Lời dặn của Bác với Đại đoàn Quân Tiên Phong tại Đền Hùng

VHO - Ngày 19.9.1954, tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong trước khi đơn vị về tiếp quản Thủ đô, Bác căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Cùng ngày này qua các năm, nhiều sự kiện về lịch sử, văn hóa, âm nhạc, khảo cổ và hội nhập quốc tế cũng để lại những dấu ấn đáng chú ý.

Bác Hồ với Đại đoàn Quân Tiên Phong tại Đền Hùng

Ngày 19.9.1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Đền Hùng, gặp gỡ và nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong trước khi đơn vị về tiếp quản Thủ đô. Tại Đền Giếng, Người căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gắn truyền thống dựng nước của các Vua Hùng với trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc, trở thành một dấu ấn trong lịch sử Đền Hùng. Trang thông tin điện tử Chủ tịch Hồ Chí Minh lưu giữ tư liệu về sự kiện ngày 19.9.1954 và lời căn dặn của Người.

Giá trị lịch sử, văn hóa của Đền Hùng cũng được Nhà nước và quốc tế ghi nhận qua nhiều dấu mốc. Ngày 12.8.2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1272/QĐ-TTg, xếp hạng Đền Hùng là Di tích quốc gia đặc biệt.

Ngày 6.12.2012, UNESCO ghi danh “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ, Việt Nam” vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Chiến khu Ngọc Trạo ra đời

Theo Báo Nhân Dân, đêm 19.9.1941, tại Hang Treo, một địa điểm của căn cứ Ngọc Trạo, Ban lãnh đạo chiến khu thành lập Đội du kích Ngọc Trạo với 21 đội viên, do Đặng Châu Tuệ làm Chỉ huy trưởng. Đây là lực lượng vũ trang thoát ly đầu tiên của tỉnh Thanh Hóa, đồng thời là tiền thân của lực lượng vũ trang Thanh Hóa sau này.

Đội du kích được tổ chức, biên chế chặt chẽ thành các tiểu đội và từng bước phát triển lực lượng. Đến cuối tháng 9.1941, số đội viên du kích và cán bộ tại chiến khu đã tăng lên hơn 80 người. Thực dân Pháp sau đó ráo riết tìm cách trấn áp, càn quét chiến khu.

Dù tồn tại trong thời gian không dài, sự ra đời của Đội du kích Ngọc Trạo đánh dấu bước phát triển mới của phong trào cách mạng và đấu tranh vũ trang ở Thanh Hóa. Năm 2026, sự kiện tròn 85 năm.

Dinh I Đà Lạt mở cửa đón khách

Sáng 19.9.2015, Dinh I Đà Lạt, còn gọi King Palace, chính thức khai trương và mở cửa đón du khách sau gần một năm trùng tu, nâng cấp các hạng mục hiện hữu.

Dinh nằm giữa rừng thông trên đồi rộng khoảng 18 ha, mang phong cách tân cổ điển châu Âu, được xây dựng vào những năm 1940 bởi triệu phú người Pháp Robert Clément Bourgery. Công trình từng gắn với thời gian Bảo Đại làm Quốc trưởng và sau đó được sử dụng làm nơi nghỉ mát cho các nguyên thủ đến năm 1975.

Việc đưa Dinh I trở lại hoạt động du lịch tạo thêm một điểm đến gắn với kiến trúc, lịch sử và ký ức Đà Lạt. Sự kiện năm 2015 cũng đánh dấu việc một công trình từng xuống cấp trở lại phục vụ công chúng.

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời

Ngày 19.9.2020, nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời, khép lại hành trình sáng tác gắn với chất liệu dân gian, tình yêu quê hương, đất nước và những vùng văn hóa Việt Nam. Ông sinh năm 1944 tại Hưng Yên, được biết đến qua các ca khúc “Những cô gái quan họ”, “Hồ trên núi”, “Về quê”, “Một thoáng Tây Hồ”, “Trên đỉnh Phù Vân”.

Phó Đức Phương còn có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ quyền tác giả âm nhạc, từng là Giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam.

