Lấy chất lượng, uy tín và niềm tin của bạn đọc làm thước đo cao nhất cho ngành Xuất bản

VHO - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm nhấn mạnh, ngành Xuất bản muốn phát triển bền vững thì trước hết phải giữ vững định hướng; muốn phát triển hiện đại thì phải không ngừng đổi mới; và muốn có vị thế xứng đáng thì phải lấy chất lượng, uy tín và niềm tin của bạn đọc làm thước đo cao nhất.

Sáng 7.8, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ VHTTDL, Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức Hội nghị giao ban công tác xuất bản.

Chủ trì Hội nghị có: Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm; Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm; Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam Phạm Minh Tuấn.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã nghe Báo cáo đánh giá công tác chính trị, tư tưởng trong hoạt động xuất bản và nội dung xuất bản phẩm 6 tháng đầu năm 2026, phương hướng nhiệm vụ những tháng cuối năm 2026 của Ban Tuyên giáo Trung ương; Báo cáo của Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ VHTTDL cũng như các ý kiến, phát biểu tham luận của đại diện các nhà xuất bản.

Sức mạnh của ngành xuất bản được đo bằng niềm tin

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Phan Tâm đặt câu hỏi: "Điều gì làm nên sức mạnh của ngành Xuất bản?". Theo Thứ trưởng Phan Tâm, sức mạnh thực sự của ngành không được đo bằng số đầu sách, quy mô thị trường hay doanh thu, mà bằng niềm tin.

Đó là niềm tin của Đảng, Nhà nước khi giao sứ mệnh cho ngành Xuất bản trên mặt trận văn hóa tư tưởng; niềm tin của bạn đọc đối với tri thức đã được lựa chọn, kiểm chứng nghiêm túc; và niềm tin của xã hội vào trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp của người làm xuất bản.

Vì vậy, theo Thứ trưởng phát triển ngành Xuất bản không chỉ là tăng đầu sách hay ứng dụng công nghệ mới, mà còn phải gìn giữ và bồi đắp niềm tin.

Trong bối cảnh công nghệ số, AI và các nền tảng phân phối mới làm thay đổi hoạt động xuất bản, lợi thế cạnh tranh của nhà xuất bản nằm ở uy tín, độ tin cậy và chất lượng tri thức.

Theo Thứ trưởng Phan Tâm, xã hội ngày nay không thiếu thông tin, tri thức mà cần thông tin đáng tin cậy, tri thức được thẩm định và chịu trách nhiệm. Đó là giá trị mà không công nghệ nào có thể thay thế được vai trò của nhà xuất bản. 

Xuất bản hiện nay không chỉ là lĩnh vực văn hóa mà còn là ngành kinh tế tri thức, một bộ phận của công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia.

Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy quản lý theo hướng xây dựng hệ thống quản trị thông minh, Nhà nước kiến tạo thể chế minh bạch, ổn định, thích ứng với thực tiễn, phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. Quản lý cần chuyển từ thủ tục hành chính sang quản lý bằng pháp luật, dữ liệu và quản trị rủi ro, tạo môi trường để người làm đúng yên tâm làm nghề.

Đối với các bản thảo có nội dung phức tạp, nhạy cảm, Thứ trưởng cho rằng sự thận trọng là cần thiết nhưng không nên trở thành tâm lý e ngại. Quản trị rủi ro nhằm nâng cao năng lực thực hiện các đề tài khó thông qua lựa chọn biên tập viên phù hợp, tăng cường phản biện, kiểm chứng tư liệu và áp dụng mức độ kiểm soát tương xứng với mức độ rủi ro của từng đề tài.

Thứ trưởng khẳng định một nền xuất bản mạnh được đo bằng mức độ tin cậy của từng xuất bản phẩm. Để đạt được điều đó, cần xây dựng hệ thống quản trị trong đó Nhà nước kiến tạo thể chế; cơ quan chủ quản định hướng, tạo điều kiện; nhà xuất bản tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm; người làm xuất bản giữ vững chuẩn mực nghề nghiệp.

