Từ 9.10, xe máy điện áp dụng quy chuẩn mới: Đừng nhầm với lệnh thay pin

VHO - Hai quy chuẩn về động cơ và ắc quy xe mô tô điện, xe gắn máy điện có hiệu lực từ hôm nay, 9.10.2026. Điểm người dùng cần hiểu là phạm vi quản lý sản phẩm mới và các điều kiện an toàn, thay vì lo chiếc xe đang đi bỗng phải thay động cơ hoặc ắc quy.

Một thay đổi đáng chú ý trong quy chuẩn ắc quy mới nằm ở cách xác định tình trạng cháy: Xuất hiện khói cũng đã được tính đến, thay vì chỉ chờ thấy ngọn lửa. Chi tiết kỹ thuật này cho thấy yêu cầu đánh giá an toàn được đặt ra sớm hơn trong diễn biến sự cố. 

Từ ngày 9.10, Thông tư 12/2026/TT-BXD và Thông tư 13/2026/TT-BXD có hiệu lực, ban hành lần lượt QCVN 30:2026/BXD về động cơ và QCVN 31:2026/BXD về ắc quy sử dụng cho xe mô tô điện, xe gắn máy điện. 

Quy chuẩn áp dụng vào khâu nào?

Hai quy chuẩn đặt yêu cầu kỹ thuật đối với động cơ mới, ắc quy mới trong sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Đối tượng áp dụng gồm cơ sở sản xuất, lắp ráp, đơn vị nhập khẩu và các tổ chức, cá nhân liên quan đến kiểm tra, thử nghiệm, chứng nhận chất lượng. 

Từ phạm vi này, không thể suy diễn ngày hiệu lực thành thời hạn bắt buộc mọi chủ xe đang sử dụng phải đổi pin hay thay động cơ. Đây cũng không phải thông báo triệu hồi một mẫu xe cụ thể.

Sự phân biệt cần thiết bởi một mốc thời gian đi kèm cụm từ “quy chuẩn mới” dễ khiến người mua xe gần đây lo sản phẩm của mình lập tức không còn hợp lệ. Muốn xác định một chiếc xe hoặc bộ phận cụ thể có thuộc diện xử lý hay không, phải có căn cứ tương ứng; ngày hiệu lực của quy chuẩn tự nó chưa trả lời điều đó.

Khói được tính đến, ắc quy tháo rời được gọi tên

Theo giải thích của Cục Đăng kiểm Việt Nam được báo chí dẫn, với ắc quy lithium-ion, khói thoát ra đã là dấu hiệu hư hỏng, tiềm ẩn nguy cơ diễn biến nghiêm trọng hơn. Quy chuẩn mới đồng thời bổ sung khái niệm ắc quy tháo rời, loại được thiết kế để người sử dụng có thể tách khỏi xe và nạp bên ngoài. 

Đây là những chi tiết gần với trải nghiệm của người dùng hơn các mã số văn bản. Người mua quan tâm bộ ắc quy đặt ở đâu, tháo lắp thế nào, sạc bằng thiết bị nào và cần làm gì khi có biểu hiện bất thường. Yêu cầu an toàn cần theo sát chính những cách sử dụng đó.

Một thay đổi khác là phép thử ngâm nước đối với ắc quy thuộc phạm vi áp dụng, không bao gồm ắc quy chì axit. Quy chuẩn mới sử dụng dung dịch muối NaCl nồng độ 3,5–5%, ngâm trong hai giờ rồi đặt ở nơi khô ráo, thay cho cách thử trước đây. 

Tuy nhiên, phép thử kỹ thuật không phải hướng dẫn để người dùng tự ngâm pin kiểm tra, cũng không phải lời bảo đảm có thể cho xe đi qua mọi mức ngập. Khả năng sử dụng an toàn của sản phẩm phải theo hướng dẫn và giới hạn do nhà sản xuất công bố.

Có quy định chuyển tiếp, không xóa bỏ toàn bộ hồ sơ cũ

Các kiểu loại đã được tiếp nhận hồ sơ kiểm tra, thử nghiệm hoặc chứng nhận trước ngày hiệu lực được tiếp tục xử lý theo quy định tại thời điểm tiếp nhận. Các báo cáo thử nghiệm thuộc diện chuyển tiếp vẫn được sử dụng phục vụ chứng nhận theo quy định. 

Với người chuẩn bị mua xe hoặc thay ắc quy, thông tin cần hỏi cửa hàng nên đi vào sản phẩm cụ thể: Nguồn gốc, kiểu loại, hồ sơ chất lượng liên quan, điều kiện bảo hành, bộ sạc phù hợp và đầu mối xử lý sự cố.

Một lời quảng cáo “đạt chuẩn mới” sẽ chưa đủ hữu ích nếu người bán không chỉ rõ đang nói đến bộ phận nào và có tài liệu gì để đối chiếu. Tương tự, quãng đường đi được sau mỗi lần sạc hay giá thay pin chỉ phản ánh một phần chi phí sở hữu.

Quy chuẩn mới có ý nghĩa khi những yêu cầu kỹ thuật được thực hiện trong sản xuất, thử nghiệm và kiểm soát chất lượng. Với người tiêu dùng, lựa chọn sáng suốt bắt đầu từ sản phẩm có thông tin rõ ràng và dịch vụ chịu trách nhiệm đến cùng, thay vì chỉ một lời giới thiệu “pin tốt, đi xa”.