Quảng Ninh: Kiểm kê di sản văn hoá phi vật thể, đánh giá đúng để bảo tồn trọn vẹn

VHO - Quảng Ninh hiện có 362 di sản văn hóa phi vật thể thuộc 7 loại hình, gồm: 76 lễ hội dân gian truyền thống, 25 di sản nghề thủ công truyền thống, 22 di sản nghệ thuật trình diễn dân gian, 14 di sản ngữ văn dân gian, 168 di sản tập quán xã hội, 7 di sản tiếng nói chữ viết, 50 di sản tri thức dân gian.

Đến nay, Quảng Ninh có 19 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia như: Thực hành then của người Tày, Nùng, Thái; hát nhà tơ (hát cửa đình); nghệ thuật trình diễn dân gian hát soóng cọ của người Sán Chỉ và hát soọng cô của người Sán Dìu; các lễ hội đền Cửa Ông, miếu Tiên Công, đình Trà Cổ, đình Quan Lạn, đình Đầm Hà, đình Vạn Ninh, lễ hội Bạch Đằng và lễ hội Xuống đồng; tục Kiêng gió của người Dao xã Đồng Văn; lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y...

Đặc biệt, Quảng Ninh có 2 di sản được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, gồm thực hành Then của các dân tộc Tày, Nùng, Thái (di sản hiện diện tại 11 tỉnh, thành phố) và thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt.

Những năm qua, Quảng Ninh liên tục rà soát, tổ chức kiểm kê và lập hồ sơ danh mục di sản văn hóa theo các quy định. Từ tháng 7.2026, thực hiện theo Thông tư số 04/2025/TT-BVHTTDL do Bộ VHTTDL ban hành, Sở VHTTDL bắt đầu kiểm kê, lập hồ sơ danh mục di sản văn hóa phi vật thể.

Mục đích của đợt kiểm kê là nhận diện, đánh giá hiện trạng các loại hình di sản tiêu biểu, làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học cũng như vai trò, tầm quan trọng của từng di sản.

Sáu loại hình được kiểm kê gồm: biểu đạt và truyền thống truyền khẩu; nghệ thuật trình diễn dân gian; tập quán xã hội và tín ngưỡng; lễ hội truyền thống; tri thức dân gian; nghề thủ công truyền thống.

Phòng Quản lý Di sản, Sở VHTTDL đã chủ trì, phối hợp với Văn phòng Sở, Bảo tàng - Thư viện thành phố và Phòng Văn hoá - Xã hội các xã, phường, đặc khu trong toàn thành phố lần lượt nghiên cứu, thu thập thông tin tư liệu có liên quan, khảo sát điền dã, thu thập tư liệu, lập phiếu kiểm kê, rà soát, cập nhật, lập hồ sơ, tổng hợp đánh giá kết quả. 

Tính đến ngày 25.9, công tác kiểm kê đã hoàn thành tại tất cả xã, phường, đặc khu trên địa bàn thành phố.

Công tác kiểm kê tập trung làm rõ quá trình hình thành, tồn tại, hình thức biểu hiện và hiện trạng của di sản; qua đó đánh giá giá trị và đề xuất các giải pháp bảo tồn phù hợp.

Dự kiến danh mục này sẽ được công bố vào tháng 10.2026, tạo tiền đề để bảo tồn và khai thác, phát huy hiệu quả các giá trị di sản văn hoá phi vật thể trong hoạt động quảng bá, phát triển kinh tế - xã hội, văn hoá - du lịch của địa phương.