Thứ trưởng cũng đề nghị các cơ quan chủ quản quan tâm hơn đến hoạt động của nhà xuất bản bằng chiến lược phát triển dài hạn, cơ chế thu hút nhân lực và đầu tư cho các xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, khoa học, văn hóa. Vai trò của cơ quan chủ quản là tạo điều kiện để nhà xuất bản hoạt động hiệu quả, không can thiệp vào quyết định chuyên môn.

Theo Thứ trưởng Phan Tâm, các nhà xuất bản cần xây dựng văn hóa chất lượng, bắt đầu từ khâu lựa chọn đề tài, tác giả, đối tác, chuyên gia phản biện đến biên tập, thẩm định và kiểm chứng. Chất lượng từng cuốn sách là nền tảng tạo dựng uy tín, trong khi một sai sót có thể ảnh hưởng đến thương hiệu đã gây dựng nhiều năm.

Về liên kết xuất bản, Thứ trưởng nhấn mạnh: "Liên kết là để phát huy thêm nguồn lực, không phải để chuyển giao trách nhiệm".

Nhà xuất bản phải giữ vai trò trung tâm trong biên tập, thẩm định, quyết định nội dung và chịu trách nhiệm cuối cùng đối với xuất bản phẩm. Liên kết tốt là cách huy động tri thức, công nghệ và nguồn lực xã hội, với điều kiện nhà xuất bản làm chủ toàn bộ quy trình.

Thứ trưởng khẳng định mục tiêu xây dựng nền xuất bản lành mạnh, hiện đại, chuyên nghiệp, giàu bản sắc, đủ năng lực thực hiện sứ mệnh chính trị, văn hóa, tư tưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.

Bộ VHTTDL sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách phương thức quản lý, tăng cường ứng dụng công nghệ, quản lý dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro; đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng công cụ và nguồn dữ liệu dùng chung hỗ trợ công tác biên tập, kiểm chứng và chuyển đổi số.

Về chuyển đổi số, Thứ trưởng cho rằng ngành xuất bản cần chuyển đổi cả tư duy quản trị, từ quản lý sang quản trị, từ kiểm soát sang kiến tạo phát triển, đồng thời chuyển đổi toàn bộ chuỗi giá trị từ tổ chức bản thảo, biên tập, thẩm định đến phát hành và phục vụ bạn đọc.

Đối với AI, Thứ trưởng nhấn mạnh công nghệ có thể hỗ trợ tra cứu, phát hiện vấn đề và nâng cao năng suất, nhưng con người phải kiểm soát kết quả và chịu trách nhiệm cuối cùng đối với nội dung xuất bản phẩm.

Thứ trưởng đề nghị các cơ quan chủ quản tiếp tục quan tâm xây dựng năng lực cho nhà xuất bản; các nhà xuất bản nâng cao năng lực quản trị, xây dựng văn hóa chất lượng; người làm xuất bản giữ gìn đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh.

Thứ trưởng nhắc lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với người làm xuất bản về tinh thần cầu thị, lắng nghe ý kiến bạn đọc, đồng thời khẳng định sức mạnh của ngành xuất bản được tạo nên từ niềm tin của Đảng, Nhà nước, xã hội và bạn đọc đối với từng xuất bản phẩm và những người làm nghề.

Tạo môi trường để người làm xuất bản yên tâm sáng tạo

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam Phạm Minh Tuấn cho biết, các nhà xuất bản và đơn vị phát hành đang chịu nhiều áp lực về tài chính, đầu tư công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và cạnh tranh với sách lậu, sách giả.

Do đó, cần sớm thể chế hóa các chính sách hỗ trợ về tài chính, thành lập quỹ hỗ trợ xuất bản, tăng đầu tư cho xuất bản điện tử, thúc đẩy hợp tác công - tư và xây dựng cơ chế hỗ trợ đưa sách Việt Nam ra thế giới.

Theo ông Phạm Minh Tuấn, Hội Xuất bản Việt Nam đã tích cực tham gia góp ý sửa Luật Xuất bản, đồng thời đề nghị sớm hoàn thiện các văn bản dưới luật để cụ thể hóa Chỉ thị 04, nhất là các chính sách về tài chính và hỗ trợ dịch thuật, quảng bá sách Việt Nam ở nước ngoài.

Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam đề nghị toàn ngành tăng cường phối hợp đấu tranh với sách lậu, sách giả; ứng dụng AI để hạn chế sự lan truyền các thông tin tiêu cực liên quan đến xuất bản phẩm, đồng thời lan tỏa các giá trị tích cực.

Ông cũng kiến nghị các cơ quan chủ quản tăng cường đặt hàng xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, chuyên môn; hỗ trợ xây dựng không gian văn hóa đọc, tận dụng tài sản công để giới thiệu sách; đồng thời đầu tư xây dựng nền tảng số dùng chung cho các nhà xuất bản nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả chuyển đổi số.

Nhấn mạnh Chỉ thị 04 đề cao tính nhân văn của nền xuất bản, ông cho rằng hoạt động xuất bản cần kiên định định hướng tư tưởng, phát huy vai trò lan tỏa tri thức, bồi dưỡng nhân cách và giá trị xã hội; đồng thời lựa chọn, thẩm định và phổ biến các giá trị tích cực, kiên quyết xử lý nội dung sai lệch và sách giả.

Theo Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, việc xử lý sai phạm cần nghiêm minh nhưng phải bảo đảm tính giáo dục, khắc phục, tạo môi trường để người làm xuất bản yên tâm sáng tạo và nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi gian lận, gian dối trong lĩnh vực chính trị, tư tưởng.

Lấy chất lượng, uy tín và niềm tin của bạn đọc làm thước đo cao nhất

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm cho biết, 6 tháng đầu năm 2026 diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trên nền tảng kinh tế tri thức, kinh tế số, công nghiệp văn hóa và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Theo ông Trần Thanh Lâm, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới đã mở ra những định hướng mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hoạt động xuất bản trong việc giữ vững định hướng chính trị, tư tưởng và chủ động đổi mới để thích ứng với sự phát triển của khoa học, công nghệ.

Đánh giá kết quả 6 tháng đầu năm, ông Trần Thanh Lâm khẳng định, mặc dù còn nhiều khó khăn, ngành Xuất bản đã đạt nhiều kết quả tích cực. Toàn ngành bám sát sự lãnh đạo của Đảng, chủ động đổi mới nội dung, nâng cao chất lượng xuất bản phẩm và phục vụ hiệu quả các nhiệm vụ chính trị.

Nhiều ấn phẩm phục vụ Đại hội XIV của Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2030 cùng các sự kiện chính trị lớn được chuẩn bị công phu, bảo đảm chất lượng, tiến độ. Nhiều tác phẩm về lý luận, chính trị, lịch sử, khoa học, giáo dục, văn học, nghệ thuật góp phần lan tỏa tri thức, bồi đắp lý tưởng, củng cố niềm tin và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Chuyển đổi số tiếp tục là điểm sáng của ngành khi số lượng xuất bản phẩm điện tử tăng hơn 33%; nhiều nhà xuất bản từng bước ứng dụng công nghệ trong quản trị, biên tập, phát hành và quảng bá xuất bản phẩm; hạ tầng sách điện tử, sách nói và các nền tảng đọc trực tuyến tiếp tục được mở rộng.

Hoạt động phát triển văn hóa đọc cũng được đẩy mạnh thông qua sự phối hợp giữa nhà xuất bản với nhà trường, thư viện, cơ quan truyền thông, doanh nghiệp công nghệ và các đối tác.

Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm cho rằng hoạt động xuất bản vẫn còn những hạn chế cần sớm khắc phục. Qua kiểm tra, cơ quan quản lý đã phát hiện và xử lý một số xuất bản phẩm có sai phạm về nội dung. Một số vụ việc liên quan đến dữ liệu lịch sử, nhận định chính trị, chủ quyền, tín ngưỡng, danh nhân và chuẩn mực ngôn ngữ chính luận đã gây tác động tiêu cực trong dư luận, trở thành bài học đối với toàn ngành.

