Đề xuất bỏ nghiệm thu PCCC: Chủ nhà xưởng, khách sạn, cơ sở kinh doanh cần đáp ứng điều kiện gì?

VHO - Dự thảo sửa đổi Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đề xuất bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu PCCC của cơ quan Công an, chuyển sang hậu kiểm. Chủ đầu tư vẫn phải tự nghiệm thu, bảo đảm công trình đủ điều kiện an toàn trước khi đưa vào hoạt động.

Sáng 26.10.2026, Chính phủ trình dự án luật tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, tiếp tục đề xuất cắt giảm thủ tục hành chính về PCCC. Thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan Công an đã được bãi bỏ từ ngày 1.7.2026 theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP. Dự thảo luật lần này tiếp tục hoàn thiện cơ chế hậu kiểm và trách nhiệm của chủ đầu tư.

Bỏ kiểm tra nghiệm thu, không bỏ trách nhiệm an toàn PCCC

Theo Tờ trình số 582/TTr-CP ngày 19.8.2026 của Chính phủ, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được xây dựng theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Đối với lĩnh vực PCCC, dự thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan Công an, chuyển sang hậu kiểm kết hợp kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện giao thông.

Thực tế, thủ tục này đã được tạm thời bãi bỏ từ ngày 1.7.2026 theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ, có hiệu lực đến hết ngày 28.2.2027. Nghị quyết cũng cắt giảm một số thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Công an.

Ngày 8.9.2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 347/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nghị định, trong đó sửa đổi quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện giao thông trong tổ chức nghiệm thu PCCC.

Theo quy định mới, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình phải tổ chức nghiệm thu về PCCC, chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả nghiệm thu; khai báo thông tin trên hệ thống cơ sở dữ liệu về PCCC, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy trước khi đưa công trình vào hoạt động.

Như vậy, việc bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan Công an không đồng nghĩa với việc bỏ nghiệm thu PCCC. Chủ đầu tư vẫn phải thực hiện đầy đủ quy trình nghiệm thu theo quy định, bảo đảm công trình phù hợp với hồ sơ thiết kế đã được thẩm định và đáp ứng yêu cầu an toàn trước khi đưa vào khai thác.

Chủ nhà xưởng, khách sạn, cơ sở kinh doanh phải đáp ứng điều kiện gì?

Đối với chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, người đứng đầu cơ sở, yêu cầu quan trọng nhất là xác định đúng loại công trình, quy mô, công năng và mức độ nguy hiểm cháy, nổ để thực hiện các thủ tục PCCC tương ứng.

Thứ nhất, bảo đảm thiết kế và thi công đáp ứng yêu cầu PCCC.

Đối với công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC, chủ đầu tư phải thực hiện thủ tục thẩm định theo quy định trước khi thi công. Công trình phải được xây dựng phù hợp với hồ sơ thiết kế đã được thẩm định, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về PCCC.

Việc thay đổi công năng, quy mô, bố trí mặt bằng hoặc các hạng mục có liên quan đến giải pháp PCCC cần được rà soát để xác định có phải thực hiện điều chỉnh thiết kế, thẩm định lại hay không.

Đối với nhà xưởng, kho hàng, khách sạn, cơ sở kinh doanh, yêu cầu này đặc biệt quan trọng bởi nguy cơ cháy có thể thay đổi theo loại hàng hóa, vật liệu, dây chuyền sản xuất, số người sử dụng và cách bố trí công trình.

Thứ hai, chủ đầu tư phải tự tổ chức nghiệm thu PCCC trước khi đưa công trình vào hoạt động.

Chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình có trách nhiệm tổ chức nghiệm thu các hạng mục liên quan đến PCCC, bảo đảm công trình được thi công đúng hồ sơ thiết kế và đáp ứng yêu cầu an toàn.

Việc nghiệm thu cần đánh giá các hệ thống, thiết bị và giải pháp PCCC đã được thiết kế, lắp đặt tại công trình; đồng thời xác định khả năng vận hành thực tế, bảo đảm đáp ứng yêu cầu khi xảy ra sự cố.

Sau khi hoàn thành nghiệm thu, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về kết quả, khai báo thông tin trên hệ thống cơ sở dữ liệu PCCC, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy theo quy định trước khi đưa công trình vào hoạt động.

