Cần dành quỹ đất cho phát triển văn hóa, bảo đảm quyền thụ hưởng của người dân

VHO - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Triệu Thế Hùng nhấn mạnh sự cần thiết phải chủ động bố trí quỹ đất cho các thiết chế văn hóa, thể thao và không gian sinh hoạt cộng đồng. Việc quy hoạch và sử dụng đất cần gắn với yêu cầu phát triển văn hóa, bảo tồn di sản, đồng thời bảo đảm quyền thụ hưởng các giá trị văn hóa và không gian công cộng của người dân.

Ngày 22.10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội dành cả ngày thảo luận về các dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Trao đổi với phóng viên Văn Hóa bên hành lang kỳ họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng (đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) bày tỏ sự nhất trí với sự cần thiết sửa đổi các luật liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản.

Theo đại biểu, đây đều là những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến đời sống người dân và sự phát triển của nền kinh tế, do đó, việc hoàn thiện các quy định pháp luật cần đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn hiện nay, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên.

Dành quỹ đất cho các thiết chế văn hóa, thể thao và không gian cộng đồng

Nhấn mạnh vai trò của đất đai đối với phát triển văn hóa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Triệu Thế Hùng cho rằng, để thực hiện các mục tiêu theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, cần đặc biệt quan tâm đến việc bố trí quỹ đất cho các thiết chế văn hóa, thể thao và không gian sinh hoạt cộng đồng.

Từ thực tiễn tại địa phương, đại biểu cho biết, nhiều dự án khu đô thị khi được phê duyệt quy hoạch đã xác định đầy đủ diện tích dành cho nhà văn hóa, trường học, khu vui chơi, công viên, cây xanh và các công trình phục vụ cộng đồng.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai và bàn giao dự án cho chính quyền địa phương, không ít bất cập đã phát sinh. Có những dự án kéo dài từ 5 - 10 năm nhưng địa phương vẫn chưa thể tiếp nhận, ảnh hưởng đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Theo đại biểu, đây là tình thế khó xử đối với chính quyền địa phương. Nếu chưa tiếp nhận dự án, quyền lợi của người dân, đặc biệt là việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tiếp tục bị ảnh hưởng. Nhưng nếu tiếp nhận khi các hạng mục hạ tầng xã hội, thiết chế văn hóa chưa được đầu tư đầy đủ theo quy hoạch, quyền thụ hưởng của cộng đồng dân cư lại không được bảo đảm.

“Có những khu vực theo quy hoạch là công viên, cây xanh, thảm cỏ, không gian sinh hoạt cộng đồng nhưng khi triển khai thực tế lại không được thực hiện đầy đủ”, đại biểu nêu thực trạng.

Trong khi đó, theo đại biểu, đây đều là những không gian văn hóa thiết yếu, gắn trực tiếp với chất lượng sống của người dân tại các khu đô thị. Vì vậy, cần có quy định rõ ràng về trách nhiệm thực hiện, điều kiện bàn giao và phương án xử lý đối với các dự án không bảo đảm đầy đủ các hạng mục theo quy hoạch được duyệt, nhất là những trường hợp chủ đầu tư đã hoàn thành việc bán bất động sản nhưng các công trình phục vụ cộng đồng vẫn chưa được đầu tư tương xứng.

Không chỉ đối với các khu đô thị, việc dành quỹ đất cho văn hóa, thể thao và sinh hoạt cộng đồng cũng cần được tính toán ngay từ khâu quy hoạch sử dụng đất. Đại biểu Triệu Thế Hùng cho rằng, quy hoạch phải có tầm nhìn dài hạn, chủ động giữ lại những khoảng đất dành cho các hoạt động văn hóa, thể thao và sinh hoạt tập thể tại khu dân cư, thôn, xã.

Ngay cả khi chưa có điều kiện đầu tư xây dựng công trình, việc giữ lại những khoảng đất trống vẫn có ý nghĩa quan trọng, tạo không gian tổ chức lễ hội, hoạt động thể thao và các sinh hoạt cộng đồng. Nếu không chủ động dành quỹ đất từ đầu, khi đô thị hóa diễn ra và quỹ đất ngày càng thu hẹp, việc xây dựng các thiết chế văn hóa, thể thao trong tương lai sẽ gặp nhiều khó khăn.

Ưu tiên quỹ đất cho văn hóa, khai thác hiệu quả cơ sở dôi dư sau sắp xếp

VHO - Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh đề nghị bổ sung cơ chế ưu tiên bố trí quỹ đất cho phát triển thiết chế văn hóa, thư viện, điểm sinh hoạt công cộng trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đặc biệt tại các khu đô thị. Đồng thời, cần quy định rõ tỷ lệ, tiêu chí bố trí đất cho các công trình văn hóa tại khu đô thị, khu dân cư mới.

