Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư nhân “Tuần lễ vàng” (1945)

VHO - Ngày 17.9.1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào cả nước nhân dịp “Tuần lễ vàng”, kêu gọi phát huy tinh thần đóng góp để củng cố nền độc lập non trẻ. Cùng ngày này qua các năm, nhiều dấu mốc đáng chú ý về lịch sử, kiến trúc, văn hóa và đời sống quốc tế cũng được ghi nhận.

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư nhân “Tuần lễ vàng”

Theo tư liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh và Trung tâm Lưu trữ quốc gia, ngày 17.9.1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào cả nước nhân dịp “Tuần lễ vàng”, kêu gọi nhân dân, nhất là những người giàu có, đóng góp để củng cố nền độc lập. Tuần lễ vàng được tiến hành trên cả nước từ 17 đến 24.9.1945.

Trong thư, Người nhấn mạnh ý nghĩa của sự hy sinh, đóng góp của hậu phương đối với nền tự do, độc lập vừa giành được. Đây là một trong những hoạt động nhằm huy động nguồn lực cho chính quyền cách mạng non trẻ trong bối cảnh tài chính đặc biệt khó khăn.

Theo các tư liệu lịch sử, phong trào nhận được sự hưởng ứng rộng rãi; riêng giới công thương Hà Nội đóng góp 370kg vàng cùng tiền của cho Chính phủ. Tuần lễ vàng trở thành dấu mốc tiêu biểu về tinh thần yêu nước và sức mạnh đoàn kết của nhân dân.

Hai sắc lệnh quan trọng về huân chương và ngân hàng

Theo tài liệu Trung tâm Lưu trữ quốc gia, ngày 17.9.1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 83-SL thành lập Viện Huân chương trực thuộc Phủ Chủ tịch, cơ quan có nhiệm vụ tham mưu về công tác huân chương, huy chương.

Cùng ngày, Sắc lệnh số 86-SL được ban hành, quy định thiết lập Việt Nam Quốc gia Ngân hàng. Theo sắc lệnh, ngân hàng có độc quyền phát hành giấy bạc và thực hiện một số nhiệm vụ đối với ngân khố quốc gia, ngoại hối và hoạt động tín dụng.

Hai sắc lệnh được ban hành trong giai đoạn Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa xây dựng bộ máy, vừa tổ chức nguồn lực phục vụ kháng chiến, kiến quốc. Việt Nam Quốc gia Ngân hàng là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử hình thành hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Thành lập Ủy ban Quân chính thành phố Hà Nội

Ngày 17.9.1954, Ủy ban Quân chính thành phố Hà Nội được thành lập để chuẩn bị tiếp quản và quản lý Thủ đô. Thiếu tướng Vương Thừa Vũ làm Chủ tịch, bác sĩ Trần Duy Hưng làm Phó Chủ tịch.

Ủy ban có nhiệm vụ tiếp nhận, quản lý thành phố, đồng thời tổ chức thực hiện các chính sách của Chính phủ đối với khu vực mới giải phóng, cán bộ, nhân viên, tôn giáo và các lực lượng tham gia tiếp quản.

Việc thành lập Ủy ban Quân chính là bước chuẩn bị quan trọng cho quá trình tiếp quản Hà Nội. Ngày 9.10.1954, những người lính Pháp cuối cùng rút khỏi thành phố; sáng 10.10, các đơn vị Quân đội Nhân dân Việt Nam tiến vào tiếp quản Thủ đô.

Khởi công phục hồi, tôn tạo Khu di tích đôi bờ Hiền Lương

Ngày 17.9.2003, dự án phục hồi, tôn tạo Khu di tích đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải được khởi công, hướng tới gìn giữ một không gian lịch sử gắn với những năm tháng đất nước bị chia cắt.

Hiền Lương - Bến Hải từng là giới tuyến quân sự tạm thời theo Hiệp định Genève, trở thành biểu tượng của nỗi đau chia cắt và khát vọng thống nhất đất nước. Nhiều hạng mục trong khu di tích được phục hồi, tôn tạo để bảo tồn các dấu tích lịch sử.

