Mở rộng hợp tác địa phương, thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Nhật Bản

VHO - Tại Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh hợp tác địa phương là một trụ cột quan trọng, đồng thời đề nghị hai bên chuyển từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao sang cùng phát triển.

Ngày 6.9, tại Nhà hát Sông Hương (TP.Huế), Bộ Ngoại giao đã phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và UBND TP.Huế tổ chức Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản năm 2026.

Phát biểu khai mạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh: Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản đang phát triển mạnh mẽ, thực chất trên tất cả các lĩnh vực, với nền tảng tin cậy chính trị vững chắc, hợp tác kinh tế năng động và giao lưu nhân dân ngày càng gắn bó.

Nhật Bản là đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, đối tác số 1 về hợp tác ODA và lao động, đứng thứ 3 về đầu tư, và thứ 4 về thương mại và du lịch. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều lần đầu tiên vượt mốc 50 tỉ USD, đầu tư tăng gần 4 tỉ USD với gần 300 dự án mới.

Hai nước đã nhất trí các định hướng lớn để đưa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu đưa đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam đạt 5 tỉ USD/năm và kim ngạch thương mại song phương đạt 60 tỉ USD vào năm 2030.

Theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, hợp tác địa phương đã trở thành một trụ cột quan trọng, thực chất trong quan hệ Việt Nam - Nhật Bản. Mạng lưới hợp tác giữa địa phương hai nước ngày càng được mở rộng với nhiều hình thức phong phú, trong đó gần 120 thỏa thuận hợp tác được ký kết và triển khai trên nhiều lĩnh vực, từ thương mại, đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực đến văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân.

Các doanh nghiệp Nhật Bản hiện diện tại nhiều địa phương Việt Nam, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, chuyển giao công nghệ, tạo việc làm và nâng cao năng lực.

Trong thông điệp chúc mừng gửi đến diễn đàn, Thủ tướng Chính phủ Nhật Bản Takaichi Sanae đã nhắc lại chuyến thăm Việt Nam vào tháng 5 vừa qua và sự đón tiếp nồng hậu của Thủ tướng Lê Minh Hưng và các nhà lãnh đạo Việt Nam.

Qua đó, bà Takaichi Sanae cảm nhận rõ sự tiến triển trong hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam trên mọi lĩnh vực, từ giao lưu nhân dân, kinh tế, an ninh kinh tế, văn hóa cho đến an ninh - quốc phòng.

Thủ tướng Nhật Bản kỳ vọng sự năng động và sức trẻ của các địa phương Việt Nam, kết hợp với kinh nghiệm và bí quyết mà các chính quyền địa phương Nhật Bản đã tích lũy nhiều năm trong các lĩnh vực như phát triển vùng, xúc tiến công nghiệp, phát triển du lịch, đào tạo nguồn nhân lực, sẽ góp phần nâng cao tính tự chủ và khả năng thích ứng của hai quốc gia.

Bà cũng kêu gọi hai bên cùng nhau bước tới để kiến tạo một tương lai vững mạnh và thịnh vượng. Đồng thời, mong muốn thông qua Diễn đàn lần này, quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa Nhật Bản và Việt Nam sẽ tiếp tục được củng cố và phát triển sâu rộng hơn nữa.

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao chủ đề “Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững: Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất”, cho rằng đây là những yêu cầu quan trọng đối với phát triển của mỗi quốc gia, địa phương, doanh nghiệp và quan hệ Việt Nam - Nhật Bản trong giai đoạn mới.

Diễn đàn là hoạt động quan trọng nhằm triển khai thỏa thuận giữa Thủ tướng và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae trong chuyến thăm chính thức Việt Nam vào đầu tháng 5.2026 vừa qua, đồng thời là cơ chế riêng mà Việt Nam thiết lập với Nhật Bản. Điều này khẳng định hợp tác địa phương là một trụ cột quan trọng trong tổng thể quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh: Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị, tương đồng về văn hóa, gắn kết nhân dân và sự chia sẻ, đan xen lợi ích ngày càng chặt chẽ.

Từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, hợp tác song phương tiếp tục mở rộng và đi vào chiều sâu trên nhiều lĩnh vực: kinh tế, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hợp tác địa phương và giao lưu nhân dân.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cảm ơn và đánh giá cao những đóng góp của Chính phủ, các địa phương, doanh nghiệp và tổ chức Nhật Bản đối với phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam cũng như quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.

Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam từ một đất nước bị bao vây, cấm vận đã trở thành nền kinh tế lớn thứ 32 thế giới, nằm trong nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất toàn cầu, tham gia 17 hiệp định thương mại tự do và kết nối với 60 nền kinh tế chủ chốt ở khu vực và toàn cầu.

Bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam quyết tâm thực hiện thắng lợi hai mục tiêu 100 năm, trong đó phấn đấu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030 gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; đồng thời phát triển nhanh, bền vững, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng.

Thủ tướng Chính phủ cho biết Nghị quyết số 10 ngày 8.6.2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, trong đó xác định đây là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia. Việt Nam không chỉ hướng tới thu hút vốn đầu tư mà còn mong muốn thu hút công nghệ tiên tiến, tri thức, quản trị hiện đại, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, nhân lực chất lượng cao, đồng thời thúc đẩy liên kết thực chất và hiệu quả với doanh nghiệp trong nước.

Thủ tướng Chính phủ cho rằng việc tổ chức Diễn đàn tại Huế - Cố đô với nhiều di sản văn hóa thế giới, mang thông điệp sâu sắc về yêu cầu kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, bảo tồn và phát triển, văn hóa và công nghệ, con người và tăng trưởng. Qua đó, hai bên có thể cùng kiến tạo những cơ hội hợp tác và động lực phát triển mới, phục vụ mục tiêu tự chủ chiến lược và phát triển của hai đất nước.

Trên cơ sở những thay đổi mang tính thời đại và tiềm năng, lợi thế có thể bổ trợ cho nhau, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gợi mở 5 định hướng để các đại biểu trao đổi tại Diễn đàn.

Thứ nhất, Việt Nam và Nhật Bản cần xác định cùng nhau là đối tác tăng trưởng chất lượng cao và tự chủ chiến lược dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hai bên cần nghiên cứu thúc đẩy các mô hình hợp tác về công nghệ số, AI, bán dẫn, đô thị thông minh, nông nghiệp bền vững, vườn ươm khởi nghiệp và trung tâm nghiên cứu phát triển.

Thứ hai, xác định tinh thần “lựa chọn đúng, triển khai nhanh, làm đến cùng và đo lường bằng kết quả”. Các địa phương Việt Nam đang đối mặt với các vấn đề như thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, hạn chế trình độ khoa học công nghệ; trong khi các địa phương Nhật Bản thiếu hụt lao động, dân số già và suy giảm động lực tăng trưởng.

Thủ tướng đề nghị các địa phương hai nước thảo luận tập trung vào thế mạnh của mình, xác định những lĩnh vực ưu tiên, mũi nhọn có khả năng bổ trợ lẫn nhau, từ đó đề xuất các sáng kiến, dự án hợp tác cụ thể có thể triển khai nhanh thời gian tới.

Thứ ba, lấy địa phương, doanh nghiệp và người dân làm trung tâm của hợp tác. Diễn đàn cần thực sự trở thành cơ hội để Chính phủ và các địa phương hai nước lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp và người dân, chủ động xây dựng chính sách ưu đãi, tạo môi trường thuận lợi cho kết nối và đầu tư. Đồng thời, người dân phải là đối tượng thụ hưởng chính, với nhiều việc làm hơn, thu nhập cao hơn và kỹ năng tốt hơn.

Thứ tư, cần coi giao lưu văn hóa và sự hiểu biết lẫn nhau là nền tảng của quan hệ hợp tác lâu dài. Hai bên được đề nghị nghiên cứu những sáng kiến cụ thể để tăng cường kết nối văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân; phát triển các sản phẩm du lịch chung, mở thêm đường bay trực tiếp giữa các địa phương, tăng cường giao lưu thế hệ trẻ, tổ chức các chương trình du lịch học tập, trao đổi sinh viên, chia sẻ kinh nghiệm và phát huy các giá trị di sản, công nghiệp văn hóa.

Thứ năm, Việt Nam và Nhật Bản cần tăng cường hợp tác chuyển đổi xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai.

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị các địa phương, doanh nghiệp hai nước phát huy vai trò tiên phong, tinh thần đổi mới sáng tạo, mạnh mẽ thay đổi tư duy và phương thức hợp tác; chuyển từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao sang cùng phát triển.

Các doanh nghiệp Nhật Bản không chỉ coi Việt Nam là thị trường tiêu thụ hay địa điểm sản xuất, mà cần nhìn nhận Việt Nam như trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo, kết nối xanh và bền vững, phục vụ các địa phương và nền kinh tế Nhật Bản.

Thủ tướng cho biết Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành, tháo gỡ vướng mắc, cải thiện môi trường đầu tư và xây dựng thể chế thông thoáng, tạo điều kiện để hợp tác địa phương hai nước ngày càng hiệu quả, thực chất.

Thủ tướng đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp các cơ quan, địa phương và doanh nghiệp Nhật Bản định kỳ rà soát, báo cáo việc thực hiện các cam kết tại Diễn đàn, góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác và đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản lên tầm cao mới.