Đổi mới Công đoàn để chăm lo tốt hơn cho người lao động

VHO - Yêu cầu Công đoàn phải đổi mới nhanh hơn, sâu hơn và thực chất hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh mọi hoạt động của tổ chức Công đoàn cần hướng đến mục tiêu cao nhất là bảo vệ quyền lợi, nâng cao đời sống và tạo điều kiện phát triển cho người lao động. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng quan hệ lao động hài hòa và thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

 Không thể bảo đảm sự phát triển bền vững khi đời sống công nhân còn nhiều khó khăn

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026-2031, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh vị trí đặc biệt quan trọng của giai cấp công nhân và người lao động trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.  

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, không thể xây dựng một nền công nghiệp hiện đại nếu thiếu đội ngũ công nhân hiện đại; không thể nâng cao năng suất lao động nếu người lao động không được đào tạo, chăm lo, bảo vệ và khơi dậy khát vọng cống hiến; đồng thời cũng không thể bảo đảm sự phát triển bền vững khi đời sống công nhân còn nhiều khó khăn, tiếng nói chính đáng của người lao động chưa được lắng nghe đầy đủ. 

Từ nhận thức đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tổ chức Công đoàn phải đổi mới nhanh hơn, sâu sắc hơn và thực chất hơn. Công đoàn không thể mạnh nếu xa rời công nhân; không thể hấp dẫn nếu người lao động chưa cảm nhận được quyền và lợi ích của mình được bảo vệ tốt hơn; càng không thể trở thành một tổ chức hiện đại nếu phương thức hoạt động vẫn nặng về giấy tờ, hội họp và khẩu hiệu. 

Nhấn mạnh chức năng cốt lõi của tổ chức Công đoàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Công đoàn được thành lập để đại diện, chăm lo và bảo vệ người lao động. Vì vậy, mọi chương trình, kế hoạch hay phong trào hành động đều phải hướng tới việc giải quyết những vấn đề thiết thực của người lao động; phải trả lời được người lao động được hưởng lợi gì, quyền lợi nào được bảo vệ, khó khăn nào được tháo gỡ và tiếng nói nào được lắng nghe. 

Theo đó, hiệu quả hoạt động Công đoàn không nên chỉ được đánh giá thông qua số lượng cuộc họp, văn bản hay phong trào được triển khai, mà phải được đo bằng niềm tin của đoàn viên, sự hài lòng của người lao động, chất lượng các thỏa ước lao động tập thể, số vụ việc bảo vệ quyền lợi người lao động thành công cũng như những chuyển biến thực chất trong đời sống tại cơ sở. 

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tăng cường sự hiện diện của tổ chức Công đoàn trong mọi lĩnh vực của đời sống lao động. Ở đâu có người lao động, ở đó phải có Công đoàn; ở đâu quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động bị ảnh hưởng, ở đó Công đoàn phải lên tiếng; ở đâu có nguy cơ phát sinh tranh chấp lao động, ở đó Công đoàn phải chủ động đối thoại, hòa giải, bảo vệ cái đúng và bảo vệ người lao động. 

Những định hướng trên là sự gợi mở quan trọng đối với quá trình đổi mới tổ chức Công đoàn trong bối cảnh mới. 

Lấy người lao động làm trung tâm của mọi hoạt động Công đoàn 

Trao đổi về những nội dung chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV, TS Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh (Đại biểu Quốc hội khóa XV) cho rằng, những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ đặt ra các yêu cầu cho hoạt động Công đoàn trong nhiệm kì tới mà còn mang ý nghĩa định hướng chiến lược đối với tương lai của tổ chức Công đoàn trong kỉ nguyên phát triển mới của đất nước. 

Theo TS Nguyễn Hoàng Bảo Trân, những yêu cầu đổi mới được đặt ra xuất phát từ thực tế thế giới, việc làm đang biến đổi sâu sắc dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế. Đây không đơn thuần là câu chuyện đổi mới phương thức hoạt động của Công đoàn mà còn là sự chuẩn bị cho tương lai của lực lượng lao động Việt Nam trong môi trường cạnh tranh toàn cầu ngày càng quyết liệt. 

Từ góc độ đó, TS Nguyễn Hoàng Bảo Trân cho rằng, chức năng chăm lo, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động vẫn là giá trị cốt lõi của tổ chức Công đoàn. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, chức năng này cần được mở rộng theo hướng hỗ trợ người lao động nâng cao năng lực, thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động. 

Người lao động hôm nay không chỉ cần được bảo vệ trước những rủi ro về việc làm, thu nhập hay điều kiện lao động, mà còn cần được trang bị kĩ năng mới, có cơ hội học tập và phát triển nghề nghiệp. Vì vậy, một tổ chức Công đoàn hiện đại không chỉ giúp người lao động vượt qua khó khăn trước mắt mà còn phải đồng hành để nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững trong tương lai. 

Theo TS Nguyễn Hoàng Bảo Trân, đây chính là sự chuyển đổi từ tư duy “hỗ trợ khi khó khăn” sang tư duy “đồng hành để phát triển”, phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế tri thức và xu thế phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. 

Một trong những sứ mệnh mới của tổ chức Công đoàn, theo TS Nguyễn Hoàng Bảo Trân, đó là góp phần bảo đảm mọi người lao động đều có cơ hội thích ứng với quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, không bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển của đất nước. 

Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Túc, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Văn hóa - Xã hội (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) cho rằng, trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội, người đứng đầu Đảng, Nhà nước đã nhấn mạnh vào tính thực chất và hiệu quả của hoạt động Công đoàn. 

Theo ông Nguyễn Túc, yêu cầu đặt người lao động vào vị trí trung tâm của mọi chương trình, hoạt động cho thấy định hướng đổi mới mạnh mẽ trong tư duy tổ chức và vận hành Công đoàn. Điều quan trọng không phải là tổ chức được bao nhiêu phong trào hay ban hành bao nhiêu kế hoạch, mà là những giá trị cụ thể mà đoàn viên và người lao động nhận được từ các hoạt động đó. 

Từ thực tiễn nhiều năm theo dõi công tác Công đoàn, ông Nguyễn Túc cho rằng sức sống của tổ chức Công đoàn luôn gắn liền với khả năng đại diện và bảo vệ quyền lợi người lao động. Khi Công đoàn thực sự đồng hành cùng người lao động, kịp thời tham gia giải quyết những vấn đề phát sinh trong quan hệ lao động, góp phần cải thiện điều kiện làm việc và đời sống của công nhân thì uy tín, vị thế của tổ chức sẽ được khẳng định một cách tự nhiên và bền vững. 

Ông Nguyễn Túc cũng đánh giá rất cao thông điệp về việc mở rộng sự hiện diện của Công đoàn trong mọi lĩnh vực có người lao động tham gia. Trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều mô hình việc làm mới, yêu cầu này đòi hỏi tổ chức Công đoàn phải chủ động tiếp cận người lao động, tăng cường đối thoại, thương lượng và tham gia giải quyết các vấn đề ngay từ cơ sở.

Đây không chỉ là trách nhiệm đại diện mà còn là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.