữa vai trò của các địa phương trong tổ chức và khai thác thị trường.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy cho biết các văn bản liên quan đến các Chương trình mục tiêu quốc gia đã được hoàn thiện đầy đủ. Hệ thống văn bản hướng dẫn triển khai cũng được ban hành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, tạo cơ sở thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện trong thời gian tới.

Thể chế phải đi trước, mở đường cho văn hóa phát triển

Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu ngành văn hóa, thể thao và du lịch khẩn trương rà soát toàn diện các cơ chế, chính sách hiện hành, đặc biệt là những nội dung liên quan đến Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị và các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.

Trên cơ sở đó, các bộ, ngành cần tổng hợp, đề xuất đưa vào các nghị quyết trình Quốc hội nhằm thể chế hóa kịp thời, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển.

Thủ tướng nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm trước mắt là hoàn thiện thể chế, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị phát triển.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình; địa phương được quyết, được làm và phải chịu trách nhiệm. Việc phân cấp phải đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và tăng cường giám sát, kiểm tra.

Thủ tướng cũng yêu cầu tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, nhất là các khâu xin cấp phép không cần thiết; mạnh dạn giao nhiệm vụ cho địa phương và các đơn vị thực hiện, tránh tình trạng tập trung quá nhiều khâu trung gian dễ phát sinh chậm trễ và sai phạm.

Về huy động nguồn lực, Thủ tướng cho rằng cần đa dạng hóa các kênh đầu tư theo tinh thần “ba có”: có Nhà nước, có nhân dân và có doanh nghiệp cùng tham gia.

Nhà nước cần xây dựng các dự án, đề án cụ thể làm cơ sở triển khai; đồng thời hoàn thiện cơ chế để khuyến khích xã hội hóa, bảo đảm người tham gia đóng góp được hưởng lợi tương xứng.

Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh mô hình hợp tác công – tư theo nguyên tắc “đầu tư công, quản trị tư”.

“Các công trình văn hóa, thể thao như nhà hát, sân vận động, nhà văn hóa, nhà khách… có thể tổ chức đấu thầu cho khu vực tư nhân quản lý, khai thác nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, tránh xuống cấp, lãng phí tài sản công. Việc này không làm mất tài sản nhà nước mà giúp phát huy tốt hơn giá trị công trình”, Thủ tướng nhận định.

Theo Thủ tướng, quá trình đầu tư cần thay đổi tư duy, tránh cách làm manh mún, tiết kiệm không đúng chỗ dẫn đến công trình kém chất lượng. Các dự án hạ tầng văn hóa, thể thao phải được quy hoạch với tầm nhìn dài hạn, hướng tới giá trị sử dụng hàng chục, hàng trăm năm.

Bên cạnh nguồn lực tài chính, Thủ tướng yêu cầu chú trọng phát triển nguồn nhân lực văn hóa, xây dựng cơ chế giữ chân và thu hút nhân tài, đào tạo từ sớm, từ cơ sở.

"Nhân tài không tự nhiên xuất hiện mà cần được phát hiện, bồi dưỡng và đầu tư bài bản"- Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng cũng chỉ rõ thị trường văn hóa trong nước còn nhiều dư địa phát triển, cần hình thành cơ chế vận hành theo hướng minh bạch, hiện đại, trong đó nghiên cứu xây dựng các sàn giao dịch văn hóa để kết nối người sáng tạo với thị trường, thúc đẩy lưu thông sản phẩm văn hóa và khuyến khích sáng tạo.

Đối với phát triển công nghiệp văn hóa, Thủ tướng đề nghị tập trung tạo ra các sản phẩm có giá trị kinh tế cao, khuyến khích hình thành những doanh nghiệp, tập đoàn văn hóa mạnh đóng vai trò dẫn dắt thị trường, từng bước đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam vươn ra quốc tế.

Ngoài ra, Ngành cần xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh đào tạo trong và ngoài nước, đồng thời tăng tốc chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa thông qua số hóa di sản, phát triển bảo tàng ảo, thư viện số và các nền tảng nghệ thuật trực tuyến, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận và quảng bá văn hóa Việt Nam.

Thủ tướng nhấn mạnh phương châm hành động của toàn ngành trong giai đoạn tới là: đoàn kết, thống nhất; quan sát tinh tế; sáng tạo không ngừng, lấy người dân làm trung tâm thụ hưởng các giá trị văn hóa.