"Điều tôi muốn nhấn mạnh là làm xuất bản chính là làm công tác tư tưởng. Vì vậy, mỗi xuất bản phẩm đều mang trách nhiệm chính trị, trách nhiệm xã hội và trách nhiệm nghề nghiệp", ông Trần Thanh Lâm nhấn mạnh.

Theo Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm, chỉ một chi tiết thiếu chính xác về lịch sử, một nhận định chưa chuẩn mực về chính trị hoặc một thông tin chưa được kiểm chứng đầy đủ cũng có thể bị lợi dụng để xuyên tạc, gây nhiễu loạn thông tin và ảnh hưởng đến nền tảng tư tưởng của Đảng. Vì vậy, giữ vững kỷ cương nội dung phải là yêu cầu có tính nguyên tắc trong hoạt động xuất bản.

Ông chỉ ra một số hạn chế như nhận thức chính trị, bản lĩnh nghề nghiệp và tính nhạy bén của một bộ phận cán bộ, biên tập viên chưa đáp ứng yêu cầu; công tác biên tập, thẩm định, kiểm chứng và tham vấn chuyên gia đối với các đề tài phức tạp còn hạn chế; trách nhiệm của cơ quan chủ quản, người đứng đầu và từng cá nhân trong quy trình xuất bản ở một số nơi chưa được phát huy đầy đủ; năng lực quản trị số, quản trị dữ liệu và quản trị rủi ro chưa theo kịp yêu cầu phát triển.

Trong một số trường hợp, áp lực về tiến độ, doanh thu và thị hiếu thị trường đã ảnh hưởng đến chất lượng và chuẩn mực nghề nghiệp.

Từ thực tiễn đó, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm yêu cầu toàn ngành quán triệt các nguyên tắc: không để công nghệ đi trước kỷ luật nội dung; không để áp lực thị trường làm giảm trách nhiệm chính trị; không để liên kết xuất bản trở thành khoảng trống trong quản lý; tuyệt đối không đánh đổi chất lượng, uy tín và định hướng chính trị vì lợi ích trước mắt.

Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ thời gian tới, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị toàn ngành tập trung vào năm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng về văn hóa và xuất bản; cụ thể hóa thành quy chế, quy trình và chương trình công tác; tăng cường vai trò lãnh đạo, kiểm tra của cấp ủy, cơ quan chủ quản và người đứng đầu.

Thứ hai, giữ vững kỷ cương nội dung, nâng cao chất lượng xuất bản phẩm, hoàn thiện quy trình biên tập, thẩm định và kiểm chứng; tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu và từng cá nhân tham gia quy trình xuất bản, chủ động phòng ngừa sai phạm từ sớm.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số trên toàn bộ chuỗi hoạt động xuất bản, gắn với phát triển hạ tầng, dữ liệu và các nền tảng số.

Thứ tư, tập trung đầu tư cho nội dung, phát triển văn hóa đọc và nâng cao sức lan tỏa của xuất bản phẩm Việt Nam; chủ động xây dựng các bộ sách, tủ sách có giá trị tư tưởng, khoa học, văn hóa; chuẩn bị sớm các đề tài lớn hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (2030) và 100 năm thành lập nước (2045).

Thứ năm, xây dựng đội ngũ những người làm xuất bản đáp ứng yêu cầu mới, vừa vững bản lĩnh chính trị, giỏi chuyên môn, làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực số và không ngừng rèn luyện đạo đức nghề nghiệp.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm đề nghị các cấp ủy, cơ quan chủ quản, nhà xuất bản, cơ sở in, đơn vị phát hành và toàn thể những người làm công tác xuất bản tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, đổi mới để hoàn thành các nhiệm vụ đã đề ra.

"Ngành Xuất bản muốn phát triển bền vững thì trước hết phải giữ vững định hướng; muốn phát triển hiện đại thì phải không ngừng đổi mới; và muốn có vị thế xứng đáng thì phải lấy chất lượng, uy tín và niềm tin của bạn đọc làm thước đo cao nhất. Đó cũng chính là tinh thần xuyên suốt của Chỉ thị số 04-CT/TW và là trách nhiệm của mỗi chúng ta trong giai đoạn phát triển mới", ông Trần Thanh Lâm nhấn mạnh.