Ngày nay, khu di tích là địa chỉ giáo dục truyền thống và điểm đến văn hóa, lịch sử quan trọng của Quảng Trị. Cầu Hiền Lương, sông Bến Hải, cột cờ, nhà liên hợp và các công trình liên quan cùng kể lại câu chuyện về một giai đoạn đặc biệt của lịch sử dân tộc.

100 năm ngày sinh kiến trúc sư Ngô Viết Thụ

Ngày 17.9.1926, kiến trúc sư (KTS) Ngô Viết Thụ, một trong những tên tuổi tiêu biểu của kiến trúc Việt Nam hiện đại, chào đời tại Thừa Thiên Huế (nay là TP.Huế). Ông để lại dấu ấn qua nhiều công trình kết hợp tư duy kiến trúc hiện đại với những yếu tố văn hóa Việt.

Dinh Độc Lập, Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt, Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, Đại học Sư phạm Huế và một số công trình khác gắn với tên tuổi KTS Ngô Viết Thụ. Ông cũng hoạt động trong hội họa và âm nhạc.

Năm 1955, KTS Ngô Viết Thụ đoạt Grand Prix de Rome về kiến trúc, trở thành kiến trúc sư Việt Nam nổi bật trên trường quốc tế. Năm 2026, nhiều hoạt động được tổ chức nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông, trong đó có các chương trình ký họa, giới thiệu di sản kiến trúc.

Hiến pháp Hoa Kỳ được ký tại Philadelphia

Ngày 17.9.1787, tại Philadelphia, các đại biểu Hội nghị Lập hiến Mỹ ký bản Hiến pháp Hoa Kỳ sau nhiều tháng tranh luận về mô hình tổ chức nhà nước liên bang. Có 38 đại biểu ký trực tiếp, cùng một chữ ký thay mặt đại biểu vắng mặt, tạo thành 39 chữ ký.

Hiến pháp sau đó được đưa tới các bang để phê chuẩn. Ngày 21.6.1788, New Hampshire trở thành bang thứ chín phê chuẩn, đáp ứng điều kiện để Hiến pháp có hiệu lực theo Điều VII.

Văn bản thiết lập khuôn khổ của chính phủ liên bang Hoa Kỳ và phân định quyền hạn giữa các cơ quan trung ương. Hiến pháp 1787, với nhiều lần sửa đổi, vẫn là nền tảng pháp lý của hệ thống chính quyền liên bang Mỹ và là một trong những văn kiện lập hiến có ảnh hưởng lớn trong lịch sử hiện đại.

Ngày An toàn người bệnh thế giới

Ngày 17.9 hằng năm được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chọn là Ngày An toàn người bệnh thế giới, nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động giảm thiểu những tổn hại có thể phòng tránh trong chăm sóc sức khỏe.

Năm 2026, WHO chọn chủ đề “Safe care for noncommunicable diseases” (Chăm sóc an toàn cho người mắc bệnh không lây nhiễm), nhấn mạnh nhu cầu bảo đảm an toàn trong quá trình phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh lâu dài.

WHO cho biết người mắc các bệnh không lây nhiễm thường phải tiếp xúc với hệ thống y tế trong thời gian dài, tạo ra nhiều điểm có thể phát sinh rủi ro. Ngày này kêu gọi các quốc gia, cơ sở y tế và cộng đồng cùng thúc đẩy chăm sóc an toàn, chất lượng.

UNESCO ghi danh Cảnh quan văn hóa Gedeo

Ngày 17.9.2023, tại phiên họp mở rộng lần thứ 45, Ủy ban Di sản thế giới của UNESCO ghi danh Cảnh quan văn hóa Gedeo của Ethiopia vào Danh sách Di sản thế giới.

Nằm ở sườn phía đông cao nguyên Ethiopia, Gedeo là không gian văn hóa gắn với truyền thống nông lâm kết hợp lâu đời của cộng đồng bản địa. UNESCO đánh giá cảnh quan này thể hiện hệ thống canh tác nhiều tầng, trong đó cây lâu năm và cây nông nghiệp được bố trí trên cùng không gian.

Di sản còn có nhiều khu rừng được bảo vệ qua nhiều thế hệ cùng các di tích khảo cổ, trong đó có những cự thạch mang giá trị nghiên cứu. Việc ghi danh Gedeo bổ sung một địa danh có giá trị về văn hóa, cảnh quan và tri thức bản địa vào bản đồ di sản thế giới.