Năm 2001, ông được Chủ tịch nước tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật cho cụm tác phẩm. Các sáng tác của ông tiếp tục được nhiều thế hệ nghệ sĩ biểu diễn, góp phần đưa chất liệu dân gian vào đời sống âm nhạc đương đại.

Quốc hội Việt Nam gia nhập tổ chức nghị viện ASEAN

Ngày 19.9.1995, tại phiên khai mạc Đại hội đồng AIPO-16 ở Singapore, Quốc hội Việt Nam được kết nạp làm thành viên chính thức của Tổ chức Liên nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, nay là AIPA.

Việc gia nhập diễn ra sau khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của ASEAN ngày 28.7.1995, mở thêm một kênh hợp tác nghị viện với các nước trong khu vực. Từ dấu mốc này, Quốc hội Việt Nam tham gia các hoạt động của AIPO, sau này là AIPA.

Việc gia nhập AIPO là một dấu mốc trong quá trình Quốc hội Việt Nam mở rộng quan hệ đối ngoại và tăng cường hợp tác nghị viện với các nước Đông Nam Á giữa thập niên 1990.

New Zealand trao quyền bầu cử cho phụ nữ

Ngày 19.9.1893, Toàn quyền New Zealand Lord Glasgow phê chuẩn Đạo luật Bầu cử, đưa New Zealand trở thành quốc gia tự trị đầu tiên trên thế giới luật hóa quyền bầu cử của phụ nữ trong các cuộc bầu cử nghị viện.

Dấu mốc này là kết quả của nhiều năm vận động của phong trào đòi quyền bầu cử, trong đó nổi bật là vai trò của Kate Sheppard và các tổ chức xã hội. Hàng chục nghìn chữ ký đã được tập hợp qua nhiều đợt kiến nghị gửi Quốc hội.

Quyền bầu cử được mở rộng cho phụ nữ trưởng thành, trong đó có phụ nữ Māori. Từ năm 1893, ngày 19.9 được ghi nhớ tại New Zealand như Suffrage Day, trở thành một dấu mốc quan trọng trong lịch sử xã hội và quyền công dân.

Tsiolkovsky và những nền móng của ngành du hành vũ trụ

Ngày 19.9.1935, nhà khoa học Konstantin Eduardovich Tsiolkovsky qua đời tại Kaluga, Liên Xô, để lại nền tảng lý luận quan trọng cho ngành du hành vũ trụ.

Tsiolkovsky nghiên cứu sâu về tên lửa, chuyển động quỹ đạo và khả năng đưa con người vào không gian. Ông phát triển những nguyên lý về phương tiện phản lực, tên lửa nhiều tầng, nhiên liệu và trạm vũ trụ; nhiều ý tưởng sau này trở thành cơ sở cho nghiên cứu hàng không vũ trụ.

Các công trình lý thuyết của Tsiolkovsky có ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển của ngành tên lửa và du hành vũ trụ sau này. Tên tuổi ông gắn với giai đoạn hình thành tư duy khoa học về chinh phục không gian đầu thế kỷ XX.

Phát hiện khảo cổ Ötzi trong băng

Ngày 19.9.1991, hai du khách người Đức Erika và Helmut Simon phát hiện một thi thể đông lạnh nhô khỏi băng ở độ cao khoảng 3.210m tại Tisenjoch, gần biên giới Áo - Italy. Ban đầu, họ tưởng đó là một người leo núi gặp nạn.

Thi thể được đưa ra khỏi băng ngày 23.9 và sau đó các nhà khoa học xác định đây là một người sống ở thời đại đồ đồng, khoảng 5.300 năm trước, nay được gọi là Ötzi. Cùng thi thể còn có quần áo, công cụ và vũ khí được bảo tồn đặc biệt.

Phát hiện này trở thành một trong những khám phá khảo cổ nổi tiếng thế giới, cung cấp dữ liệu về đời sống, kỹ thuật và môi trường của cư dân thời đại đồ đồng. Ötzi hiện được bảo quản và trưng bày tại Bảo tàng Khảo cổ Nam Tyrol ở Bolzano.