Đề cập đến việc quản lý, sử dụng đất tại các khu vực ven biển, đại biểu cũng phản ánh tình trạng một số dự án phát triển bất động sản, du lịch ven biển sử dụng cả những khu vực bãi biển vốn là không gian phục vụ cộng đồng. Điều này có thể hạn chế quyền tiếp cận và thụ hưởng cảnh quan thiên nhiên của người dân, du khách.

Từ đó, đại biểu cho rằng cần có những quy định phù hợp nhằm hài hòa giữa thu hút đầu tư, phát triển kinh tế với việc bảo đảm quyền thụ hưởng không gian công cộng.

Bảo tồn di sản phải gắn với đời sống người dân

Một vấn đề khác được Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Triệu Thế Hùng quan tâm là sự thống nhất giữa pháp luật về đất đai và pháp luật về di sản văn hóa, nhất là đối với những khu vực di tích gắn liền với không gian cư trú của người dân.

Theo đại biểu, đặc thù của nhiều di tích tại Việt Nam là nằm xen kẽ trong các khu dân cư. Vì vậy, việc khoanh vùng bảo vệ di tích tác động trực tiếp đến quyền sửa chữa, cải tạo, xây dựng nhà ở của người dân. Trên thực tế, có những trường hợp nhà ở đã xuống cấp nhưng người dân gặp nhiều khó khăn trong việc sửa chữa do vướng các quy định liên quan đến bảo vệ di tích.

Đại biểu nhấn mạnh, mục tiêu bảo tồn di sản là gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử và phục vụ đời sống con người. Vì vậy, không nên để việc bảo vệ di tích trở thành rào cản đối với nhu cầu sinh sống chính đáng của người dân.

Để giải quyết vấn đề này, theo đại biểu, cần phân định rõ phạm vi bảo vệ di tích, những hoạt động được phép thực hiện cũng như điều kiện sửa chữa, cải tạo công trình trong khu vực có di tích, qua đó bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo tồn và phát triển.

Điều tiết thị trường bất động sản phải tính đến khả năng chi trả của người dân

Đối với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đại biểu Triệu Thế Hùng nhấn mạnh bất động sản là nguồn lực quan trọng đóng góp vào sự phát triển kinh tế đất nước. Do đó, bên cạnh các chế tài nhằm ngăn chặn đầu cơ, thao túng, đẩy giá đất, cần có cơ chế pháp lý phù hợp để khơi thông nguồn lực bất động sản, tránh tình trạng quy định hạn chế ở một khâu lại gây ách tắc tại khâu khác.

Phân tích quy định về thẩm quyền và trình tự cho phép chuyển nhượng dự án tại Điều 31, đại biểu cho biết, dự thảo tiếp tục giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc chuyển nhượng dự án, kể cả đối với những dự án đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư.

Tuy nhiên, theo đại biểu, hồ sơ dự thảo chưa giải trình đầy đủ cơ sở xác định thẩm quyền này. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần làm rõ căn cứ phân định thẩm quyền, trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, bảo đảm phù hợp với tính chất, quy mô của từng dự án và các quy định pháp luật có liên quan.

“Việc phân định thẩm quyền phải hết sức cụ thể”, đại biểu nhấn mạnh, đồng thời cho rằng cần xác định rõ nội dung nào thuộc thẩm quyền cấp trên, nội dung nào thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, UBND, HĐND và Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Đây là điều kiện quan trọng để các quy định sau khi ban hành có thể được triển khai thuận lợi, thống nhất trong thực tiễn.

Bên cạnh vấn đề thẩm quyền, đại biểu cũng chỉ ra sự thiếu thống nhất giữa các khoản trong Điều 31. Cụ thể, Khoản 1 dẫn chiếu đối với dự án có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư, trong khi các khoản 2, 3 và 4 chưa có sự tương đồng về cách quy định.

Do đó, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý cấu trúc điều luật, xác định rõ phạm vi áp dụng và trình tự giải quyết đối với từng nhóm dự án, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.

Đối với nguyên tắc điều tiết thị trường bất động sản tại Điều 55, đại biểu Triệu Thế Hùng cho rằng dự thảo chưa thể hiện rõ mục tiêu bảo đảm khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Theo đại biểu, điều tiết thị trường bất động sản không chỉ nhằm ổn định và phát triển thị trường mà còn phải tính đến sự phân tầng nhu cầu nhà ở và khả năng chi trả của các nhóm dân cư. Đây là căn cứ quan trọng để định hướng chính sách phát triển nhà ở và lựa chọn các biện pháp điều tiết phù hợp.

Từ góc độ đó, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng xác định rõ mục tiêu điều tiết thị trường, bảo đảm định hướng phát triển nhà ở đáp ứng nhu cầu thực tế và khả năng tài chính của người dân.

Đồng thời, các nguyên tắc điều tiết cần thống nhất với pháp luật về nhà ở và chính sách an sinh xã hội, không thay thế hoặc chồng lấn với những cơ chế đã được quy định cụ thể trong các lĩnh vực này.