Đừng hiểu nhầm là được bám đuôi

VHO - Việc không xử phạt tràn lan lỗi khoảng cách trên cao tốc đang thu hút sự quan tâm lớn của tài xế. Nhưng giới hạn địa điểm xử lý là yêu cầu về chứng cứ, không phải “tấm vé” cho phép các phương tiện bám sát nhau ở nơi chưa có camera.

Chỉ xử lý khi đủ biển báo, vạch kẻ và dữ liệu

Thông tin mới nhất cho thấy lực lượng chức năng chỉ kiểm soát, xử lý lỗi không giữ khoảng cách tại những vị trí có đầy đủ biển báo, vạch xác định khoảng cách theo quy chuẩn và hệ thống giám sát ghi nhận được bằng chứng điện tử.

Hiện việc xử lý được triển khai tại khu vực Km219 và Km326 trên tuyến cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ – Cao Bồ – Mai Sơn – Quốc lộ 45 – Nghi Sơn. Lực lượng chức năng không xử lý tràn lan dọc toàn tuyến.

Trong giai đoạn triển khai hiện nay, việc kiểm soát tập trung vào những trường hợp cố tình bám sát xe phía trước, chủ yếu là xe kinh doanh vận tải. Đối với phương tiện cá nhân, trọng tâm trước mắt là tuyên truyền và hướng dẫn hình thành thói quen giữ khoảng cách.

Cách làm này giúp việc xử lý có căn cứ rõ ràng, hạn chế tình trạng tài xế bị phạt từ một hình ảnh thiếu bối cảnh. Nhưng cần phân biệt rạch ròi: chưa bị xử phạt tại một vị trí không đồng nghĩa hành vi bám đuôi trở nên an toàn hoặc được phép.

Khoảng cách 70 mét thực chất chỉ là vài giây

Trong điều kiện đường khô ráo, tầm nhìn bảo đảm, khoảng cách an toàn được xác định theo tốc độ: xe chạy 60km/h cần cách xe phía trước ít nhất 35m; trên 60–80km/h là 55m; trên 80–100km/h là 70m. Khi trời mưa, đường trơn hoặc tầm nhìn hạn chế, khoảng cách phải được tăng thêm.

Những con số tưởng như lớn nhưng quy đổi theo thời gian lại rất ngắn. Ở tốc độ 100km/h, xe đi gần 28m mỗi giây; khoảng cách 70m tương đương chưa đầy ba giây di chuyển. Đó là quỹ thời gian để tài xế nhận ra nguy hiểm, phản ứng và giảm tốc, không phải khoảng trống dư thừa để một phương tiện khác tùy tiện chen vào.

Bám sát đuôi xe có thể giúp một tài xế “tiết kiệm” vài mét đường, nhưng lại lấy đi cơ hội xử lý của cả chuỗi phương tiện phía sau. Chỉ một cú phanh gấp cũng có thể biến thành va chạm liên hoàn.

Camera phải nhìn được cả diễn biến

Điểm tích cực của phương án xử lý mới là yêu cầu kết hợp hình ảnh, tốc độ, vạch đo khoảng cách và tổ chức giao thông tại hiện trường. Một bức ảnh tĩnh có thể cho thấy hai xe đang gần nhau, nhưng chưa chắc phản ánh được vì sao khoảng cách bị thu hẹp.

Do đó, dữ liệu điện tử cần tái hiện được diễn biến trước và sau hành vi: phương tiện nào chủ động bám đuôi, phương tiện nào chuyển làn đột ngột, tốc độ lúc đó bao nhiêu và tài xế phía sau có chủ động giãn khoảng cách hay không?

Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật. Chứng cứ càng đầy đủ, việc xử phạt càng thuyết phục và người tham gia giao thông càng có cơ sở để chấp hành. Với trường hợp đủ căn cứ xác định vi phạm, mức phạt có thể từ 4-6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe.

Ngày cuối kỳ nghỉ và phép thử trên cao tốc

Thông tin làm rõ quy trình xử lý xuất hiện đúng ngày cuối kỳ nghỉ Quốc khánh, khi dòng phương tiện trở lại các đô thị tăng cao. Hà Nội đã huy động toàn bộ lực lượng cảnh sát giao thông, tổ chức phân luồng từ xa và khai thác camera AI tại các cửa ngõ, vành đai, cầu và trục hướng tâm có nguy cơ ùn tắc.

Tính đến trưa 1.9, tuyến Pháp Vân – Cầu Giẽ – Ninh Bình chưa ghi nhận tai nạn liên hoàn. Việc tài xế đi đúng làn, hạn chế chuyển làn và chủ động giữ khoảng cách được đánh giá đã giúp dòng xe duy trì liên tục dù tốc độ có lúc giảm.

Đây là nghịch lý đáng suy ngẫm: cố chạy nhanh, chuyển làn liên tục chưa chắc giúp đến nơi sớm hơn; một va chạm nhỏ có thể khiến cả tuyến đường phải dừng hàng giờ. Ngược lại, chấp nhận đi chậm hơn nhưng đều, đúng làn và đủ khoảng cách có thể rút ngắn thời gian của toàn bộ hành trình.

Liệu vạch xác định khoảng cách nên được bổ sung đồng bộ hơn trên các tuyến cao tốc? Liệu tài xế nên được hướng dẫn bằng “khoảng thời gian tối thiểu” thay vì phải ước lượng hàng chục mét khi đang lái xe?

Camera có thể xác định một hành vi vi phạm tại một điểm. Nhưng khoảng cách cứu mạng phải được duy trì trên toàn bộ hành trình, kể cả nơi không có camera, không có vạch đo và không có lực lượng kiểm soát.