Kênh Bắc ô nhiễm kéo dài, Nghệ An tính phương án ngầm hóa

VHO - Nhiều năm ô nhiễm, bồi lấp, cỏ cây mọc um tùm, Kênh Bắc trở thành điểm nhức nhối về môi trường, ảnh hưởng cảnh quan và đời sống người dân. Nghệ An đang lấy ý kiến phương án ngầm hóa đoạn kênh dài 3,2km, gắn với mở rộng đường Nguyễn Sỹ Sách lên 60m, nhằm chỉnh trang đô thị và cải thiện cảnh quan.

Những ngày nắng nóng, mùi hôi từ Kênh Bắc theo gió lan vào khu dân cư hai bên bờ. Dòng nước chuyển màu đen, nhiều đoạn nổi bọt, bùn đen bám dọc lòng kênh, tạo nên hình ảnh tương phản với nhịp sống đô thị đang ngày càng phát triển.

Chị Nguyễn Thị Lài (50 tuổi), một người dân sống bên Kênh Bắc ví nơi đây như “hầm vệ sinh lộ thiên”. Theo chị Lài, mùi hôi xuất hiện quanh năm, đặc biệt nặng vào những ngày nắng nóng.

“Chỉ khi mưa lớn liên tục, nước dâng cao cuốn bớt nước thải đi thì mùi mới giảm. Còn ngày nắng nóng, mùi hôi cả ngày lẫn đêm, nhất là về đêm. Chúng tôi nhiều hôm không dám mở cửa”, chị Lài chia sẻ.

Kênh Bắc dài hơn 4,6km, lòng kênh rộng khoảng 15m, từng giữ vai trò quan trọng trong tiêu thoát nước cho khu vực phía Bắc TP Vinh (cũ). Năm 2016, dự án cải tạo Kênh Bắc hoàn thành với hệ thống kè hai bên và hệ thống thu gom nước thải riêng, từng được kỳ vọng giải quyết tình trạng ô nhiễm kéo dài.

Tuy nhiên, sau một thời gian vận hành, ô nhiễm lại tái diễn. Khoảng 1,2km đầu tuyến đã được ngầm hóa bằng cống hộp nên tình trạng ô nhiễm trên mặt kênh được cải thiện. Trong khi đó, gần 3,4km còn lại vẫn là dòng chảy hở, nhiều thời điểm nước đen đặc, nổi bọt và bốc mùi.

Theo thiết kế, nước thải sinh hoạt được thu gom qua hệ thống riêng, không xả trực tiếp vào Kênh Bắc. Khi mưa lớn, các cửa xả tự động mở để đưa lượng nước cần thiết ra kênh. Cuối tuyến là hồ điều hòa Hưng Hòa rộng hơn 40ha, có nhiệm vụ tiếp nhận nước từ Kênh Bắc.

Tuy nhiên, trong quá trình vận hành, một số cửa xả tự động bị hư hỏng, khiến nước thải không được kiểm soát như thiết kế ban đầu. Tình trạng nước thải chảy ra kênh ngay cả khi không có mưa, cộng với dòng chảy yếu trong những ngày khô hạn, khiến chất lượng nước ngày càng suy giảm.

Dòng kênh ô nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến cảnh quan mà còn tác động trực tiếp đến đời sống của các hộ dân sống dọc hai bên bờ.

“Có hôm mùi nặng quá, trẻ con cũng không muốn ra ngoài. Nhà phải đóng cửa dù trời nóng”, một người dân sống gần Kênh Bắc cho biết.

Trước thực trạng ô nhiễm kéo dài, Nghệ An đang nghiên cứu phương án ngầm hóa toàn bộ tuyến Kênh Bắc trong phạm vi quy hoạch, đoạn từ đường Nguyễn Văn Cừ đến hồ điều hòa Hưng Hòa.

Sở Xây dựng Nghệ An đang lấy ý kiến về đồ án điều chỉnh cục bộ quy hoạch chung TP Vinh (cũ). UBND tỉnh đã thống nhất chủ trương lập điều chỉnh quy hoạch theo hướng ngầm hóa tuyến kênh.

Phương án được đặt trong tổng thể điều chỉnh đường Nguyễn Sỹ Sách. Theo đó, tuyến đường dự kiến mở rộng lên 60m, trong đó lòng đường chính rộng 36m, đáp ứng 10 làn xe, kết hợp hệ thống đường gom và vỉa hè.

Việc ngầm hóa Kênh Bắc được kỳ vọng tạo thêm quỹ đất phục vụ giao thông, đồng thời góp phần chỉnh trang cảnh quan, cải thiện môi trường đô thị.

Theo ông Nguyễn Huy Hoàng, Chủ tịch UBND phường Vinh Lộc, trong quá trình lấy ý kiến, phương án điều chỉnh quy hoạch và ngầm hóa Kênh Bắc nhận được sự đồng thuận của đa số người dân. Người dân mong muốn tuyến đường được chỉnh trang đồng bộ, đồng thời giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm đã tồn tại nhiều năm.

Tuy nhiên, từ câu chuyện của Kênh Bắc, yêu cầu đặt ra không chỉ là đưa dòng nước xuống dưới lòng đất. Quan trọng hơn là phải giải quyết căn nguyên của tình trạng ô nhiễm.

Người dân quan tâm sau khi ngầm hóa, hệ thống thu gom, thoát và xử lý nước thải sẽ được tổ chức như thế nào; nguồn nước thải sinh hoạt sẽ được kiểm soát ra sao để không tiếp tục chảy vào tuyến kênh.

Đây cũng là vấn đề cần được tính toán đồng bộ trong quá trình lập và triển khai dự án. Bởi nếu chỉ “giấu” dòng nước ô nhiễm dưới lòng đất mà chưa kiểm soát được nguồn thải, bài toán môi trường sẽ khó có thể giải quyết một cách căn cơ.

Sau nhiều năm tồn tại giữa khu dân cư, Kênh Bắc đang đứng trước phương án được đưa xuống lòng đất để dành không gian cho giao thông và chỉnh trang đô thị.

Với người dân hai bên bờ, điều họ chờ đợi không chỉ là một tuyến đường rộng hơn, diện mạo đô thị khang trang hơn, mà trước hết là một Kênh Bắc không còn mùi hôi và dòng nước đen ám ảnh cuộc sống hằng ngày.