Đây là thay đổi quan trọng về trách nhiệm: thay vì chờ cơ quan Công an kiểm tra và cấp văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu như trước, chủ đầu tư phải chủ động thực hiện, tự chịu trách nhiệm và sẵn sàng được kiểm tra sau đó.

Thứ ba, duy trì điều kiện an toàn PCCC trong suốt quá trình hoạt động.

Đối với nhà xưởng, khách sạn, cơ sở kinh doanh, việc nghiệm thu ban đầu không phải là điều kiện duy nhất để bảo đảm an toàn. Chủ cơ sở phải duy trì các điều kiện PCCC trong quá trình vận hành, sử dụng.

Các nội dung cần chú ý gồm: Duy trì lối thoát nạn, đường tiếp cận phục vụ chữa cháy; bảo đảm hệ thống, phương tiện PCCC được trang bị và hoạt động theo yêu cầu; kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị; thực hiện nội quy, quy trình PCCC; tổ chức lực lượng PCCC tại cơ sở và huấn luyện, thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định.

Đối với cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao, chủ cơ sở cần đặc biệt chú trọng việc kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống chữa cháy tự động, báo cháy, phương tiện chữa cháy và các giải pháp kỹ thuật đã được áp dụng.

Theo Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, người đứng đầu cơ sở hoặc người được phân công phải tổ chức kiểm tra định kỳ về PCCC. Đối với cơ sở thuộc Phụ lục II, việc kiểm tra định kỳ được thực hiện 6 tháng một lần; các cơ sở còn lại thuộc Phụ lục I thực hiện 1 năm một lần. Người đứng đầu cơ sở, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và các chủ thể liên quan cũng có trách nhiệm tự kiểm tra thường xuyên theo quy định.

Thứ tư, xác định đúng cơ sở thuộc diện quản lý và yêu cầu tương ứng.

Không phải mọi nhà xưởng, khách sạn hay cơ sở kinh doanh đều áp dụng một quy trình PCCC giống nhau. Việc xác định nghĩa vụ cần căn cứ vào danh mục cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC, quy mô, số tầng, diện tích, công năng và tính chất nguy hiểm cháy, nổ.

Đây là các ngưỡng trong danh mục cơ sở thuộc diện quản lý, không phải danh sách đầy đủ các trường hợp phải thẩm định thiết kế hoặc nghiệm thu PCCC. Chủ cơ sở cần đối chiếu đúng loại hình, quy mô và phụ lục pháp luật hiện hành để xác định nghĩa vụ cụ thể.

Hậu kiểm sẽ tập trung vào trách nhiệm của chủ đầu tư và chủ cơ sở

Theo cơ quan soạn thảo, việc thực hiện đồng thời thủ tục thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC làm phát sinh thời gian, chi phí tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, dự thảo hướng tới chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm thủ tục nhưng vẫn bảo đảm quản lý nhà nước về PCCC.

Dự thảo bổ sung nội dung kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về thẩm định thiết kế và nghiệm thu PCCC của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông. Đồng thời, hành vi nghiệm thu PCCC không đúng quy định được đề xuất bổ sung vào danh mục hành vi bị nghiêm cấm.

Điều này đồng nghĩa, chủ đầu tư không thể coi việc không còn thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan Công an là cơ sở để đưa công trình vào hoạt động khi chưa bảo đảm an toàn. Nếu tự nghiệm thu không đúng, công trình không đáp ứng thiết kế hoặc không duy trì điều kiện PCCC, chủ đầu tư, chủ sở hữu và người đứng đầu cơ sở vẫn phải chịu trách nhiệm theo quy định.

Đối với cơ sở đang bị đình chỉ hoạt động do vi phạm PCCC, việc bãi bỏ thủ tục đề nghị phục hồi hoạt động cũng không đồng nghĩa được tự ý hoạt động trở lại. Cơ sở phải khắc phục các vi phạm đã dẫn đến đình chỉ, chấp hành quyết định của cơ quan có thẩm quyền, cập nhật thông tin và thực hiện các nghĩa vụ liên quan trước khi hoạt động trở lại theo quy định.

Như vậy, việc bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan Công an là thay đổi về phương thức quản lý, không phải giảm tiêu chuẩn an toàn. Chủ nhà xưởng, khách sạn, cơ sở kinh doanh vẫn phải hoàn thành nghiệm thu, đáp ứng điều kiện PCCC, khai báo theo quy định và duy trì an toàn trong suốt quá trình hoạt động.