Lựa chọn nào cho núi Một ở Quy Nhơn: San phẳng hay bảo tồn di tích?

VHO - Đề xuất san phẳng núi Một (TP.Quy Nhơn, Bình Định) để chống sạt lở và phát triển đô thị đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận. Bên cạnh tính cấp thiết về phòng chống thiên tai, dự án này cũng đặt ra bài toán lớn về việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và giữ gìn các giá trị lịch sử - văn hóa.

Cấp thiết hạ độ cao, chống nguy cơ sạt lở

Núi Một là ngọn núi độc lập nằm ven sông Hà Thanh, chạy dọc đường Hoa Lư (đoạn từ Cầu Đôi đến cầu Chữ Y), thuộc địa bàn phường Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai). Hiện nay, khu vực chân núi là nơi sinh sống của đông đảo hộ dân. Mỗi khi mùa mưa bão đến, nguy cơ sạt lở đất đá phong hóa từ trên núi đổ xuống trở thành mối đe dọa thường trực đối với sự an toàn của người dân.

Lý giải về đề xuất phương án san phẳng núi Một của phường Quy Nhơn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn chia sẻ, đối với khu vực núi Một, việc giữ nguyên trạng là không khả thi do tình trạng phong hóa nặng nề, có nguy cơ sạt lở cao khi mùa mưa tới. Do đó, phương án san lấp, cải tạo là điều bắt buộc phải thực hiện.

Tuy nhiên, ông Tuấn cho biết, phương án san phẳng núi Một hiện mới là đề xuất và định hướng của địa phương, chưa phải quyết định cuối cùng. Phương án này cần tiếp tục được nghiên cứu, lấy ý kiến các ngành liên quan và xin ý kiến Ban Thường vụ Tỉnh ủy trước khi có quyết định chính thức.

Người đứng đầu chính quyền tỉnh Gia Lai cũng nhấn mạnh, đối với các hộ dân sinh sống tại khu vực này, chính quyền sẽ rà soát và xem xét giải quyết theo đúng danh sách, đối tượng. Cụ thể, các trường hợp đã chuyển đến trước đó và đã có đất ở sẽ tiếp tục duy trì theo hiện trạng.

“Riêng đối với những hộ gia đình nghèo khó, hoàn cảnh khó khăn và chưa có chỗ ở ổn định, địa phương sẽ tính toán, bố trí phương án hỗ trợ tái định cư hoặc chỗ ở phù hợp. Việc phân loại đối tượng cụ thể sẽ giúp bảo đảm chính sách được thực hiện đúng và công bằng”, ông Phạm Anh Tuấn cho biết.

Trước đó, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Nguyễn Đức Toàn cho biết: Quá trình đào hạ, san phẳng khu vực núi Một dự kiến phát sinh khối lượng khoảng 1 triệu m³ đất, đá. Đây là nguồn vật liệu rất cần thiết để phục vụ nhu cầu san lấp mặt bằng tại các dự án đầu tư xây dựng đang triển khai trên địa bàn tỉnh.

Theo nội dung quy hoạch đề xuất, phạm vi nghiên cứu có diện tích khoảng 6,88ha. Cơ cấu sử dụng đất dự kiến gồm đất ở, đất công trình công cộng, đất cây xanh, đất giao thông và hạ tầng kỹ thuật.

Sau khi khái toán sơ bộ, tổng mức đầu tư xây dựng thực hiện phương án khoảng 500 tỉ đồng, bao gồm chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng khoảng 250 tỉ đồng và chi phí xây dựng khoảng 250 tỉ đồng.

“Nguồn thu dự kiến từ việc đấu giá quyền sử dụng đất khoảng 850 tỉ đồng. Theo đó, sau khi dự án hoàn thành, phần chênh lệch giữa nguồn thu dự kiến từ đấu giá đất và tổng chi phí đầu tư là khoảng 350 tỉ đồng”, ông Toàn cho biết thêm.

Góc nhìn bảo tồn di tích lịch sử

Phương án san phẳng núi Một không chỉ đơn thuần là bài toán chống thiên tai, mà còn là một chiến lược phát triển đô thị. Tuy nhiên, xung quanh phương án này còn nhiều ý kiến tranh luận về nguy cơ ảnh hưởng đến cảnh quan, giá trị lịch sử và địa chất khu vực.

Ở góc độ chuyên gia bảo tồn di tích, TS Đinh Bá Hòa, nguyên Giám đốc Bảo tàng Bình Định cho biết: “Địa điểm núi Một, thuộc phường Quy Nhơn hiện mới dừng lại ở mức ghi nhận trong danh mục kiểm kê di tích toàn tỉnh và chưa được lập hồ sơ để xếp hạng chính thức.

Do đặc thù là một di tích lịch sử - cách mạng mang tính chất 'chốt điểm' và không sở hữu các cấu trúc hình thể kiến trúc rõ ràng, giá trị bảo tồn của địa điểm này sẽ phụ thuộc lớn vào góc nhìn quản lý, cũng như kết quả đánh giá chuyên môn từ các cơ quan chức năng có thẩm quyền".

Theo TS Đinh Bá Hòa, trường hợp di tích được xác định không thuộc danh mục trọng điểm hoặc không có cấu trúc hình thể rõ ràng bị tác động nghiêm trọng, UBND tỉnh có thể xem xét, cân nhắc các phương án điều chỉnh quy hoạch hoặc bãi bỏ cho phù hợp.

Người dân sống chênh vênh trên địa danh núi Một đến bao giờ?

VHO - UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu địa phương chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương rà soát, đánh giá cụ thể phạm vi, mức độ nguy cơ sạt lở và phương án khắc phục; đồng thời đề xuất phương án bố trí tái định cư, bảo đảm ổn định đời sống lâu dài cho người dân sống tại khu vực sạt lở núi Một thuộc tổ dân phố 19 và 20, phường Quy Nhơn.

Ngược lại, nếu địa điểm này được đánh giá là cần thiết phải bảo tồn, mọi phương án xử lý bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quyết định chỉ đạo cuối cùng của Ban Thường vụ Tỉnh ủy.